REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Jak ująć w księgach firmy kredyty i pożyczki

REKLAMA

TEMAT TYGODNIA
Jak ująć w księgach firmy kredyty i pożyczki
Przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą muszą często korzystać z obcych źródeł finansowania tej działalności. Rzadko zdarza się, że firma, która np. inwestuje w swój rozwój, ma do tego wystarczające środki. Jedną z podstawowych i najpopularniejszych form finansowania działalności jest kredyt bankowy lub pożyczka. Zdarzenia takie muszą mieć oczywiście swoje odzwierciedlenie w księgach rachunkowych. Ewidencja księgowa kredytów i pożyczek powinna umożliwiać szybkie uzyskanie niezbędnych informacji o wielkości zadłużenia, a także o przypadających terminach spłaty. Zaciągnięcie kredytu lub pożyczki ma również swoje skutki podatkowe.
Czym różni się kredyt od pożyczki
Jedynymi podmiotami mającymi prawo do udzielania kredytów są banki. W ujęciu finansowym kredyt to kwota pożyczona kredytobiorcy. Kredyt jest więc pożyczką, ale udzieloną przez bank, na zasadach określonych przez ten bank zgodnie z prawem bankowym. Może on zostać udzielony w gotówce lub na przykład w formie „linii kredytowej”. Linia kredytowa to ogólny kredyt dostępny w ramach otwartego kredytowania bieżącego w określonym czasie. Kredyt tego rodzaju udzielany jest zazwyczaj na pokrycie bieżących kosztów operacyjnych (na przykład w celu poprawienia bieżącej płynności podmiotu gospodarczego). Natomiast innych pożyczek mogą udzielać pozostałe podmioty, osoby prawne i fizyczne. Instytucja pożyczki unormowana została w art. 720-724 kodeksu cywilnego. Przez umowę pożyczki pożyczkodawca przenosi na własność pożyczkobiorcy środki pieniężne lub rzeczy oznaczone co do gatunku, a pożyczkobiorca zobowiązuje się je zwrócić. Do umów pożyczek pieniężnych zawieranych przez bank stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zabezpieczenia spłaty i oprocentowania kredytu. Kredyt i pożyczka różnią się od siebie, jednak posiadają też pewne cechy wspólne.
3 KROKI
Jak księgować kredyty bankowe w walutach obcych
1  Ustal wartość kredytu
Kredyt bankowy wyrażony w walucie obcej wykazywany jest w księgach rachunkowych w wartości nominalnej oraz w wartości przeliczonej na złote polskie według kursu sprzedaży ustalonego dla danej waluty obcej przez bank, z którego usług jednostka korzysta.
2  Sprawdź, czy kurs średni walut nie różni się od kursu przyjętego do ustalenia kredytu
Jeśli na dzień bilansowy kurs średni walut różni się od kursu, który został przyjęty do ustalenia kredytu, wartość stanu kredytu ustala się według kursu sprzedaży banku, z którego usług jednostka korzysta, nie niższym jednak od średniego kursu NBP (ustalonego na dzień bilansowy).
3  Pamiętaj o zaksięgowaniu różnic kursowych
Powstałe różnice kursowe (dodatnie i ujemne) księgowane są w sposób analogiczny jak odsetki (w zależności od przeznaczenia zaciągniętego kredytu).
Podobieństwa kredytu i pożyczki
1. zbliżony cel ekonomiczny – zewnętrzne źródło finansowania
2. umowa, z której wynikają wzajemne, dwustronne prawa i obowiązki
3. swoboda wyrażania woli co do faktu zawarcia umowy
4. umowy są skuteczne w momencie ich podpisania, a nie wydania środków pieniężnych
Działalność kredytową reguluje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 72, poz. 665 z późn. zm.). Kredyt bankowy to kredyt, w ramach którego bank zobowiązuje się przekazać na warunkach ustalonych w umowie kredytowej określoną sumę środków pieniężnych na określony czas i na określony cel. Kredytobiorca natomiast zobowiązuje się do korzystania z tych środków na warunkach określonych w umowie oraz zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Udzielenie kredytu przez bank jest zawsze związane ze spełnieniem przez przyszłego kredytobiorcę określonych warunków. Do podstawowych z nich należą zdolność kredytowa i odpowiednie zabezpieczenie kredytu.
