Zwolnienie z VAT dostawy towarów używanych 2013 / 2014 - czy trzeba używać 6 miesięcy

Dostawa towarów przy nabyciu których nie przysługiwało prawo odliczenia VAT naliczonego

PROBLEM

Czynny podatnik VAT świadczy zwolnione od podatku usługi okulistyczne oraz opodatkowane usługi najmu lokali użytkowych. Podatnik ten w marcu kupił urządzenie do gabinetu okulistycznego. Przy nabyciu urządzenia podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego, gdyż miało być ono wykorzystywane wyłącznie do wykonywania czynności zwolnionych od podatku. W czerwcu (trzy miesiące po zakupie) podatnik zmuszony był sprzedać urządzenie. Czy miał on prawo potraktować sprzedaż jako zwolnioną od podatku?

RADA

Tak, podatnik miał prawo potraktować sprzedaż urządzenia jako zwolnioną od podatku. Możliwość ta nie wynika jednak z przepisów polskich, lecz z przepisów unijnych. Skorzystanie z niej oznacza spór z organami podatkowymi.

UZASADNIENIE

Ze zwolnienia z VAT korzysta dostawa towarów używanych, pod warunkiem że w stosunku do tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego (art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT). Warunek ten jest spełniony m.in. w przypadku sprzedaży towarów używanych, przy których nabyciu prawo do odliczenia podatku naliczonego nie przysługiwało ze względu na zamiar wykorzystywania ich wyłącznie do wykonywania czynności zwolnionych od podatku.

Należy jednak zauważyć, że art. 43 ust. 2 ustawy o VAT stanowi, iż przez towary używane, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, rozumie się ruchomości, których okres używania przez podatnika dokonującego ich dostawy wyniósł co najmniej pół roku po nabyciu prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel. Przepis ten wyłącza zatem możliwość stosowania wskazanego na wstępie zwolnienia od podatku do dostawy towarów, których okres używania przez podatnika dokonującego ich dostawy był krótszy niż pół roku (licząc od momentu nabycia prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel).

Nie oznacza to jednak, że w przedstawionej sytuacji podatnik nie miał prawa zastosować zwolnienia od podatku. W wyroku z 28 lutego 2013 r. (sygn. akt I FSK 627/12) Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że:

(...) art. 43 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (...) stanowi wadliwą implementację art. 136 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE w zakresie, w jakim uzależnia zwolnienie od podatku dostawy towaru, przy nabyciu którego podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego, od jego używania przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy od jego nabycia.

Pełną treść wyroku znajdziesz na www.inforfk.pl w zakładce Orzecznictwo

Niezgodność omawianych przepisów z przepisami unijnymi oznacza, że podatnik może skorzystać ze zwolnienia na podstawie przepisów unijnych, tj. art. 136 lit. a) dyrektywy 2006/112/WE. Według tych regulacji państwa członkowskie mają obowiązek zwalniać od podatku dostawy towarów wykorzystywanych wyłącznie do celów działalności zwolnionej na podstawie art. 132, 135, 371, 375, 376 i 377, art. 378 ust. 2, art. 379 ust. 2 i art. 380-390b dyrektywy 2006/112/WE (zwolnienie od podatku usług opieki medycznej wynika z art. 132 dyrektywy 2006/112), jeżeli towary te nie dały prawa do odliczenia.

Podyskutuj o tym na naszym FORUM

Wniosek ten znajduje potwierdzenie w cytowanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym czytamy, że:

(...) zwolnienie, o którym mowa w art. 136 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE, a więc również wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 2 u.p.t.u., przysługuje tylko wtedy, gdy podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku na skutek ograniczeń i zakazów przewidzianych przepisami dyrektywy lub u.p.t.u., co wynika np. ze związku ze sprzedażą zwolnioną od podatku (por. art. 86 i art. 88 ustawy).

