Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Czy podatnik ma prawo wglądu do swoich akt

Ewa Matyszewska
Ewa Matyszewska
inforCMS
W każdym stadium postępowania podatkowego urząd skarbowy zobowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów.

 

 

Udostępnianie akt w praktyce ma zastosowanie głównie podczas postępowania podatkowego. Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Organy podatkowe zobowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania.

Dla pełnego zobrazowania naruszenia tych zasad warto zacytować stanowisko WSA w Lublinie, który w wyroku z 10 listopada 2006 r. (sygn. akt I SA/Lu 413/06; niepublikowany) wyjaśnił, że odmowa udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego, w związku z toczącym się postępowaniem kontrolnym, wszczętym po złożeniu wniosku o taką interpretację przez podatnika, jest naruszeniem zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Zasady postępowania

Głównymi zasadami postępowania podatkowego są, po pierwsze, prawo do czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym; po drugie, podatnik będący stroną postępowania podatkowego może przeglądać akta swojej sprawy, które zgromadził w swojej dokumentacji fiskus.

Przepisy przewidują bowiem, że w każdym stadium postępowania organ podatkowy zobowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów. Czynności te dokonywane są w lokalu organu podatkowego w obecności pracownika tego organu. Co więcej, strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów.

Trzeba jednak wyjaśnić, że prawo do przeglądania akt sprawy jest uprawnieniem niezależnym od prawa do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Na ten aspekt zwrócił uwagę NSA w wyroku z 15 grudnia 2005 r. (sygn. akt I FSK 250/05; niepublikowany), w którym podkreślił, że prawo strony do przeglądania akt sprawy przysługuje w każdym stadium postępowania i tylko od strony zależy sposób korzystania z tego prawa, czy czynić to będzie na bieżąco (wielokrotnie) w trakcie całego postępowania, czy jednorazowo przed wydaniem decyzji, czy też w ogóle nie będzie z niego korzystała.

Natomiast okoliczność nieuczestniczenia przez stronę lub jej pełnomocnika w przesłuchaniach świadków nie może mieć przesądzającego znaczenia dla konieczności ponownego przesłuchania tych samych świadków - tym razem z udziałem strony (jej pełnomocnika). Wybór skorzystania lub nie z prawa do udziału w przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadka, w tym zadawania mu pytań - jak wyjaśnił NSA - należy wyłącznie do strony. Miałoby to znaczenie, gdyby wystąpiły nieprawidłowości w zawiadomieniu strony o miejscu i terminie przeprowadzenia tego dowodu lub zaszłyby istotne przeszkody w udziale strony w tej czynności.

W konsekwencji możliwość zapoznawania się z aktami sprawy, ich przeglądania, sporządzania z nich notatek itp. to uprawnienie podatnika, a nie jego obowiązek. Taką opinię potwierdził również NSA w wyroku z 10 maja 2004 r. (sygn. akt FSK 54/04; publikowany w ONSAiWSA z 2004 r. nr 3, poz. 60). Sąd wskazał również, że temu uprawnieniu odpowiada obowiązek organu podatkowego umożliwienia podatnikowi skorzystania z możliwości przewidzianej przepisami prawa.

Tajemnica jest chroniona

Udostępnianie akt podczas postępowania podatkowego nie będzie jednak możliwe w każdej sytuacji. Nie będą udostępniane akta objęte ochroną tajemnicy państwowej, a także te dokumenty, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny.

Odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia. Należy zaznaczyć, iż na postanowienie o odmowie podatnikowi przysługuje zażalenie.

Jak wskazane wyłączenie może być zastosowane w praktyce? Wskazał na to m.in. NSA w wyroku z 7 listopada 2001 r. (sygn. akt I SA/Gd 2143/00; niepublikowany), w którym stwierdził, że jeżeli organy podatkowe w postępowaniu dowodowym wykorzystują informacje dotyczące dodatkowo i innych podatników niezwiązanych bezpośrednio, a jedynie pośrednio z przedmiotową sprawą, mają obowiązek utrzymać w tajemnicy tylko te ich cechy, które pozwoliłyby osobom nieuprawnionym na ich identyfikację, co należy rozumieć, iż ograniczenia nie dotyczą informacji o działalności gospodarczej skarżącego.

