Jak nabywca i sprzedawca księgują premie pieniężne

Premię pieniężną ustala się w konkretnej kwocie lub w procencie od wartości dokonanej sprzedaży, która może być zwracana na rachunek bankowy odbiorcy lub rozliczana np. poprzez obniżenie kwoty należności za sprzedaż kolejnej partii towarów o wartość przyznanej odbiorcy premii pieniężnej. Premie pieniężne udzielane są np. za dokonanie zakupu w dużych ilościach w określonym czasie, za dokonanie zapłaty przed upływem terminu płatności, za niedokonywanie nabyć podobnych towarów u innych dostawców, itp. Pomiędzy dostawcą i odbiorcą powinna zostać zawarta umowa wskazująca jednoznacznie zasady przyznawania premii oraz sposób ich naliczania.

W umowie zawartej pomiędzy stronami powinno być jednoznacznie ustalone, w jaki sposób ma nastąpić rozliczenie z tego tytułu (czy w drodze przekazania przez dostawcę odpowiedniej kwoty na rachunek bankowy odbiorcy, czy w drodze obniżenia o kwotę przyznanej premii należności z tytułu sprzedaży konkretnej partii towarów).

Gdy wypłacona premia jest związana z konkretną dostawą, powinna zostać potraktowana jak rabat, ponieważ ma bezpośredni wpływ na wartość tej dostawy i w konsekwencji prowadzi do obniżenia ceny zakupu. W księgach rachunkowych w miesiącu, w którym rabat został zrealizowany na podstawie faktury korygującej, należy dokonać korekty:

- przychodu ze sprzedaży towarów lub usług, VAT należnego oraz kwoty należności od nabywcy (w księgach rachunkowych sprzedawcy),

- kosztu zakupu towaru lub usług, VAT naliczonego oraz kwoty zobowiązania wobec sprzedawcy (w księgach rachunkowych nabywcy).

W sytuacji gdy premia została udzielona w odniesieniu do wcześniej zrealizowanych dostaw, sprzedawca powinien wystawić fakturę korygującą do wszystkich faktur z określonego w umowie okresu. Można także wystawić jedną fakturę korygującą, ale powinno z niej wynikać, jaka kwota rabatu odnosi się do poszczególnych dostaw udokumentowanych wcześniej fakturami VAT.

Jeżeli wypłacona przez dostawcę premia pieniężna nie odnosi się do konkretnej dostawy, lecz stanowi świadczenie odrębne, które jest przyznawane za spełnienie określonych warunków, to traktowana jest jak wynagrodzenie za usługę i powinna być opodatkowana VAT na zasadach ogólnych. W tym przypadku obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia usług powstaje po stronie nabywcy otrzymującego premię, który powinien udokumentować ten fakt fakturą VAT.

Gdy premia pieniężna traktowana jest jak zapłata za usługę, to wówczas stanowi u sprzedawcy koszt uzyskania przychodu, natomiast u nabywcy jest przychodem podatkowym w dniu wystawienia faktury, nie później jednak niż w ostatnim dniu miesiąca, w którym wykonano usługę.

PRZYKŁAD: EWIDENCJA PREMII PIENIĘŻNEJ TRAKTOWANEJ JAK RABAT

Spółka ABBA zakupiła w spółce INKA towary o wartości netto: 23 tys. zł. Po wystawieniu faktury i otrzymaniu zapłaty sprzedawca przyznał odbiorcy premię w wysokości 3 proc. wartości transakcji. Przyznana premia jest formą rabatu i została udokumentowana fakturą korygującą wystawioną przez dostawcę. Ustalono, że różnica powstała między kwotą wynikającą z pierwotnej faktury, a kwotą wynikającą z faktury korygującej zostanie zwrócona nabywcy. Towary w spółce INKA są ewidencjonowane w cenach zakupu. Wartość towarów sprzedanych w cenach zakupu stanowi kwotę: 14 tys. zł.

ZAPISY W KSIĘGACH EWIDENCYJNYCH DOSTAWCY (SPÓŁKA INKA)

1. Dane z faktury VAT dokumentujące sprzedaż towarów spółce ABBA

a) wartość w cenie sprzedaży netto - 23 tys. zł

l Ma konto „Sprzedaż towarów”

b) VAT należny według stawki 22 proc. - 5060 zł

l Ma konto „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”

c) łączna kwota należności - 28 060 zł

l Wn konto „Rozrachunki z odbiorcami” (w analityce konto: „Rozrachunki ze spółką ABBA”)

2. Rozchód towarów według cen ewidencyjnych ustalonych na poziomie cen zakupu - 14 tys. zł

l Wn konto „Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu”/Ma konto „Towary”

3. Wpływ należności od odbiorcy - 28 060 zł

l Wn konto „Rachunek bieżący”/Ma konto „Rozrachunki z odbiorcami” (w analityce konto: „Rozrachunki ze spółką ABBA”)

4. Dane z faktury korygującej potwierdzającej udzielenie premii

a) wartość w cenie sprzedaży netto (23 tys. x 3 proc.) - 690 zł

l Wn konto „Sprzedaż towarów”

b) VAT należny według stawki 22 proc. - 152 zł

l Wn konto „Rachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”

c) łączna kwota na uznanie nabywcy, zmniejszająca należność - 842 zł

l Ma konto „Rozrachunki z odbiorcami” (w analityce: konto „Rozrachunki ze spółką ABBA”)

5. Wypłata środków pieniężnych z tytułu udzielonej kontrahentowi 3-proc. premii - 842 zł

l Wn konto „Rachunek z odbiorcami” (w analityce: konto „Rozrachunki ze spółką ABBA)/Ma konto „Rachunek bieżący”

Zapisy w księgach odbiorcy (spóŁka ABBA)

1. Dane z faktury VAT dokumentujące zakup towarów od Spółki INKA

a) wartość w cenie zakupu - 23 tys. zł

l Wn konto „Rozliczenie zakupu”

b) VAT naliczony według stawki 22 proc. - 5060 zł

l n Wn konto „VAT naliczony i jego rozliczenie”

c) łączna kwota zobowiązania - 28 060 zł

l Ma konto „Rozrachunku z dostawcami” (w analityce konto: „Rozrachunki ze spółką INKA”)

2. Przyjęcie zakupionych towarów do magazynu według cen ewidencyjnych ustalonych na poziomie cen zakupu - 23 tys. zł

l Wn konto „Towary”/Ma konto „Rozliczenie zakupu”

3. Zapłata zobowiązania wobec dostawcy - 28 060 zł

l Wn konto „Rozrachunki z dostawcami” (w analityce konto: „Rozrachunki ze spółką INKA”)/Ma konto „Rachunek bieżący”

4. Dane z faktury korygującej, potwierdzającej udzielenie premii

a) wartość w cenie zakupu - 690 zł

l Ma konto „Rozliczenie zakupu”

b) VAT naliczony według stawki 22 proc. - 152 zł

l Ma konto „VAT naliczony i jego rozliczenie”

c) łączna kwota zobowiązania - 842 zł

l Wn konto „Rozrachunki z dostawcami” (w analityce: konto „Rozrachunki ze spółką INKA”)

5. Zarachowanie obniżki cen towarów znajdujących się w magazynie o kwotę przyznanej premii - 690 zł

l Wn konto „Rozliczenie zakupu”/Ma konto „Towary”

6. Wpływ środków pieniężnych z tytułu przyznanej premii - 842 zł

l Wn konto „Rachunek bieżący”/Ma konto „Rozrachunki z dostawcami” (w analityce: konto „Rozrachunki ze spółką INKA”)

Podstawa prawna

- Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 z późn. zm.).