REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Instrumenty finansowe w księgach rachunkowych - kontrakt forward

Mariusz Bukowiński
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

Instrumenty finansowe stanowią jeden z fundamentów współczesnego rynku finansowego. Ich nieustanny rozwój i popularyzacja sprawiają, że rachunkowość instrumentów finansowych staje się jedną z najważniejszych gałęzi nowoczesnej rachunkowości finansowej.

Współczesne rynki finansowe oferują szeroką gamę instrumentów finansowych. Należą do nich m.in. instrumenty pochodne, których cena bezpośrednio lub pośrednio zależy od wartości tzw. instrumentu bazowego, podstawowego. Instrumentem podstawowym mogą być towary, akcje, kursy walut, instrumenty rynku pieniężnego, wartość stopy procentowej, indeksy giełdowe bądź inne specjalistyczne indeksy.

Autopromocja

Tabela 1. Klasyfikacja instrumentów finansowych

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Źródło: opracowanie własne na podstawie: „System finansowy w Polsce” pod red.: B. Pietrzak, Z. Polański, B. Woźniak.

Problematyka instrumentów finansowych została uregulowana zarówno w polskich przepisach prawa bilansowego, jak i w MSR/MSSF. W myśl ustawy o rachunkowości instrument finansowy to kontrakt, który powoduje powstanie aktywów finansowych u jednej ze stron i zobowiązania finansowego albo instrumentu kapitałowego u drugiej ze stron. Warunkiem uznawania jest to, że z kontraktu zawartego między dwiema lub więcej stronami jednoznacznie powinny wynikać skutki gospodarcze. Nie ma znaczenia, czy wykonanie praw lub zobowiązań wynikających z kontraktu ma charakter bezwarunkowy czy warunkowy.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Najbardziej problematycznym obszarem odnośnie do instrumentów finansowych jest wycena i prezentacja pochodnych instrumentów finansowych zwanych derywatywami, do których zaliczamy w szczególności transakcje terminowe, takie jak kontrakty forward lub futures, opcje oraz kontrakty swap.

Instrumenty pochodne znajdują zastosowanie głównie w tworzeniu strategii inwestycyjnych pozwalających zarządzać ryzykiem finansowym, osiągać ponadprzeciętne zyski ze spekulacji bądź zaplanować pożądaną strukturę przepływów finansowych. Stanowią one element inżynierii finansowej, która skupia, tworzy i wykorzystuje nowoczesne instrumenty finansowe w celu skuteczniejszego rozwiązywania problemów finansowych.

Do instrumentów finansowych zaliczamy pozycje, których:

• wartość jest zależna od zmiany wartości instrumentu bazowego, to jest określonej stopy procentowej, ceny papieru wartościowego lub towaru, kursu wymiany walut, indeksu cen lub stóp, oceny wiarygodności kredytowej lub indeksu kredytowego albo innej podobnej wielkości,

• nabycie nie powoduje poniesienia żadnych wydatków początkowych albo wartość netto tych wydatków jest niska w porównaniu z wartością innych rodzajów kontraktów, których cena podobnie zależy od zmiany warunków rynkowych,

• rozliczenie nastąpi w przyszłości.

Kontrakt forward

Kontrakt forward to umowa nakładająca na jedną stronę obowiązek dostarczenia, a na drugą - odbioru aktywów o określonej ilości, w określonym terminie w przyszłości i po określonej cenie, ustalonej w momencie zawierania kontraktu. Kontrakt forward jest zaliczany do aktywów finansowych lub zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu, z wyjątkiem przypadku, gdy jednostka uznaje zawarte kontrakty za instrumenty zabezpieczające.

 

Kontrakt forward wprowadza się do ksiąg rachunkowych na dzień jego zawarcia w cenie nabycia, to jest w wartości godziwej poniesionych wydatków lub przekazanych w zamian innych składników majątkowych. Kontrakt forward zaliczany do zobowiązań finansowych należy wycenić w wartości godziwej uzyskanej kwoty lub wartości otrzymanych innych składników majątkowych. Przy ustalaniu wartości godziwej na ten dzień uwzględnia się poniesione przez jednostkę koszty transakcji.

Kontrakt forward należy wycenić nie później niż na koniec okresu sprawozdawczego, w wiarygodnie ustalonej wartości godziwej, bez pomniejszania o koszty transakcji, jakie jednostka poniosłaby, zbywając te aktywa lub wyłączając je z ksiąg rachunkowych z innych przyczyn, chyba że wysokość tych kosztów byłaby znacząca.

