Kupując nieruchomość, warto zadbać o dokumentację

Pod czujnym okiem fiskusa coraz częściej znajdują się podatnicy, którzy kupili nieruchomość. Trudno się temu dziwić, skoro ubiegłoroczne kontrole skarbowe najwięcej nieprawidłowości wykazały właśnie w tym zakresie. Do najczęściej występujących zaliczyć trzeba kupno domu lub mieszkania po zaniżonych cenach oraz finansowanie takich inwestycji ze środków niewiadomego pochodzenia.

Eksperci podatkowi radzą, aby przy kupnie nieruchomości zadbać o odpowiednią dokumentację potwierdzającą cenę, np. opinie rzeczoznawców, oraz potwierdzenie źródła finansowania, np. umowy kredytowe.

Ważna wartość rynkowa...

Chcąc uniknąć ewentualnych problemów z fiskusem związanych z transakcją kupna mieszkania, należy przede wszystkim pamiętać, aby cena zakupu nie odbiegała znacząco od wartości rynkowej mieszkania.

- Wartość rynkową określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w podobnych transakcjach, z uwzględnieniem miejsca położenia mieszkania, jego stanu i stopnia zużycia, z dnia dokonania transakcji. Jeśli cena ta znacznie odbiega od cen rynkowych, wówczas warto zbierać dowody, które tłumaczyłyby jej wysokość - podkreślił Marcin Biernacki, prezes zarządu firmy Biernacki w Krakowie.

Według niego, niska cena może wynikać np. z fatalnego stanu mieszkania, konieczności przeprowadzenia remontu istniejących instalacji, uciążliwego sąsiedztwa itp.

- Dowody takie mogą stanowić np. dokumentacja fotograficzna, opinia niezależnego eksperta, kosztorys prac remontowych, faktury dokumentujące przeprowadzone prace remontowe czy modernizacyjne - podpowiadał Marcin Biernacki.

...i pochodzenie pieniędzy...

W art. 82 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.) ustawodawca zobowiązał przedsiębiorców do sporządzania i przekazywania mu informacji o zdarzeniach wynikających z zawartych przez nich umów, które mogą mieć wpływ na powstanie obowiązku podatkowego.

Zdaniem Marcina Barana, doradcy podatkowego w Ernst & Young, teoretycznie wskazany przepis mógłby być podstawą do żądania informacji o sprzedanych nieruchomościach, dziełach sztuki czy luksusowych pojazdach. Jednak z reguły zakup mieszkania przez osobę fizyczną nie ma wpływu na płacony przez nią podatek.

- Do opodatkowania kwot wydatkowanych dochodzi wyłącznie wtedy, gdy organ wykaże, że pochodzą z nieujawnionych przychodów. Zwrócenie się do dewelopera o przekazanie danych wszystkich nabywców mieszkań w oparciu o art. 82 Ordynacji podatkowej oznacza logicznie, że w każdym, kto nabył mieszkanie, organ widzi potencjalnego oszusta podatkowego - tłumaczył Marcin Baran.

Jednocześnie dodał, że stawka podatku od nieujawnionych przychodów wynosi aż 75 proc. podstawy opodatkowania, czyli wydatków i wartości zgromadzonego mienia nieznajdujących pokrycia w uprzednio opodatkowanych (albo wykazanych jako zwolnione) przychodach podatnika.

- Podatnik, który zataił swoje przychody, ale chce się do tego przyznać, może jednak do czasu wszczęcia postępowania podatkowego (a więc np. po otrzymaniu protokołu kontroli) wykazać je w skorygowanym zeznaniu. Podda je wtedy opodatkowaniu według normalnych zasad, a więc - skali podatkowej. Złożenie korekty zeznania może również uchronić go przed odpowiedzialnością karną skarbową - uważa ekspert Ernst & Young.

...i rozliczenia podatkowe

W podstawowych zakresach obszarów kontroli podatkowej na 2007 rok, opracowanych przez Ministerstwo Finansów, nie uwzględniono obrotu nieruchomościami przez osoby prywatne. Nie należy jednak wyciągać z tego błędnego wniosku, że taki obrót nie będzie w ogóle przedmiotem zainteresowania organów skarbowych.

Maria Pietrzyk, doradca podatkowy, w rozmowie z nami zwróciła uwagę, że z punktu widzenia kupującego, w pierwszej kolejności kontroli fiskusa może podlegać właściwość zastosowanych przepisów.

- Do nieruchomości zakupionych przed 1 stycznia 2007 r. na zasadzie praw nabytych mają zastosowanie przepisy obowiązujące do końca 2006 roku. Osoby korzystające np. z ulgi odsetkowej mogą spodziewać się kontroli ich uprawnień w tym zakresie. Dlatego istotne jest, aby systematycznie zbierać wszystkie dokumenty potwierdzające prawo do korzystania z ulgi i wysokość odliczanych odsetek - wyjaśniła Maria Pietrzyk.

Według niej w pozostałym zakresie kontroli może podlegać cena zakupu, która w myśl przepisów powinna być zbliżona do wartości rynkowej nieruchomości.

- W przeciwnym razie obie strony transakcji, w tym również kupujący, powinny liczyć się z możliwością otrzymania wezwania do zmiany ceny zakupu lub wskazania przyczyn, dlaczego jej wysokość znacznie odbiega od wartości rynkowej. Dlatego ustalając cenę warto skorzystać z wyceny zrobionej przez rzeczoznawcę lub przygotować wcześniej stosowne wyjaśnienie - tłumaczyła Maria Pietrzyk.

Dodała również, że zbieżność ceny zakupu z wartością rynkową będzie brana pod uwagę także przy kalkulacji podatku od czynności cywilnoprawnych. Trzeba także pamiętać, że notariusz sporządzający umowę sprzedaży jest m.in. zobowiązany do obliczenia i pobrania tego podatku od kupującego. Stosowne adnotacje w tym zakresie powinny znaleźć się w akcie notarialnym.

75 proc. podstawy opodatkowania wynosi stawka podatku od przychodów z nieujawnionych źródeł

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl