Czy wolne od podatku dochody z tytułu pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich należy ująć w rozliczeniu rocznym

Nie, jeśli wysokość dochodów z tytułu pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich nie przekroczyła miesięcznie 2280 zł. Dochody te są wolne od podatku w granicach powyższego limitu. Wówczas nie podlegają wykazaniu w zeznaniu rocznym.

Obowiązkiem opodatkowania zostały objęte wszystkie uzyskiwane dochody, z wyjątkiem tych, które od opodatkowania zostały wyraźnie zwolnione przez ustawodawcę. Katalog zwolnień jest zawarty m.in. w art. 21 updof.

Na podstawie art. 13 pkt 5 updof przychody otrzymane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w art. 13 pkt 7 ww. ustawy (tj. przychodów otrzymywanych przez osoby należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych), są kwalifikowane do źródła, jakim jest działalność wykonywana osobiście. Równocześnie w art. 21 ust. 1 pkt 17 updof zostało zawarte zwolnienie z opodatkowania diet oraz kwot stanowiących zwrot kosztów, otrzymanych przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich – do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty 2280 zł.

Posługując się definicjami słownikowymi, należy uznać, że dieta to wynagrodzenie dzienne związane z wypełnianiem szczególnych obowiązków czy funkcji. O tym, czy dane świadczenie jest dietą w znaczeniu art. 21 ust. 1 pkt 17 updof, decyduje istota tego świadczenia, a nie jego nazwa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2536/04, wyraził pogląd, że dieta mieści się w zakresie pojęcia „wynagrodzenie”. Zaznaczył przy tym, że nie każde wynagrodzenie osób wykonujących czynności wymienione w art. 13 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest dietą.

Zarówno ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak i inne ustawy nie definiują wyrażenia „pełnienie obowiązków społecznych i obywatelskich”. Dlatego przy wykładni omawianego przepisu należy posiłkować się poglądami wypracowanymi w orzecznictwie.

Zgodnie z treścią uzasadnienia Trybunału Konstytucyjnego do wyroku z 25 listopada 1997 r., sygn. akt U. 6/97:

Z pytania wynika, że dochody wykazane w PIT-R były otrzymywane w związku z zasiadaniem w radzie gminy. Należy zatem uznać, że miały one charakter wynagrodzenia za pełnienie szczególnych obowiązków lub funkcji. Tym samym mieściły się w pojęciu diety, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 17 updof. Jeśli ich wysokość nie przekroczyła miesięcznie 2280 zł, płatnik nie miał obowiązku potrącać od wypłacanych kwot zaliczki na podatek dochodowy.

Na podstawie art. 42 ust. 2 updof na płatnika został jednak nałożony obowiązek sporządzenia informacji o wypłaconych z tego tytułu kwotach na formularzu PIT-R. Nie oznacza to jednak automatycznie obowiązku ich wykazania w zeznaniu rocznym. Jeśli nie nastąpiło przekroczenie miesięcznego limitu zwolnienia, dochody te nie podlegają wykazaniu w zeznaniu rocznym.

Taką interpretację przepisów przyjmują również organy podatkowe. Przykładem może być tu postanowienie w sprawie interpretacji prawa podatkowego z 4 lipca 2005 r., nr PO/415-19/05. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Strzelcach Opolskich, odpowiadając na pytanie podatniczki co do prawidłowości nieuwzględnienia w zeznaniu rocznym kwot wypłaconych jej przez sąd rejonowy, a wykazanych w PIT-R, stwierdził:

Anna Welsyng

doradca podatkowy