Jak rozliczyć w VAT sprzedaż komisową towarów używanych?

Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług jako zasadę generalną wprowadzają opodatkowanie obrotu, czyli kwoty należnej z tytułu sprzedaży pomniejszonej o kwotę należnego podatku. Od tej reguły wprowadzono jednakże pewne wyjątki.

Jeden z nich przewiduje stosowanie procedury szczególnej opodatkowania dostawy towarów używanych, polegającą na opodatkowaniu marży, czyli różnicą między całkowitą kwotą, którą ma zapłacić nabywca towaru, a kwotą nabycia, pomniejszoną o kwotę podatku.

Regulacje dotyczące stosowania tej procedury będą miały zastosowanie chociażby przy sprzedaży komisowej. Przy wystawieniu faktury dokumentującej taką sprzedaż może pojawić się wątpliwość jaką kwotę należy na niej wpisać.

Podatnik prowadzi komis samochodowy, w ramach której to działalności zawiera umowy z osobami fizycznymi dotyczące sprzedaży komisowej samochodów używanych. Jedna (typowa) z zawartych transakcji dotyczy sprzedaży komisowej samochodu używanego na kwotę 5.000 zł, przy ustalonej wysokości prowizji 500 zł. Jaką fakturę powinien wystawić podatnik, czy powinien na niej wykazać kwotę należności ogółem, czy powinien wyszczególnić kwotę uzyskanej marży?

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez dostawę towarów rozumieć należy przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również wydanie towarów na podstawie umowy komisu: między komitentem a komisantem, jak również wydanie towarów przez komisanta osobie trzeciej.

Jednocześnie z zapisów art. 2 pkt 6 ustawy o podatku od towarów i usług wynika, że za towary należy rozumieć rzeczy ruchome oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.

W kontekście powołanych przepisów nie budzi wątpliwości fakt, iż sprzedaż komisowa samochodu podlegać będzie opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Określając jednakże podstawę opodatkowania takiej czynności należy odnieść się do regulacji wprowadzających procedurę szczególną w zakresie dostawy towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków.

Przepis art. 120 ust. 4 ustawy o VAT stanowi, iż w przypadku podatnika wykonującego czynności polegające na dostawie towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich lub antyków nabytych uprzednio przez tego podatnika dla celów prowadzonej działalności lub importowanych w celu odprzedaży, podstawą opodatkowania podatkiem jest marża stanowiąca różnicę między całkowitą kwotą, którą ma zapłacić nabywca towaru, a kwotą nabycia, pomniejszona o kwotę podatku.

Polecamy: VAT 2011

Polecamy: Jak rozliczać koszty w czasie

Zaznaczyć należy, iż opodatkowanie w systemie marży warunkowane jest nie tylko kategorią towarów, których dostawę świadczy podatnik. Istotne też od kogo zostały one nabyte. Katalog tych podmiotów został wymieniony w art. 120 ust. 10 ustawy o VAT, gdzie wskazano, iż warunkiem zastosowania omawianej procedury jest nabycie towarów od:

1) osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, niebędącej podatnikiem, o którym mowa w art. 15, lub niebędącej podatnikiem podatku od wartości dodanej;

2) podatników, o których mowa w art. 15, jeżeli dostawa tych towarów była zwolniona od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113;

3) podatników, jeżeli dostawa tych towarów była opodatkowana zgodnie z ust. 4 i 5;

4) podatników podatku od wartości dodanej, jeżeli dostawa tych towarów była zwolniona od
podatku na zasadach odpowiadających regulacjom zawartym w art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113;

5) podatników podatku od wartości dodanej, jeżeli dostawa tych towarów była opodatkowana
podatkiem od wartości dodanej na zasadach odpowiadających regulacjom zawartym w ust. 4 i 5, a nabywca posiada dokumenty jednoznacznie potwierdzające nabycie towarów na tych zasadach.

W kontekście przedstawionych przepisów zauważyć można, iż warunkiem stosowania sprzedaży w systemie marży jest to, że we wcześniejszej fazie obrotu podmiot sprzedający używany towar pośrednikowi pozbawiony był prawa do odliczenia podatku od towarów i usług naliczonego przy jego nabyciu.

Dotyczy to przy tym zarówno osób nie będących podatnikami, jak również podatników, którym z różnych powodów prawo to nie przysługiwało.

Kolejne regulacje w zakresie omawianej procedury określają dalsze warunki jej stosowania – w tym w zakresie wystawianych faktur. Podatnicy wykonujący czynności polegające na dostawie towarów używanych nie mogą na wystawianych fakturach oddzielnie wykazywać podatku od towarów i usług, w przypadku gdy opodatkowaniu podlega marża.

Dalsze regulacje dotyczące elementów faktury wystawianej w systemie marża określone zostały przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług - Dz. U. Nr 68, poz. 360.

W § 5 ust. 8 rozporządzenia określono, iż w fakturach dokumentujących czynności, których podstawą opodatkowania jest marża stosuje się oznaczenie „FAKTURA VAT marża” oraz wpisuje, jak na „typowej” fakturze:
1) imiona i nazwiska lub nazwy bądź nazwy skrócone sprzedawcy i nabywcy oraz ich adresy;
2) numery identyfikacji podatkowej sprzedawcy i nabywcy, z zastrzeżeniem ust. 10 i 11;
3) numer kolejny faktury oznaczonej jako "FAKTURA VAT";
4) dzień, miesiąc i rok wystawienia faktury, a w przypadku, gdy data ta różni się od daty sprzedaży, również datę sprzedaży; w przypadku sprzedaży o charakterze ciągłym podatnik może podać na fakturze miesiąc i rok dokonania sprzedaży, pod warunkiem podania daty wystawienia faktury;
5) nazwę (rodzaj) towaru lub usługi;
6) miarę i ilość sprzedanych towarów lub zakres wykonanych usług;
7) kwotę należności ogółem wraz z należnym podatkiem.

Biorąc pod uwagę powyżej przedstawione przepisy i odnosząc je do przedstawionego na wstępie przykładu stwierdzić należy, iż o ile nastąpi przez podatnika nabycie towaru używanego od osoby niebędącej podatnikiem podatku VAT to przy tego rodzaju transakcji może stosować szczególną procedurę opodatkowania marży.

Podstawą opodatkowania takiej transakcji będzie marża stanowiąca różnicę między całkowitą kwotą, którą ma zapłacić nabywca towaru, a kwotą nabycia pomniejszoną o kwotę podatku. Na fakturze zaś powinien wykazać kwotę należności ogółem (5.000 zł) bez obowiązku wyszczególniania kwoty uzyskanej marży.