Ulga na złe długi a uregulowanie należności

Podatnicy korzystający z ulgi na złe długi odzyskują VAT od niezapłaconych przez niesolidnych kontrahentów faktur. Skorzystanie z ulgi nie wyklucza prób odzyskania należności. Wierzyciel już po dokonaniu korekty w VAT może też zbyć niezapłaconą wierzytelności na rzecz np. faktora, który będzie dochodził od kontrahenta całej kwoty należności w kwocie brutto. 

W przypadku jeżeli działania – wierzyciela albo dłużnika - się powiodą i dłużnik zapłaci, ma on prawo zastosować art. 89b ust. 4 ustawy o VAT. Przepis ten stanowi, że w przypadku uregulowania należności po dokonaniu korekty dłużnik ma prawo do zwiększenia kwoty podatku naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym należność uregulowano. W przypadku częściowego uregulowania należności podatek naliczony może zostać zwiększony w odniesieniu do tej części.

Tym samym niesolidny kontrahent po uregulowaniu należności na rzecz nabywcy wierzytelności ponownie będzie mógł zwiększyć kwotę VAT naliczonego wynikającego z uregulowanych faktur. Organy podatkowe jednoznacznie podkreślają, że uregulowanie długu nie musi nastąpić na rzecz pierwotnego wierzyciela. W interpretacji indywidualnej z 14 kwietnia 2009 r. wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (sygnatura IPPP2/443-161/09-4/SAP) organ podatkowy stwierdził, że przepisy nie wprowadzają wymogu uregulowania należności na rzecz wierzyciela, a mówią wyłącznie o uregulowaniu należności.

Taka sama zasada dotyczy wierzyciela. W przypadku gdy po dokonaniu korekty należność została uregulowana w jakiejkolwiek formie, wierzyciel, obowiązany jest zwiększyć podatek należny w rozliczeniu za okres, w którym należność została uregulowana. Taki obowiązek nakłada na wierzyciela art. 89a ust. 4 ustawy o podatku VAT. Nie ma w nim wymogu, aby należność została uregulowana tylko i wyłącznie przez dłużnika.

Uregulowanie należności lub części należności przez podmiot trzeci taki jak bank w ramach umowy faktoringowej również spowoduje, iż u podatnika powstanie obowiązek rozliczenia podatku należnego w rozliczeniu za okres, w którym należność została zapłacona. Nawet częściowe uregulowanie należności spowoduje ten obowiązek u wierzyciela. 

Wierzyciel nie odwraca procesu skorzystania z ulgi na złe długi w zakresie podatku VAT dopiero po otrzymaniu całego długu. Już częściowe odzyskanie długu oznacza konieczność proporcjonalnego zwrotu VAT odzyskanego na podstawie ulgi na złe długi.

Także w przypadku częściowego uregulowania należności podatek należny zwiększa się w odniesieniu do tej części. Warto o tym pamiętać, bo na podstawie umów factoringowych często wierzyciele otrzymują od faktora należność w dwóch ratach – jedną po zbyciu wierzytelności, a drugą po wyegzekwowaniu przez faktora należności od długu.