Stwierdzenie to nie jest precyzyjne. Według autora unijnym zwolnieniem w przypadku związku ze sprzedażą zwolnioną jest zwolnienie określone w art. 136 lit. a) dyrektywy 2006/112/WE, a nie zwolnienie określone w art. 136 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE. Nieprecyzyjność ta nie ma jednak większego znaczenia. Istotne jest natomiast, że w wyroku tym NSA potwierdził możliwość stosowania zwolnienia od podatku do dostaw towarów, przy których nabyciu prawo do odliczenia podatku naliczonego nie przysługiwało ze względu na związek ze sprzedażą zwolnioną od podatku, nawet jeżeli przed dokonaniem dostawy używane były przez podatnika krócej niż sześć miesięcy.

PKWiU 2008 - Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług

Opinia interpretacyjna dotycząca PKWiU i innych klasyfikacji statystycznych

Dodać jednak trzeba, że byłoby inaczej, gdyby chodziło o dostawę (sprzedaż) rzeczy, której uprzednie nabycie nie podlegało opodatkowaniu VAT. Spowodowane jest to tym, że zwolnienie od podatku, o którym mowa w art. 136 dyrektywy 2006/112, nie ma w takich przypadkach zastosowania (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 8 grudnia 2005 r. w sprawie C-280/04). W takim przypadku zwolnienie od podatku dostawy rzeczy możliwe byłoby wyłącznie po upływie sześciomiesięcznego okresu ich używania.

PRZYKŁAD

Czynny podatnik VAT kupił w marcu 2013 r. urządzenie (rentgen dentystyczny) oraz obraz do gabinetu dentystycznego. Zakup urządzenia był opodatkowany VAT, lecz ze względu na zamiar jego wykorzystywania wyłącznie do wykonywania czynności zwolnionych od podatku prawo do odliczenia podatku naliczonego podatnikowi nie przysługiwało. Zakup obrazu nie podlegał opodatkowaniu VAT, gdyż obraz został nabyty od osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.

W czerwcu 2013 r. podatnik (ze względu na pilną konieczność zebrania środków finansowych) sprzedał zarówno urządzenie, jak i obraz. Tylko w stosunku do dostawy urządzenia podatnik mógł zastosować zwolnienie od podatku na podstawie przepisów unijnych (art. 136 lit. a) dyrektywy 2006/112). Dostawa obrazu nie korzystała z tego zwolnienia, jak również nie korzystała ze zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT (ze względu na okres używania krótszy niż sześć miesięcy). Podatnik obowiązany był zatem opodatkować dostawę obrazu VAT według stawki podstawowej 23%.

 

Artykuł 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT otrzyma z dniem 1 stycznia 2014 r. nowe brzmienie, natomiast art. 43 ust. 2 ustawy o VAT zostanie z tym dniem wykreślony. Zwalniać on będzie od podatku dostawę towarów wykorzystywanych wyłącznie do celów działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów nie przysługiwało dokonującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Gdyby ten przepis obowiązywał już dziś, nie ulegałoby wątpliwości, że dokonana przez podatnika dostawa urządzenia, o którym mowa w pytaniu, byłaby zwolniona od podatku.

Należy jednak podkreślić, że zastosowanie zwolnienia w przypadku podatnika oznacza pewny spór z organami podatkowymi. Jednak biorąc pod uwagę aktualne orzecznictwo sądów, konflikt ten powinien być rozstrzygnięty pozytywnie.

PODSTAWA PRAWNA:

• art. 43 ust. 1 pkt 2 oraz art. 43 ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - j.t. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054; ost.zm. Dz.U. z 2013 r. poz. 35

• art. 136 dyrektywy 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej - Dz.Urz. UE L 347 z 11 grudnia 2006 r.; ost.zm. Dz. Urz. UE L z 2010 r. Nr 326, poz. 1

Tomasz Krywan

prawnik, doradca podatkowy, właściciel kancelarii doradztwa podatkowego, autor licznych publikacji