Samochód od darczyńcy

Zgodnie z art. 888 Kodeksu cywilnego przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

Ewidencja księgowa

Samochody otrzymane nieodpłatnie, w tym w drodze darowizny, ewidencjonuje się w sposób określony w art. 41 ust. 2 ustawy o rachunkowości, w powiązaniu z ust. 1. Czyli ujmuje się je jako środki trwałe, a przychód z tego tytułu ujmuje się drugostronnie jako rozliczenie międzyokresowe przychodów. Zaliczone do rozliczeń międzyokresowych przychodów kwoty zwiększają stopniowo pozostałe przychody operacyjne równolegle do odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych.

(Uwaga! Według USGAAP nieodpłatnie otrzymane środki trwałe nie powinny być rozliczane w czasie - zob. RNP 6/2007, s. 21)

Warto zapamiętać!

Aby dany składnik majątku mógł zostać zakwalifikowany do środków trwałych, musi spełniać następujące warunki:

l jego przewidywany okres ekonomicznej użyteczności powinien być dłuższy niż rok (o długości tego okresu decyduje kierownik jednostki wraz z zespołem technicznym). Generalnie jest to okres, w którym jednostka będzie wykorzystywała dany składnik majątku na potrzeby działalności;

l jest kompletny i zdatny do użytku w momencie przekazania do użytkowania, czyli sprawny technicznie i gotowy do pracy;

l jest przeznaczony na potrzeby jednostki. Składniki niesłużące prowadzonej działalności, przeznaczone do sprzedaży, oraz składniki nieczynne i takie, które nie są kontrolowane przez jednostkę - nie spełniają definicji środków trwałych.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Ustalenie wartości początkowej

Istotną kwestią jest także ustalenie w prawidłowy sposób wartości początkowej przyjętego nieodpłatnie środka trwałego. W myśl art. 28 ust. 2 uor „jeżeli nie jest możliwe ustalenie ceny nabycia składnika aktywów, a w szczególności przyjętego nieodpłatnie, w tym w drodze darowizny - jego wyceny dokonuje się według ceny sprzedaży takiego samego lub podobnego przedmiotu”.

Przepisy ustawy podatkowej zawierają podobne regulacje odnośnie do wyceny wartości początkowej środków trwałych nabytych w drodze darowizny. Zgodnie z art. 16g ust. 1 pkt 3 updop wartością początkową środka trwałego nabytego w drodze darowizny jest wartość rynkowa z dnia nabycia, chyba że umowa darowizny albo umowa o nieodpłatnym przekazaniu określa tę wartość w niższej wysokości.

Niezbędny dokument

Jeżeli brak jest dokumentu potwierdzającego darowiznę, należy wystawić własny dokument, w którym muszą być zawarte wszystkie niezbędne dane dotyczące otrzymanej darowizny (data otrzymania, przedmiot darowizny, wartość, określenie strony przekazującej - patrz wzór umowy).

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Przychód, ale wolny od podatku

Rozpatrując zagadnienie w świetle przepisów podatkowych, to na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 updop wartość otrzymanych nieodpłatnie środków trwałych stanowi w całości w momencie otrzymania przychód do opodatkowania. Należy jednak pamiętać, że dochody jednostek sektora non-profit na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 są wolne od podatku w tej części, która zostanie przeznaczona na cele statutowe. Zatem w przypadku gdy przychód z tytułu darowizny samochodu będzie zawierał się w katalogu dochodów zwolnionych od podatku, to odpisy amortyzacyjne nie będą stanowiły kosztów uzyskania przychodów. Na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 63 lit. a) updop nie uważa się bowiem za koszty uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych nabytych nieodpłatnie, jeżeli dochód z tego tytułu jest zwolniony od podatku dochodowego.

Dodatkowo należy podkreślić, że jeżeli darowany samochód będzie używany, jednostka może skorzystać z możliwości ustalenia indywidualnych stawek amortyzacyjnych. Stanie się tak pod warunkiem, że środek trwały będzie po raz pierwszy wprowadzony do ewidencji danego podatnika oraz że podatnik udowodni, iż przed jego nabyciem pojazd był wykorzystywany przez okres co najmniej 6 miesięcy. W tym przypadku okres amortyzacji nie może być jednak krótszy niż 30 miesięcy.

Ponadto czynność darowizny samochodu jednostce non-profit nie będzie podlegała podatkowi od spadków i darowizn, bowiem podatkowi temu podlega tylko nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Reasumując:

Darowany samochód ujmuje się jako środek trwały, a przychód z tego tytułu ujmuje się drugostronnie jako rozliczenie międzyokresowe przychodów. Zaliczone do rozliczeń międzyokresowych przychodów kwoty zwiększają stopniowo pozostałe przychody operacyjne równolegle do odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych.

Podstawy prawne:

l ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 208, poz. 1540

l ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 251, poz. 1847

Urszula Kucypera