Za wiarygodną wartość godziwą należy uznać taką wartość, która została ustalona w drodze:

• wyceny instrumentu finansowego po cenie ustalonej w aktywnym obrocie regulowanym, a informacje o tej cenie są ogólnie dostępne,

• oszacowania dłużnych instrumentów finansowych przez wyspecjalizowaną, niezależną jednostkę świadczącą tego rodzaju usługi, przy czym możliwe jest rzetelne oszacowanie przepływów pieniężnych związanych z tymi instrumentami,

• zastosowania właściwego modelu wyceny instrumentu finansowego, a wprowadzone do tego modelu dane wejściowe pochodzą z aktywnego obrotu regulowanego,

• oszacowania ceny instrumentu finansowego, dla którego nie istnieje aktywny obrót regulowany, na podstawie publicznie ogłoszonej, notowanej w aktywnym obrocie regulowanym ceny nieróżniącego się istotnie, podobnego instrumentu finansowego albo cen składników złożonego instrumentu finansowego,

• oszacowania ceny instrumentu finansowego za pomocą metod estymacji powszechnie uznanych za poprawne.

Transakcje forward są najpopularniejszym narzędziem stosowanym w polskich przedsiębiorstwach w procesie zarządzania ryzykiem finansowym, w tym przede wszystkim w procesach ubezpieczenia się przed niekorzystnymi zmianami cen oraz kursów walut. Transakcje te są sposobem na eliminowanie ryzyka, że w momencie realizacji płatności pozostanie niekalkulowana strata. Dlatego umożliwiają one bardziej precyzyjne prognozowanie wyniku finansowego. Przy czym możliwe są tu proste oraz bardziej złożone strategie. Zasadniczo w celu zabezpieczenia się przed wzrostem ceny instrumentu podstawowego przedsiębiorca powinien kupić kontrakt terminowy forward, natomiast w celu zabezpieczenia się przed spadkiem ceny instrumentu podstawowego należy sprzedać kontrakt terminowy.

Co należy rozumieć przez pozycję krótką i długą

Jeśli spodziewamy się wzrostu kursu danej waluty, kupujemy ją za PLN, tym samym zajmujemy pozycję długą na rynku. Jeżeli oczekujemy spadku kursu danej waluty, dokonujemy jej sprzedaży. Jest to pozycja krótka.

Do bardziej skomplikowanych strategii zabezpieczających należy zaliczyć transakcje hedgingowe. Hedging z wykorzystaniem kontraktów forward (walutowych transakcji terminowych) polega na zajęciu na rynku terminowym pozycji odwrotnej w stosunku do pozycji dewizowej, którą pragnie się zabezpieczyć.

Inwestorzy, którzy mają zamiar zabezpieczyć długą pozycję dewizową (zakup waluty w przyszłości) w określonej walucie, zajmują krótką pozycję w tej walucie na rynku kontraktów terminowych, sprzedając np. kontrakt forward lub kupując opcję sprzedaży.

 

Z kolei przedsiębiorstwa, które pragną zabezpieczyć krótką pozycję na rynku kasowym (sprzedaż waluty w przyszłości), muszą postąpić odwrotnie, czyli kupić odpowiedni kontrakt forward lub opcję kupna waluty. Tym samym, niezależnie od tego, jak zmieni się kurs danej waluty, zysk osiągnięty na jednej z tych pozycji zrekompensuje stratę poniesioną na drugiej.

Schemat. Hedging

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Przykład

23 lipca 2006 r. spółka ABC kupiła 1 000 000 euro na termin 15 kwietnia 2007 r. Spółka przygotowuje sprawozdania finansowe na koniec każdego kwartału. Kontrakt nie służy celom zabezpieczania.

Tabela. Kursy PLN/EUR w okresie kontraktu

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Ewidencja księgowa

1. Ujęcie kontraktu terminowego forward na dzień zawarcia transakcji: 1 000 000 euro × 3,99 PLN/EUR = 3 990 000 zł

Wn „Aktywa finansowe” 3 990 000

- w analityce „Kontrakt forward - waluty do otrzymania”

Ma „Zobowiązania finansowe” 3 990 000

- w analityce „Kontrakty forward - waluty do wydania”