Mogą i powinny być wymienione informacje wykorzystane w prowadzonym postępowaniu podatkowym, a zatem również udostępnione stronie, która ma prawo ocenić ich wiarygodność i moc dowodową, jak również ocenić moc dowodową i wiarygodność wszelkich załączników stanowiących podstawę dokonanych ocen, w tym deklaracji celnych dotyczących skarżącego.

Zażalenie na odmowę

Jak wspomniałam, stronie służy zażalenie na postanowienie organu podatkowego dotyczące odmowy udostępnienia akt sprawy.

Zażalenie przysługuje podatnikowi nie tylko w przypadku odmowy zapoznania się z dokumentami objętymi tajemnicą państwową, a także innymi dokumentami wyłączonymi z akt sprawy ze względu na interes publiczny, ale także gdy odmawia się jej sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów - argumentował NSA w wyroku z 28 października 1999 r. (sygn. akt III SA 7737/98; niepublikowany).

Trzeba też pamiętać - na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z 6 października 1999 r. (sygn. akt I SA/Ka 365/98; publikowany w ONSA z 2000 r. nr 4, poz. 152) - że organ podatkowy, który nie wyda postanowienia o odmowie wglądu do akt ze względu na tajemnicę skarbową, powoduje naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

CO OZNACZA POSTĘPOWANIE BUDZĄCE ZAUFANIE

Postępowanie budzące zaufanie do organów podatkowych to postępowanie staranne i merytorycznie poprawne, w którym dopuszcza się wnioskowane dowody, traktuje równo interesy podatnika i Skarbu Państwa, a materialno-prawnych wątpliwości nie rozstrzyga na niekorzyść podatnika - wyjaśnił WSA w Warszawie w wyroku z 12 października 2006 r. (sygn. akt III Sa/Wa 828/06; niepublikowany).

JAK CZYNNIE UCZESTNICZYĆ W POSTĘPOWANIU PODATKOWYM

Organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Czym innym jest zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, wyrażające się w umożliwieniu jej składania wyjaśnień, zgłaszania dowodów oraz uczestniczenia w ich przeprowadzaniu, a czym innym stworzenie jej możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, będące dla strony niejako ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie to takie, w którym uwzględniono oba te elementy - podkreślił WSA w Warszawie w wyroku z 11 maja 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 214/04; niepublikowany).


Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl


Podstawa prawna

- Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).


Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek od spadków i darowizn
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Podatkowi od spadków i darowizn nie podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:
    spadku
    darowizny
    odpłatnego zniesienia współwłasności
    zasiedzenia
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Opłata od deszczu. Kto zapłaci podatek od deszczu?
    Opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej to potocznie podatek od deszczu. Ten rodzaj daniny publicznej obciąża właścicieli nieruchomości z określonym dolnym limitem powierzchni, których określona część jest „zabetonowana” poprzez utworzenie np. parkingu lub asfaltowego podjazdu do garażu. Nie wszyscy wiedzą o istnieniu tego obowiązku. Korzystniej jest zapłacić z własnej inicjatywy niż narażać się na interwencje fiskusa oraz odsetki od niezapłaconej w terminie należności.
    Fogiel: tarcze antyinflacyjne w razie potrzeby będą przedłużane
    Na razie tarcza antyinflacyjna jest przedłużona o kilka miesięcy. Jeżeli będzie taka potrzeba, to te tarcze będą przedłużane - powiedział w środę rzecznik PiS Radosław Fogiel. "Będziemy pomagać Polakom tak długo, jak sytuacja będzie tego wymagać" - zapewnił.
    Maląg: obywatele Ukrainy mogą wnioskować o pomoc w uzyskaniu nostryfikacji dyplomu ukończenia studiów
    W systemie praca.gov.pl obywatele Ukrainy mogą już składać wnioski o przyznanie finansowania opłaty pobieranej przez uczelnie wyższe za postępowanie nostryfikacyjne lub postępowanie w sprawie potwierdzenia ukończenia studiów na określonym poziomie - poinformowała PAP szefowa MRiPS Marlena Maląg.
    Czym jest poręczenie za dług? Jak wyegzekwować poręczenie?
    Poręczenie to forma zabezpieczenia płatności przez dłużnika, która jest bardzo często wykorzystywana w praktyce gospodarczej. Przyczyną dużej popularności poręczenia może być fakt, iż jest to forma stosunkowo prosta i wygodna dla wierzyciela. Co więcej, udzielenie poręczenia nie powoduje zbyt wielu formalności. Co jeszcze warto wiedzieć na ten temat?
    Koszty windykacji - ile wynoszą? Czy można prowadzić windykację na koszt dłużnika?
    Zwlekający z zapłatą kontrahenci to niechlubny standard w polskich firmach. Niestety niemal każdy przedsiębiorca spotyka się w końcu z sytuacją, w której druga strona transakcji będzie zwlekać z regulacją wymagalnych zobowiązań. Przyczyny takiego stanu rzeczy bywają różne, a w wielu przypadkach koniecznością okazuje się wszczęcie sprawy sądowej. Warto wiedzieć, że kosztami postępowania można obciążyć dłużnika.
    Inflacja i rosnące stopy procentowe NBP. Czy Polacy oszczędzają? Czy chronią swoje oszczędności?
    Inflacja osiągnęła już w 2022 roku poziomy nienotowane od ponad dwudziestu lat. Większość prognoz sugeruje, że szybko rosnące ceny będą nam towarzyszyć przez dłuższy czas. Jak Polacy odnajdują się w obliczu inflacji? Czy nasza świadomość w tym zakresie jest wysoka? Jak podchodzimy do oszczędzania? Odpowiedzi na te pytania znajdziemy w najnowszych raportach autorstwa dr Katarzyny Sekścińskiej „Inflacja i stopy procentowe oczami polskiego konsumenta 2022” oraz „Postawy Polaków Wobec Finansów 2022”.
    Rozliczenie CIT za 2021 rok - do kiedy?
    Ministerstwo Finansów przypomina, że 30 czerwca 2022 r. upływa termin rozliczenia rocznego podatku za 2021 r. dla większości podatników podatku dochodowego od osób prawnych. Termin złożenia deklaracji o wysokości osiągniętego dochodu i należnego ryczałtu od dochodów spółek kapitałowych (CIT-8E) został przesunięty do 30 września 2022 r.
    JPK/PIT i JPK/CIT - od kiedy?
    Nowelizacja ustawy o PIT (oraz niektórych innych ustaw) z 9 czerwca 2022 r. odroczyła terminy wejścia w życie przepisów dotyczących prowadzenia ewidencji podatkowych przy użyciu programów komputerowych, a także obowiązku ich przesyłania w formie ustrukturyzowanej do urzędu skarbowego (tzw. JPK/PIT i JPK/CIT). Od kiedy podatnicy będą mieli obowiązek elektronicznego prowadzenia ewidencji podatkowych i wysyłania JPK/PIT lub JPK/CIT?
    PUE ZUS stanie się niedługo częścią platformy gov.pl
