Kasy fiskalne 2011 - odpowiedzi Ministerstwa Finansów na najczęściej zadawane pytania

1. Czy od 1 stycznia 2011 r. wszyscy podatnicy prowadzący sprzedaż na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej lub rolników ryczałtowych będą obowiązani stosować kasy rejestrujące?

W stosunku do stanu prawnego obowiązującego w roku 2010 (por. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2009 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących - Dz. U. Nr 224, poz. 1797), przepisy wchodzącego w życie od 2011 roku rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2010 r.  wyznaczają o wiele węższy zakres możliwych do wykorzystania przez podatników zwolnień od ewidencjonowania przy zastosowaniu kas.

W zakresie świadczenia takich usług, jak:
- prawnicze, rachunkowo-księgowe, badania rynków i opinii publicznej, doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania, za wyjątkiem usług notariuszy prowadzących repertorium A i P,
- rzeczoznawstwa, rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, detektywistyczne i ochroniarskie, komercyjne pozostałe, gdzie indziej niesklasyfikowane – m. in. usługi w zakresie oceny zdolności kredytowej, usługi świadczone przez agencje inkasa – które w całym zakresie sprzedaży były objęte przez podatnika systemem wystawiania faktur,
- sekretarskie i tłumaczenia, z wyłączeniem usług drukarskich i powielaczowych,
- w zakresie ochrony zdrowia i opieki społecznej,
- usługi świadczone przez schroniska dla zwierząt,
- niektóre usługi związane z rekreacją, kulturą i sportem,
- pogrzebowe i pokrewne,
- świadczone w gospodarstwach domowych
przewidziano jedynie możliwość, i to z pewnymi ograniczeniami, korzystania ze zwolnienia do dnia 30 kwietnia 2011 r.

Również na tych samych zasadach ograniczono możliwość korzystania ze zwolnienia przez podatników rozliczających się w podatku dochodowym w formie karty podatkowej.

Podatnicy ci będą jednak mogli nadal korzystać ze zwolnienia od ewidencjonowania przy zastosowaniu kas w przypadku nieprzekroczenia obrotów za rok ubiegły (40 tys. zł albo 20 tys. zł w przypadku podatników rozpoczynających sprzedaż w danym roku podatkowym)

W rozporządzeniu z dnia 26 lipca 2010 r. utrzymano jeszcze na okres do dnia 31 grudnia 2012 r. pewien zakres zwolnień:

1) o charakterze podmiotowym, których stosowanie uwarunkowane jest nieprzekroczeniem obrotów w przypadku podatników kontynuujących działalność na poziomie 40 000 zł za rok ubiegły i 20 000 zł dla rozpoczynających działalność,
2) przedmiotowych od ewidencjonowania w dziedzinach wymienionych w załączniku do tego rozporządzenia,
3) zwolnień przedmiotowo - podmiotowych dla podatników, z dużym udziałem sprzedaży towarów i świadczonych usług objętych w/w zwolnieniem przedmiotowym w ogólnych obrotach detalicznych podatnika.

Należy też zaznaczyć, iż w odniesieniu do niektórych towarów i usług (porównaj § 4 rozporządzenia z 26 lipca 2010 r.) utrzymano zasadę, iż w/w tytuły zwolnieniowe nie obowiązują bez względu na faktycznie zrealizowany poziom obrotów.

Również w przepisach tych uwzględniono postanowienia o utracie mocy określonych tytułów zwolnieniowych w przypadku przekroczenia przez podatnika wyszczególnionego w przepisie poziomu obrotów w trakcie roku podatkowego.

Zaznaczyć należy także, że nowy zakres zwolnień przedmiotowych od ewidencjonowania został wyznaczony przy zastosowaniu obowiązującej obecnie w statystyce klasyfikacji PKWiU z 2008 r. i w zawiązku z tym podatnicy powinni szczegółowo przeanalizować zapisy załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2010 r..

2. Jaki zakres informacji należy zamieszczać na paragonie?

Zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r., paragon fiskalny drukowany przez kasę musi, z pewnymi wyjątkami, zawierać następujące informacje:
a) imię i nazwisko lub nazwę podatnika, adres punktu sprzedaży, a dla sprzedaży prowadzonej w miejscach niestałych - adres siedziby lub miejsca zamieszkania podatnika,
b) numer identyfikacji podatkowej (NIP) podatnika,
c) numer kolejny wydruku,
d) datę i czas (godzinę i minutę) sprzedaży,
e) nazwę towaru lub usługi i ewentualnie opis towaru lub usługi stanowiący rozwinięcie tej nazwy,
f) cenę jednostkową towaru lub usługi,
g) ilość i wartość sprzedaży,
h) wartość sprzedaży i kwoty podatku według poszczególnych stawek podatku,
i) wartość sprzedaży zwolnionej od podatku,
j) łączną kwotę podatku,
k) łączną kwotę należności,
l) kolejny numer paragonu fiskalnego,
m) kolejny numer kasy i oznaczenie kasjera - przy więcej niż jednym stanowisku kasowym,
n) logo fiskalne, zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia, oraz numer unikatowy kasy,
o) oznaczenie waluty przynajmniej przy łącznej kwocie należności, o której mowa w lit. k, w której dokonywana jest rejestracja sprzedaży.