2. Wycena bilansowa kontraktu forward na 30 września 2006 r.: (4,00 PLN/EUR - 3,99 PLN/EUR) × 1 000 000 euro = 10 000 zł

Wn „Aktualizacja wyceny aktywów finansowych” 10 000

- w analityce „Kontrakt forward

Ma „Przychody finansowe” 10 000

3. Wycena bilansowa kontraktu forward na 31 grudnia 2006 r.: (3,88 PLN/EUR - 4,00 PLN/EUR) × 1 000 000 euro = -120 000 zł

Wn „Koszty finansowe” 120 000

Ma „Aktualizacja wyceny aktywów finansowych” 120 000

- w analityce „Kontrakt forward

4. Wycena bilansowa kontraktu forward na 31 marca 2007 r.: (3,91 PLN/EUR - 3,88 PLN/EUR) × 1 000 000 euro = 30 000 zł

Wn „Aktualizacja wyceny aktywów finansowych” 30 000

- w analityce „Kontrakt forward

Ma „Przychody finansowe” 30 000

5. Wycena bilansowa kontraktu forward na 15 kwietnia 2007 r.: (3,84 PLN/EUR - 3,91 PLN/EUR) × 1 000 000 euro = -70 000 zł

Wn „Koszty finansowe” 70 000

Ma „Aktualizacja wyceny aktywów finansowych” 70 000

- w analityce „Kontrakt forward

6. Dostawa instrumentu bazowego (waluta euro) według kursu spot na 15 kwietnia 2007 r.: 3,84 PLN/EUR × 1 000 000 euro = 3 840 000 zł

Wn „Rachunek bankowy” 3 840 000

- w analityce „Rachunek bankowy w EUR”

Ma „Aktywa finansowe” 3 840 000

- w analityce „Kontrakt forward

7. Zapłata za dostawę waluty euro według ceny ustalonej w kontrakcie forward: 3,99 PLN/EUR × 1 000 000 euro = 3 990 000 zł

Wn „Zobowiązania finansowe” 3 990 000

- w analityce „Kontrakt forward

Ma „Rachunek bankowy”

- w analityce „Rachunek bankowy w PLN” 3 990 000

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

• art. 35 i 35a ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 63, poz. 393

• MSR nr 39 „Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena”

Mariusz Bukowiński

Partner Zarządzający MB Audyt

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Biuletyn Rachunkowości

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
QR Code
Podatek PIT - część 2
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
2 maja 2023 r. (wtorek)
4 maja 2023 r. (czwartek)
29 kwietnia 2023 r. (sobota)
Następne
Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
System kaucyjny a VAT. MKiŚ ma opinię MF

Ministerstwo Klimatu i Środowiska uzyskało od Ministerstwa Finansów opinię, że VAT nie będzie naliczany dla opakowań jednorazowych, a w przypadku opakowań wielokrotnego użytku, pojawi się tylko dla tych, które nie wrócą do systemu.

Podatek dla superbogaczy, by zwalczać uchylanie się od opodatkowania

Globalny podatek od superbogatych. Francuski minister finansów Bruno Le Maire poinformował, że wraz ze swoim brazylijskim odpowiednikiem Haddadem Fernando rozpoczyna wspólną inicjatywę, by na szczycie G20 w Waszyngtonie podjąć decyzję w sprawie minimalnego opodatkowania najbogatszych osób na świecie.

PFRON 2024. Zasady obliczania wpłat

Regulacje dotyczące dokonywania wpłat na PFRON zawarte są w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Warto też pamiętać, że ustawa ta była wielokrotnie nowelizowana, z dwoma poważnymi zmianami z 2016 i 2018 roku. Jakie zasady obliczania wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych obowiązują aktualnie w kwietniu 2024 roku?

Praca w Wielkiej Brytanii – czy i kiedy trzeba rozliczyć podatek w Polsce? Jak rozliczyć się z brytyjskim urzędem?

Mimo wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej nasi rodacy dalej wybierają ten kraj jako miejsce pracy. Destynacja ta jest wygodna pod wieloma względami. Jednym z nich jest łatwość dotarcia poprzez liczne połączenia samolotowe, dostępne prawie z każdego portu lotniczego w Polsce. Zebraliśmy garść informacji o rozliczeniu podatkowym w tym kraju. Warto je poznać zanim podejmiesz tam pracę.