    Platforma Usług Elektronicznych ZUS stanie się niedługo częścią wielkiej platformy gov.pl – zapowiedziała prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prof. Gertruda Uścińska. Dodała, że rozwijane będą funkcjonujące rozwiązania informatyczne, np. e-wizyty i e-wnioski, będzie też więcej aplikacji mobilnych.
    Zwolnienie z VAT i cła przywozu towarów do zwalczania skutków COVID-19 tylko do 30 czerwca 2022 r.
    Decyzja Komisji Europejskiej zwalniająca z cła i VAT przywóz spoza Unii Europejskiej towarów potrzebnych do zwalczania skutków epidemii COVID-19 obowiązuje do 30 czerwca 2022 r. Ministerstwo Finansów informuje, że zwolnienie to nie będzie przedłużone.
    Odliczenie VAT od zakupów dokonanych przed rejestracją do VAT - rozliczenie podatku naliczonego
    Obniżenie podatku należnego o podatek naliczony zawarty w otrzymanych fakturach to fundamentalne prawo przysługujące podatnikom VAT. Jednym z warunków dokonania odliczenia jest rejestracja jako podatnik VAT czynny. Brak formalnej rejestracji w chwili dokonywania zakupów nie pozbawia jednak prawa do odliczenia podatku naliczonego od zakupów, o ile będą one wykorzystywane na potrzeby czynności opodatkowanych. Wymaga to odpowiedniego wypełnienia formularza VAT-R.
    Waloryzacja umów w zamówieniach publicznych - założenia specustawy
    Ministerstwo Rozwoju i Technologii przygotowuje specustawę, która ułatwi waloryzację kontraktów we wszystkich kategoriach umów objętych zamówieniami publicznymi. Dla umów zawartych przed 1 stycznia 2021 r. będzie możliwość wprowadzenia klauzul waloryzacyjnych, a w umowach zawartych po tej dacie możliwe będzie podniesienie limitów waloryzacji.
    „Podatek Belki”. RPO pisze do Minister Finansów.
    Obywatele są zaniepokojeni szybkim wzrostem cen towarów i usług. W tym kontekście pytają o zasadność dalszego opodatkowania zysków kapitałowych, znanego jako ”podatek Belki”. Jest on dużym obciążeniem fiskalnym dla gospodarstw domowych - nie tylko wobec dwucyfrowej inflacji, ale i niskiego oprocentowania lokat oraz w dobie kryzysu po pandemii, a także wojny w Ukrainie.
    KAS: Jak klienci oceniają wizytę w urzędzie skarbowym – wyniki badania
    W ramach programu „Klient w centrum uwagi KAS” od kwietnia 2021 r. prowadzono internetowe badanie ankietowe wśród osób odwiedzających urzędy skarbowe. W ciągu roku spłynęło ponad 108 tys. wypełnionych ankiet, z których wynika, że ogólny poziom satysfakcji klientów wyniósł 82%. Wyniki badania są wykorzystywane do projektowania nowych rozwiązań i ulepszania obsługi w urzędach.
    Polski Ład 2.0 – zmiany podatkowe od 1 lipca 2022 r. Stawki, skala podatkowa, ulgi, składka zdrowotna i inne nowości
    Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw, tzw. „Polski Ład 2.0” została podpisana przez Prezydenta w dniu 13 czerwca 2022 r., natomiast 15 czerwca 2022 r. opublikowano ustawę w Dzienniku Ustaw (poz. 1265). Poniżej przedstawiamy zbiór najważniejszych planowanych zmian. W zdecydowanej większości zmiany mają wejść w życie od 1 lipca 2022 r.
    Wyższe zaliczki na PIT od 1 lipca 2022 r. - kto zapłaci i dlaczego
    Zmiany w PIT wchodzące w życie od 1 lipca 2022 r., zdaniem Ministerstwa Finansów, pozwolą na obniżenie zobowiązań podatkowych Polaków ale niektórych wypadkach mogą doprowadzić do wzrostu miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy. Niższa 12% stawka PIT, wysoka kwota wolna od podatku – 30.000 zł oraz próg podatkowy na poziomie 120.000 zł nie w każdym przypadku już od pierwszego miesiąca wejścia w życie ustawy zrekompensują uchylenie innych mechanizmów wprowadzonych w 2022 roku. Ministerstwo Finansów wskazuje, że reforma podatkowa została rozłożona na 2 etapy, dlatego jej pełen skutek podatnicy odczują po 1 stycznia 2023 roku.
    Skutki podatku bankowego
    Podatek bankowy ogranicza efektywność polityki pieniężnej, nie jest wsparciem dla reformy wskaźników referencyjnych w Polsce - wynika z raportu opublikowanego w ramach Working Papers NBP.
    Nowelizacja ustawy o PIT od 1 lipca 2022 r. – najważniejsze zmiany. Wynagrodzenia brutto-netto