Podatnik nie musi konstruować samodzielnie układu i wzoru paragonu, gdyż jest to zapisane w programie działania kasy.

Podatnik samodzielnie lub z pomocą serwisu programuje tzw. bazę towarową, w której wpisuje m. in. nazwy towarów i usług występujących w jego obrotach. Program działania kasy przewiduje wydruk tych nazw na oryginale i kopii paragonu.

W poszczególnych typach kas program ich działania może przewidywać różne ilości miejsc znakowych dla wpisania nazwy towaru lub usługi (min. 12 znaków, ale są typy kas gdzie znaków tych może być 40 z możliwością zastosowania jeszcze dodatkowego rozszerzonego opisu).

Zdaniem Ministerstwa Finansów konstruując nazwę towaru lub usługi należy mieć na względzie:
- z jednej strony ilość miejsc znakowych przewidzianych do wykorzystania w programie działania kasy danego typu, a
- z drugiej strony warunek, aby informacja zawarta na paragonie pozwalała na zidentyfikowanie przez nabywcę lub inne osoby trzecie sprzedanego towaru lub wyświadczonej usługi.

Wskazana na paragonie nazwa musi być na tyle zindywidualizowana, aby można było na jej podstawie, w połączeniu z ceną, określić, jaki został zakupiony towar lub jaka była świadczona usługa.

Stosowanie na paragonach nazw uniemożliwiających nabywcy sprawdzenie co za towar lub usługę i po jakiej cenie je nabył, nie spełnia wymogów poprawnej nazwy. Pomocniczo w nazwie towaru lub usługi można zamieszczać np. specjalne odwołania do pozycji cennika lub katalogu.

3. Jak prowadzić ewidencję w przypadku awarii kasy?

Zgodnie z art. 111 ust. 3 ustawy o VAT w przypadku, gdy z przyczyn niezależnych od podatnika (np. na skutek uszkodzenia kasy) nie może być na kasie prowadzona ewidencja obrotu i kwot podatku należnego podatnik jest obowiązany prowadzić ewidencję przy zastosowaniu kasy rezerwowej.

4. Czy ewidencjonowanie usług medycznych świadczonych:
a) na podstawie umów zakontraktowanych z Narodowym Funduszem Zdrowia,
b) w ramach prywatnej praktyki lekarskiej - podlega ewidencjonowaniu przy zastosowaniu kas?

Pacjent nie jest stroną uczestniczącą w procesie rozliczenia świadczenia w ramach zakontraktowanych umów z NFZ-em. Tak więc transakcje te jako dokumentowane fakturami nie wymagają ewidencjonowania na kasie i wydawania paragonu.

Zdaniem Ministerstwa Finansów w zakresie w jakim lekarze działają w ramach prywatnej praktyki lekarskiej wykonywanej na podstawie umowy z zakładem opieki zdrowotnej, w imieniu którego są świadczone usługi i pobierane opłaty od pacjentów (osób fizycznych) – obowiązek ewidencyjny realizowany przy zastosowaniu kas dotyczy zakładu opieki zdrowotnej.

5. Czy lekarze świadczący usługi w miejscu wezwania muszą stosować kasę rejestrującą?

Lekarze wykonujący wizyty u pacjentów, za które pobierają wynagrodzenie w swoim imieniu i na swój rachunek powinni ewidencjonować świadczone usługi na kasie. Na rynku dostępne są niewielkie gabarytowo kasy przenośne, które umożliwiają ewidencjonowanie świadczonych usług również w miejscu wezwania.

W tzw. nagłych przypadkach może być również wystawiona faktura za wykonaną usługę.

Transakcja taka nie wymaga zaewidencjonowania na kasie fiskalnej pod warunkiem, że zapłata za nią zostanie dokonana poprzez pocztę lub bank na rachunek bankowy podatnika (zob. poz. 38 załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2010 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących - Dz. U. Nr 138, poz. 930).

Polecamy: VAT 2011

Polecamy: Podatki 2011

---

6. Czy zmianę stawek podatkowych należy odnotować w książce kasy?

Z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. nie wynika obowiązek dokonywania przez podatnika wpisu do ksiązki kasy wykonanej przez niego samodzielnie operacji zmiany zaprogramowanych w kasie stawek podatkowych.

W sytuacji, gdy zmiany stawek VAT będzie dokonywał w wyniku zgłoszenia przez podatnika serwis kas, wówczas dokonanie takich czynności może być odnotowane w książce kasy przez uprawnionego serwisanta (por. załącznik nr 1 oraz pkt 15 załącznika nr 6 do rozporządzenia z 28 listopada 2008 r.), w szczególności jeżeli operacja ta będzie połączona z przeglądem kasy.