Zmiany w e-Urzędzie Skarbowym 2024. Nie trzeba już upoważniać pełnomocników do składania deklaracji podatkowych

Ministerstwo Finansów poinformowało 17 kwietnia 2024 r., że Krajowa Administracja Skarbowa wprowadziła nowe funkcjonalności konta organizacji w e-Urzędzie Skarbowym (e-US). Organizacje (np. spółki, fundacje, stowarzyszenia) nie muszą już upoważniać pełnomocników do składania deklaracji drogą elektroniczną (UPL-1), by rozliczać się elektronicznie. Serwis e-Urząd Skarbowy pozwala teraz organizacji na składanie deklaracji podatkowych online bez podpisu kwalifikowanego i bez dodatkowego umocowania dla pełnomocnika.

Rozliczenie PIT emeryta lub rencisty w 2024 roku. Kiedy nie trzeba składać PIT-a? Kiedy można się rozliczyć wspólnie z małżonkiem (także zmarłym) i dlaczego jest to korzystne?

Zbliża się powoli koniec kwietnia a więc kończy się czas na rozliczenie z fiskusem (złożenie PIT-a za 2024 rok). Ministerstwo Finansów wyjaśnia co musi zrobić emeryt albo rencista, który otrzymał z ZUSu lub organu rentowego PIT-40A lub PIT-11A. Kiedy trzeba złożyć PIT-a a kiedy nie jest to konieczne? Kiedy emeryt nie musi zapłacić podatku wynikającego z zeznania podatkowego? Kiedy można się rozliczyć wspólnie ze zmarłym małżonkiem i dlaczego jest to korzystne?

MKiŚ: z tytułu plastic tax trzeba będzie zapłacić nawet 2,3 mld zł

Plastic tax. W 2024 roku Polska zapłaci 2,3 mld zł tzw. podatku od plastiku - wynika z szacunków resortu klimatu i środowiska, o których poinformowała w środę wiceminister Anita Sowińska. Dodała, że z tego tytułu za ub.r. zapłacono 2 mld zł.

Zwrot podatku PIT (nadpłaty) w 2024 roku. Kiedy (terminy)? Jak (zasady)? Dla kogo? PIT-37, PIT-36, PIT-28 i inne

Kiedy i jak urząd skarbowy zwróci nadpłatę podatku PIT z rocznego zeznania podatkowego? Informacja na ten temat ciekawi zwłaszcza tych podatników, którzy korzystają z ulg i odliczeń. Czym jest nadpłata podatku? Kiedy powstaje nadpłata? W jakiej formie jest zwracana? Kiedy urząd skarbowy powinien zwrócić nadpłatę PIT? Jak wskazać i jak zaktualizować rachunek do zwrotu PIT? Jak uzyskać informację o stanie zwrotu nadpłaty podatku?

Dopłata do PIT-a w 2024 roku. Kogo to dotyczy? Jak sobie poradzić z wysoką dopłatą podatku?

W 2023 roku podatnicy musieli dopłacić 11,2 mld zł zaległości podatkowych za 2022 rok. W 2022 roku (w rozliczeniu za 2021 r.) ta smutna konieczność dotyczyła aż 4,9 mln podatników, a kwota dopłat wyniosła 14,9 mld. zł. W 2024 roku skala dopłat będzie mniejsza, ale dla wielu osób znalezienie kilku lub kilkunastu tysięcy złotych na rozliczenie się ze skarbówką to spory kłopot. Możliwe jest jednak wnioskowanie do Urzędu Skarbowego o rozłożenie dopłaty na raty, skorzystanie z kredytu lub (w przypadku firm) sfinansowanie zaległości przez przyspieszenie przelewów od kontrahentów.  W rozliczeniu za 2022 rok podatnicy przesłali za pomocą Twój e-PIT prawie 12 mln deklaracji, a kolejne 8 mln przez e-Deklaracje. Tylko 1,3 mln – czyli około 6% złożyli w wersji papierowej.

Ulga na ESG (ulga na zrównoważony rozwój firm) - rekomendacja Konfederacji Lewiatan i Ayming Polska dla rządu

W reakcji na nowe obowiązki firm dotyczące raportowania niefinansowego ESG, które weszły w życie na początku 2024 roku, Konfederacja Lewiatan oraz Ayming Polska zwróciły się do nowego rządu z rekomendacją wprowadzenia tzw. “Ulgi na zrównoważony rozwój”. Nowy instrument podatkowy ma na celu wsparcie firm w realizacji wytycznych Komisji Europejskiej dotyczących zrównoważonego rozwoju. Proponowane rozwiązanie miałoby pomóc przedsiębiorstwom w efektywnym dostosowaniu się do nowych standardów, jednocześnie promując ekologiczne i społecznie odpowiedzialne praktyki biznesowe.

REKLAMA