Kiedy ostatecznie można ująć nieściągalną wierzytelność w kosztach

RADA

Granicznym terminem zaliczenia wierzytelności nieściągalnej do kosztów uzyskania przychodów jest moment upływu terminu przedawnienia roszczenia o jej zapłatę.

Roszczenia majątkowe po upływie określonego czasu (z wyjątkami przewidzianymi w przepisach) ulegają przedawnieniu. Konsekwencją upływu terminu przedawnienia jest możliwość skutecznego uchylenia się przez dłużnika od wykonania zobowiązania (zaspokojenia roszczenia), chyba że dobrowolnie zrzeknie się korzystania z tego prawa.

Terminy przedawnienia roszczeń reguluje Kodeks cywilny. Dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi on 3 lata (art. 118 k.c.). Ale trzeba pamiętać, że dla roszczeń z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy termin ten jest jeszcze krótszy, wynosi bowiem jedynie 2 lata (art. 554 k.c.).

Zasadą jest, że wierzytelności nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Jednak ustawodawca zezwolił, pod pewnymi warunkami, na zaliczenie niektórych wierzytelności do kosztów uzyskania przychodów. Kosztem zatem może być wierzytelność nieściągalna oraz taka, której nieściągalność została uprawdopodobniona w sposób określony przepisami (w tym ostatnim przypadku kosztem może być utworzony na tę wierzytelność odpis aktualizujący). Wierzytelność taka jednak bezwzględnie musiała uprzednio zostać zaliczona do przychodów należnych. Musi ona też być wierzytelnością, która może być skutecznie dochodzona przez wierzyciela, a więc nieprzedawnioną. Jeśli bowiem wierzytelność spełnia wszystkie powyższe warunki, ale upłynął już termin dochodzenia roszczenia o jej zapłatę (wierzytelność się przedawniła), to nie może ona zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodów. Ustawodawca wprost wyłączył bowiem tego rodzaju wierzytelności z kosztów uzyskania przychodów (art. 23 ust. 1 pkt 17 updof).

Katarzyna Krawień

specjalista w zakresie podatków dochodowych