Jak opodatkować transakcję, która ma miejsce poza terytorium Polski

RADA

Jest Pan zobowiązany do rozliczenia podatku od WNT zarówno w Polsce, jak i w państwie, w którym zakończył się transport towarów. Można jednak uniknąć konieczności opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w Polsce, udowadniając, że transakcja ta została opodatkowana w kraju zakończenia transportu towarów, czyli Bułgarii, lub też została uznana za czynność opodatkowaną w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia na terytorium tego państwa.

UZASADNIENIE
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, aby daną transakcję uznać za wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów dokonywane przez podatnika, konieczne jest spełnienie wszystkich poniższych warunków:

- transakcja musi mieć charakter wewnątrzwspólnotowy, tzn. musi dotyczyć fizycznego przemieszczenia towarów pomiędzy dwoma państwami Unii Europejskiej,

- w trakcie transakcji musi dojść do przeniesienia prawa do rozporządzania towarami jak właściciel,

- przedmiotem nabycia musi być towar,

- nabycie musi być dokonane za wynagrodzeniem,

- nabywca towaru musi być podatnikiem VAT lub podatnikiem od wartości dodanej (z wyjątkiem gdy przedmiotem nabycia są nowe środki transportu - aby doszło do wewnątrzwspólnotowego nabycia, nabywca nie musi być podatnikiem VAT UE),

- dostawcą musi być podmiot zarejestrowany na terytorium państwa Unii Europejskiej innym niż terytorium Polski jako podatnik VAT, chyba że przedmiotem dostawy są nowe środki transportu.

Z sytuacji opisanej w pytaniu wynika, że firma nabyła towary od francuskiego kontrahenta. Na fakturze podała swój numer VAT UE poprzedzony kodem PL. Z powyższego wynika więc, że obydwa podmioty są zarejestrowanymi podatnikami VAT UE. Został zatem spełniony podstawowy warunek, by daną transakcję uznać za wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów.

Ze stanu faktycznego wynika również, że towary trafiają bezpośrednio z Francji do Bułgarii, nie przekraczając granicy Polski. Zatem kolejny warunek, aby daną transakcję uznać za wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów - dotyczący przemieszczenia towarów pomiędzy terytoriami dwóch różnych państw członkowskich - również został spełniony.

Co do zasady wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów uznaje się za dokonane (opodatkowane) na terytorium państwa członkowskiego, na którym towary te znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu.

Przykład

Podatnik niemiecki sprzedał podatnikowi holenderskiemu maszynę rolniczą. Transport rozpoczyna się w Niemczech, a kończy w Holandii. Co do zasady opodatkowanie wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów powinno nastąpić w kraju zakończenia transportu, czyli w Holandii.

Przykład

Podatnik niemiecki sprzedaje podatnikowi holenderskiemu meble. Transport towarów rozpoczyna się w Niemczech, a kończy w Wielkiej Brytanii. Zgodnie z ogólną zasadą opodatkowanie wewnątrzwspólnotowego nabycia powinno nastąpić w kraju zakończenia transportu, czyli w Wielkiej Brytanii.

Jednakże - nie wyłączając zastosowania powyższej zasady - w przypadku gdy nabywca przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów podał numer przyznany mu przez dane państwo członkowskie dla celów transakcji wewnątrzwspólnotowych inne niż państwo członkowskie, na którym towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu, wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów uznaje się za dokonane również na terytorium tego państwa członkowskiego. Oznacza to, że nabywca może być zobowiązany do rozliczenia wewnątrzwspólnotowego nabycia dwukrotnie. Nabywca może być też zwolniony z dwukrotnego rozliczenia VAT, pod warunkiem udowodnienia, że wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów:

- zostało opodatkowane na terytorium państwa członkowskiego, na którym towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu,

- zostało uznane za opodatkowane na terytorium państwa członkowskiego, na którym towary znajdują się w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu, ze względu na zastosowanie procedury uproszczonej w wewnątrzwspólnotowej transakcji trójstronnej.

Z powyższego wynika zatem, że jeżeli podatnik z kraju X sprzeda towar podatnikowi Y, posługującemu się numerem identyfikacyjnym kraju Y, który w następstwie dokonanej dostawy zostanie przetransportowany z kraju X do kraju Z - miejscem opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia z tego tytułu, obciążającym podatnika Y, będzie kraj Z (zakończenia transportu), jak również kraj Y, którego numerem identyfikacyjnym posługuje się podatnik.

Podatnik może jednak uniknąć konieczności opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w kraju, którego numerem się posłużył przy tej transakcji, poprzez udowodnienie, że transakcja ta została opodatkowana w kraju zakończenia transportu towarów lub też została uznana za czynność opodatkowaną w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia na terytorium tego państwa.

Zatem o tym, gdzie dane nabycie wewnątrzwspólnotowe będzie opodatkowane, decyduje podanie przez kupującego na fakturze VAT numeru dla celów transakcji wewnątrzwspólnotowych. Jeśli numer ten został wydany przez inne państwo niż państwo członkowskie, na którym znajdują się towary w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu, kupujący jest również obowiązany rozliczyć wewnątrzwspólnotowe nabycie na terytorium państwa członkowskiego, które wydało mu ten numer.

Podsumowując - z zasad ogólnych wynika, że wewnątrzwspólnotowa dostawa powinna zostać opodatkowana w państwie, w którym zakończył się transport towarów (w Bułgarii). W naszej sytuacji podatnik na fakturze VAT podał numer przyznany mu przez Polskę na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych poprzedzony przedrostkiem PL. Z tego też powodu firma, posiadająca numer przyznany jej przez państwo członkowskie dla celów transakcji wewnątrzwspólnotowych (Polska) inne niż państwo członkowskie, na którym znajdują się towary w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu (Bułgaria), obowiązana jest również rozliczyć wewnątrzwspólnotowe nabycie na terytorium państwa członkowskiego, które wydało jej ten numer (czyli w tym przypadku - w Polsce).

Jeżeli podatnik dokona rejestracji firmy w Bułgarii, zostanie mu przyznany przez to państwo numer na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych oraz prawidłowo rozliczy tam wspomnianą transakcję (łącznie z odprowadzeniem podatku naliczonego od tej transakcji), to przysługuje mu prawo do ubiegania się w Polsce o zwrot podatku naliczonego od tej transakcji.

- art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. Nr 54, poz. 535; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 143, poz. 1029

Agnieszka Chrobak

ekspert w zakresie VAT