Preferencje podatkowe w krajach unijnych

Czechy wynegocjowały w Traktacie Akcesyjnym 5-proc. obniżoną stawkę na budownictwo mieszkaniowe i usługi remontowe. Będzie ona obowiązywać do 31 grudnia 2007 roku. Do tego czasu Czesi będą mieli też prawo do stosowania 5-proc. stawki na dostawy energii cieplnej. Podobną gwarancję uzyskała także Łotwa. W jej przypadku obowiązuje nie obniżona stawka, lecz zwolnienie dla dostaw energii cieplnej. Jednak dotyczy ona tylko dostaw energii na rzecz osób fizycznych, a odstępstwo będzie obowiązywać tylko do 30 czerwca 2006 roku.

Jedynym odstępstwem, jakie wynegocjowała Litwa, jest stawka 0 proc. dla międzynarodowego przewozu osób. Będzie ona obowiązywać do końca okresu przejściowego. Taki sam przywilej przypadł w udziale Węgrom, które dodatkowo wynegocjowały obniżoną stawkę dla dostaw energii cieplnej, elektryczności, gazu i usług gastronomicznych. Mają prawo korzystać z niego do 30 grudnia 2007 roku.

Ciekawa sytuacja miała miejsce w przypadku Słowacji, która wynegocjowała kilka przejściowych derogacji w zakresie obniżonych stawek VAT na usługi budownictwa mieszkaniowego i usługi remontowe, dostawy energii cieplnej i elektrycznej. Jednak ze względu na zniesienie obniżonych stawek VAT od 1 stycznia 2004 roku odstępstwa te nie zostały wprowadzone do ustawy o VAT, a Słowacja faktycznie nigdy nie skorzystała z wynegocjowanych preferencji.

Wiele odstępstw w stosunku do obowiązujących w UE zagwarantowała sobie Estonia. Nie tylko wynegocjowała tak jak inni 0-proc. stawkę VAT dla międzynarodowego przewozu osób do końca okresu przejściowego, ale uzyskała dodatkowo prawo do stosowania 5-proc. stawki dla dostaw energii cieplnej do osób indywidualnych, spółdzielni mieszkaniowych i domów jednorodzinnych. Ze stawki tej może korzystać do 30 czerwca 2007 roku.

Słowenia do końca okresu przejściowego ma prawo do 0-proc. stawki dla usług międzynarodowego i wewnątrzwspólnotowego transportu osób w transporcie morskim, lotniczym i kolejowym. Ponadto jako jedyna uzyskała stawkę 8,5 proc. dla usług budowy, renowacji i utrzymania czy konserwacji obiektów mieszkalnych i budynków specjalnych przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych do 31 grudnia 2007 roku.

Na tle innych nowych państw UE Polska nie wypada najgorzej. Zgodnie z treścią Traktatu Akcesyjnego Polska wynegocjowała 5 stawek przejściowych. Tak jak inne kraje, uzyskała prawo do stosowania do końca okresu przejściowego 0-proc. stawki dla usług międzynarodowego przewozu osób. Podobnie możemy opodatkowywać książki i czasopisma specjalistyczne. W tym przypadku termin stosowania zerowego VAT upływa 31 grudnia 2007 roku. Ponadto Polska ma prawo do stosowania 3-proc. stawki na niektóre nieprzetworzone produkty rolne. Tu obowiązuje najdłuższy z wynegocjowanych terminów, bo do 30 kwietnia 2008 roku. Do końca zaś 2007 roku będziemy mogli opodatkowywać obniżoną 7-proc. stawką usługi budownictwa mieszkaniowego i usługi remontowe oraz usługi gastronomiczne.

Eksperci nie tryskają jednak entuzjazmem. Roman Namysłowski, doradca podatkowy z Ernst & Young uważa, że Polska zaprzepaściła szansę uzyskania zgody na stosowanie odstępstw od VI dyrektywy, które uchroniłyby Polskę przed zarzutem braku pełnej harmonizacji. Chodzi przede wszystkim o możliwość stosowania 7proc. stawki VAT na materiały budowlane.

Kolejnym nie do końca wykorzystanym odstępstwem jest podwyższenie limitu rejestracji. Jak podkreśla Roman Namysłowski, Polska wynegocjowała większy niż wynika z dyrektywy limit (równowartość 10 tys. euro), ale jest to jeden z najniższych limitów wśród nowo przyjętych krajów.

Podobnego zdania jest Przemysław Skorupa, doradca podatkowy z Baker & McKenzie.

– Wydaje się, iż w trakcie prowadzonych z Unią Europejską negocjacji akcesyjnych Polska mogła zadbać o wprowadzenie większej liczby odstępstw od przepisów VI dyrektywy – uważa. Choć przedmiotem negocjacji były przede wszystkim odstępstwa w zakresie stawek VAT, zupełnie pominięto kwestie, które obecnie powodują, iż polskie przepisy są w niektórych przypadkach ewidentnie niezgodne z przepisami dyrektywy. Jako przykład podaje przepisy dotyczące ustalania podstawy opodatkowania w przypadku transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi.

Zastrzeżenia mają też eksperci w innych krajach. Trudno się dziwić. W końcu zaprzepaszczenie możliwości stosowania każdej kolejnej preferencji bezpośrednio wpływa na wysokość VAT, jaki musi zapłacić podatnik.