7. Czy w celu stwierdzenia, że lekarz może skorzystać ze zwolnienia podmiotowego z ewidencjonowania przy zastosowaniu kasy rejestrującej, po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2010 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących, należy sprawdzić czy do przekroczenia limitu 40 000 zł doszło w roku poprzednim tj. 2010, czy również w latach wcześniejszych.

Zdaniem Ministerstwa Finansów, jeżeli w poprzednim roku podatkowym, tj. w roku 2010, u podatnika (również wykonującego zawód lekarza) kwota obrotu z działalności, o której mowa w art. 111 ust. 1 ustawy o VAT nie przekroczy kwoty 40 000 zł i jeżeli wcześniej nie powstał wobec niego obowiązek ewidencjonowania (np. z tytułu świadczenia innego rodzaju usług nie objętych zwolnieniem od ewidencjonowania przy zastosowaniu kas) – może on korzystać ze zwolnienia podmiotowego od prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas.

Wysokość obrotów realizowanych we wcześniejszych latach niż rok poprzedni, w wymienionych okolicznościach, nie ma wpływu na możliwość skorzystania ze zwolnienia podmiotowego w roku 2011 (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2010 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących - Dz. U. Nr 138, poz. 930).

W przypadku jednak, gdy podatnik ten w trakcie roku przekroczy ww. kwotę obrotów zwolnienie traci moc po upływie dwóch miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło przekroczenie.

8. Czy podatnik będący lekarzem prowadzącym indywidualną praktykę lekarską w swoim imieniu i na swój rachunek, po przekroczeniu obrotu 40 000 zł, z tytułu świadczenia usług medycznych na rzecz podmiotów wymienionych w art. 111 ust. 1 ustawy obowiązany jest w każdym przypadku do ewidencjonowania przy zastosowaniu kas?

Działając w oparciu o delegację wynikającą z art. 111 ust. 8 ustawy o VAT, Minister Finansów wprowadził w drodze rozporządzenia, na czas określony, zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania przy zastosowaniu kas rejestrujących dla niektórych grup podatników oraz niektórych czynności, ze względu na rodzaj prowadzonej działalności lub wysokość obrotów.

Korzystanie ze zwolnień z obowiązku stosowania kas w latach 2011–2012 reguluje rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2010 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz. U. Nr 138, poz. 930).

Zgodnie z postanowieniami zawartych w § 2 ust. 1 pkt 1 oraz poz. 34 i 37 załącznika do tego rozporządzenia zwolnieniem objęte jest również:
- świadczenie usług , gdy ilość transakcji jest niewielka (do 50 w poprzednim roku podatkowym i przy liczbie odbiorców nie większej niż 20) ,
- świadczenie usług, za które zapłata w całości następuje za pośrednictwem poczty, banku lub kasy oszczędnościowo-pożyczkowej na rachunek podatnika, pod warunkiem, że z ewidencji i dowodów dokumentujących transakcje jednoznacznie wynika jakiej konkretnie transakcji zapłata dotyczyła.

9. Co należy zrobić, w przypadku, gdy wykonana usługa została zaewidencjonowana na kasie a klient zażądał wystawienia faktury?

Zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o VAT podatnik powinien wydać fakturę we wszystkich przypadkach, gdy nabywca usługi zażąda jej wystawienia.

W takich przypadkach przepisy § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 212, poz.1337, z późn. zm.) stanowią, że wystawiony na kasie paragon dołącza się do kopii faktury, którą podatnik ma obowiązek przechowywać przez okres wymieniony w art. 112 ww. ustawy.

10. Jakie mogą być sankcje za niedopełnienie obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas?

Podatnik, zgodnie z ustawą z dnia 10 września 1999 r.(zob. pkt I-6) może odpowiadać za przestępstwo skarbowe lub w przypadkach mniejszej wagi za wykroczenie skarbowe.

W kodeksie karnym skarbowym przewiedziano m.in. kary za sprzedaż dokonaną z pominięciem kasy rejestrującej albo za niewydanie dokumentu z kasy rejestrującej,
stwierdzającego dokonanie sprzedaży.

Na mocy art. 111 ust. 2 ustawy o VAT naczelnik urzędu skarbowego wobec podatników naruszających obowiązki w zakresie prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30% kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług.

Sankcja ta nie dotyczy podatników będących osobami fizycznymi, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe.

Podstawowe przepisy związane z prowadzeniem ewidencji za pomocą kas rejestrujących (fiskalnych):

1. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.) – art. 111.

2. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2008 r. w sprawie odliczania i zwrotu kwot wydatkowanych na zakup kas rejestrujących (Dz. U. Nr 228, poz. 1509).

3. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2009 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz. U. Nr 224, poz. 1797).

4. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 lipca 2010 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz. U. Nr 138, poz. 930).

5. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące oraz warunków ich stosowania (Dz. U. Nr 212, poz. 1338).

6. Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765 z późn. zm.) – art. 60 § 1, 62 § 4.

Źródło: Ministerstwo Finansów