Graniczny podatek węglowy (CBAM) w UE

W przyszłym tygodniu szefowa KE Ursula van der Leyen ma ogłosić zwiększenie unijnego celu redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2030 r. nawet do 55 proc., w porównaniu do poziomu z 1990 r. Obecny cel to 40 proc.
Planowany mechanizm CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) ma na celu zapobieganie ucieczce emisji CO₂ poza Unię i wyrównać konkurencyjność unijnej gospodarki w stosunku do gospodarek nieobciążonych kosztami emisji.

W swojej analizie CAKE przyjęło, że podatkiem powinien zostać objęty import z sektorów o dużej energochłonności i emisyjności produkcji, tych, które wskazano na liście sektorów zagrożonych ucieczką emisji. Sektory te mają ok. 48 proc. udział w emisji objętej unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji CO₂ (EU ETS - EU Emissions Trading System) oraz znaczący udział w wymianie handlowej - 22 proc. dla importu i 32 proc. dla eksportu.

Sam podatek określono na 2-3 proc. dla metali żelaznych, minerałów niemetalicznych i produktów ropopochodnych oraz 0,6-0,7 proc. w przypadku metali nieżelaznych oraz produktów chemicznych i papierniczych.

Według szacunków CAKE, wpływ CBAM na wartość PKB w państwach członkowski będzie bliski zera. Wzrost wartości produkcji w sektorach objętych podatkiem jest niwelowany spadkami produkcji w pozostałych sektorach.

Natomiast dobrobyt, mierzony wartością konsumpcji gospodarstw domowych wzrośnie na skutek poprawy warunków handlowych i aprecjacji walut w państwach UE. Średni wzrost wartości konsumpcji gospodarstw domowych w państwach UE wyniósł 0,04 proc., najwięcej - 0,14 proc. w Irlandii oraz w Belgii - 0,12 proc.

Według analizy CAKE, ceny objętych CBAM towarów w 2030 r. wzrosłyby średnio o 1,6 proc. To z kolei spowodowałoby spadek importu towarów objętych podatkiem o ok. 3,4 proc. Najbardziej - o ponad 11 proc. spadłby import metali nieżelaznych. Jednocześnie o 0,4 proc. wzrosła by produkcja w tych sektorach.

Natomiast ceny towarów eksportowych w sektorach objętych podatkiem zwiększyłyby się średnio o ok. 0,2 proc. Eksport średnio zmalałby o 0,7 proc., najwięcej w Bułgarii - o 1,3 proc. W Polsce byłoby to ok. 1 proc.

Powiązany z CBAM globalny spadek emisji CAKE oszacowało na 24 mln ton ekwiwalentu CO2 rocznie, najbardziej, o ok. 1 proc. emisja spadłaby w regionie Ukrainy, Białorusi i Mołdawii. W analizie przypomina się, że wzrost celu redukcyjnego UE do 55 proc. oznacza redukcję emisji w UE o 200 mln ton CO2 rocznie.

Wpływy z CBAM oszacowano na nieco ponad 7,5 mld euro w cenach z 2011 r. rocznie. Największe dochody uzyskają Niemcy - 1,36 mld euro w tych samych cenach, a dalej Belgia - 1,15 mld euro. W Polsce szacunkowe wpływy to 0,36 mld euro w cenach stałych z 2011 r.

Według CAKE, można wykazać, że podatek graniczny będzie stanowić skuteczne narzędzie ograniczania ucieczki emisji. Jednak można również przedstawić tezę, że inna forma przeciwdziałania ucieczce emisji, np. w oparciu o promocje i rozwijanie innych systemów ETS poza UE mogłaby w dłuższej perspektywie przynieść korzystniejsze skutki.

CAKE (Centrum Analiz Klimatyczno-Energetycznych) działa w Krajowym Ośrodku Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE), który jest częścią Instytutu Ochrony Środowiska - Państwowego Instytutu Badawczego (IOŚ-PIB).(PAP)

autor: Wojciech Krzyczkowski

wkr/ drag/

Polecamy: Prenumerata elektroniczna Dziennika Gazety Prawnej KUP TERAZ!

Polecamy: INFORLEX Biznes