    Polski Ład, jedna z największych nowelizacji prawa podatkowego od wielu lat, doczekał się korekty (tzw. Polski Ład 2.0) w postaci ustawy z 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw, która wchodzi w życie 1 lipca 2022 r. Jakie najważniejsze zmiany w PIT będą obowiązywać od lipca? Jak w praktyce zmiany wpłyną na sytuację podatników – osób fizycznych pracujących w ramach stosunku pracy?
    Co ważniejsze do zastosowania 0% stawki VAT przy WDT - prawo UE czy prawo krajowe?
    Polska wchodząc w 2004 do Unii Europejskiej wyraziła chęć bycia w „unijnej rodzinie” oraz m.in. przyjęła dorobek prawny UE wprost, tak jak był on przez lata wypracowany oraz zgodziła oddać niektóre dziedziny życia w kompetencje zarządzania i legislacji UE. Zrozumiałym jest, że aby dobrze zarządzać tworem składającym się z 27 krajów, pod każdym względem różnych krajów, trzeba posiadać narzędzia, aby wspólne dziedziny życia funkcjonowały jednakowo i w określonym porządku.
    Badanie sprawozdania finansowego. Korekty biegłego rewidenta - wprowadzać czy nie wprowadzać?
    Do zatwierdzenia sprawozdań finansowych za 2021 rok, zgodnie z przedłużonym terminem, pozostało jeszcze trochę czasu, ale nie zapominajmy, że wiele z nich podlega ocenie biegłego rewidenta, a ten może mieć uwagi. Co w sytuacji, gdy w wyniku badania pojawiają się korekty, a firma nie zgadza się na ich wprowadzenie?
    Składka zdrowotna 2022 a podatek - zmiany od 1 lipca
    Od 1 lipca 2022 r. zmienią się zasady rozliczania składki zdrowotnej w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT), a także w ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych i karcie podatkowej. Zmiany te wynikają z ustawy z 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw - Dziennik Ustaw - rok 2022 poz. 1265. Nowelizacja ta jest określana potocznie jako Polski Ład 2.0, a w publikacjach Ministerstwa Finansów jako "Niskie podatki". Co się zmieni w rozliczaniu podatkowym składki na ubezpieczenie zdrowotne?
    Kto zyska na obniżce podatku dochodowego z 17% do 12%?
    Jedynym beneficjentem zmian w PIT od 1 lipca 2022 r. będą pracownicy oraz zleceniobiorcy, którzy uzyskują miesięcznie przychody brutto w wysokości ponad 12 800 zł – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski.
    Stawka 12% i inne ważne zmiany - nowelizacja ustawy o PIT od 1 lipca 2022 r.
    Od 1 lipca 2022 r. wchodzą w życie wchodzą istotne zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT), które m.in. obniżają niższą stawkę podatkową z 17 do 12 proc. Z niższej stawki będą mogli skorzystać wszyscy, którzy rozliczają się z wykorzystaniem skali podatkowej, a więc pracownicy, zleceniobiorcy, emeryci i przedsiębiorcy rozliczający się w ten sposób.
    Stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w VAT – wyroki TSUE
    Stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej ma istotne znaczenie w dobie aktywnej działalności polskich przedsiębiorców na rynkach innych Państw członkowskich. System VAT opiera się na neutralności VAT z zachowaniem konieczności zapewnienia wpływów do budżetów państw członkowskich w miejscu konsumpcji towaru lub usługi podlegającej opodatkowaniu. Stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej ma na celu opodatkowanie usług, które świadczone są za pomocą infrastruktury znajdującej się w innym Państwie niż siedziba podatnika. Najnowsze orzecznictwo europejskie tj. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 7 kwietnia 2022 w sprawie C-333/20 Berlin Chemie A. Menarini SRL oraz poprzedzające go wyroki w sprawach C-547/18, Dong Yang Electronics, oraz C 931/19, Titanium Ltd., wskazują drogę w rozumieniu stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.
    Realny spadek wynagrodzeń - 1% miesięcznie nawet przez rok
    Majowy spadek płac realnych to początek dłuższego trendu. Nie należy obawiać się, że ten spadek się mocno pogłębi, będzie wynosił ok. 1 proc. miesięcznie, ale taka sytuacja może potrwać nawet rok – powiedział PAP ekonomista Banku Pekao Karol Pogorzelski.