Zabezpieczenie kredytu
Banki niestety prawie zawsze żądają zabezpieczenia kredytu. Prawie w każdym przypadku kredyt zostaje zabezpieczony – w zależności od jego przeznaczenia – pod zastaw zakupionych dóbr (środków trwałych, inwestycji itp.), hipoteki, poręczenia przez osoby trzecie lub podpisania weksla (zazwyczaj in blanco). Bank udzielający kredytu pobiera zawsze z tego tytułu opłaty: prowizje i oprocentowanie. Zabezpieczenie niestety też kosztuje.
Natomiast w ujęciu księgowym przez kredyt należy rozumieć pewien rodzaj zobowiązania finansowego. Zgodnie z takim ujęciem oraz definicją zawartą w ustawie o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694) w art. 3 ust. 1 pkt. 27 przez zobowiązanie finansowe rozumie się między innymi zobowiązanie jednostki do wydania aktywów finansowych. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 24 aktywa finansowe to m.in. aktywa pieniężne. Z kolei aktywa pieniężne z uwzględnieniem przepisów prawa dewizowego są to między innymi krajowe środki płatnicze, waluty obce oraz dewizy. Reasumując, kredyty w księgach rachunkowych są to zobowiązania jednostki z tytułu pozyskanych aktywów pieniężnych (najczęściej środków pieniężnych) w celu ich gospodarczego wykorzystania.
Różnice kursowe – koszt lub przychód
Przy dokonywaniu spłat zaciągniętych kredytów i pożyczek dewizowych będziemy mieli do czynienia ze zjawiskiem powstawania różnic kursowych. Różnice kursowe powstające przy spłacie kredytu zaciągniętego na cele działalności – w zależności od tego, czy zmniejszają czy też zwiększają wydatek – stanowią przychód lub koszt uzyskania przychodu. Sposób rozliczania różnic kursowych od spłat rat kredytów i pożyczek dewizowych zależy od rodzaju zaciągniętego kredytu. W przypadku dewizowych kredytów obrotowych powstałe różnice kursowe będą zaliczane bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów lub do samych przychodów. Natomiast w przypadku dewizowego kredytu inwestycyjnego nie uważa się za koszt uzyskania przychodów m.in. różnic kursowych od pożyczek (kredytów) zwiększających koszty inwestycji w okresie realizacji tych inwestycji. Zatem różnice kursowe powstałe przy spłacie rat kapitałowych dewizowych kredytów obrotowych i kredytów inwestycyjnych spłacanych po zakończeniu inwestycji będą stanowiły koszt przedsiębiorcy, jeżeli przyczynią się do powstania dodatkowego wydatku. W przeciwnym razie jeżeli w efekcie spadku wartości waluty zmniejszy się wysokość raty kapitałowej do zapłacenia, powstała różnica kursowa będzie stanowiła dla przedsiębiorcy przychód.
Kiedy odsetki są przychodem
Sposób opodatkowania odsetek od pożyczek między dwoma kontrahentami, z których jeden jest pożyczkobiorcą, a drugi pożyczkodawcą, zależy od umowy pożyczki. W praktyce może się zdarzyć umowa, z której będzie wynikało, że pożyczka jest nieodpłatna. Wówczas nie wystąpi przychód u pożyczkobiorcy ani koszt u pożyczkodawcy.
Pożyczka oprocentowana rodzi skutki podatkowe, natomiast pożyczka nieoprocentowana w zasadzie nie rodzi skutków podatkowych u żadnej ze stron. Szczególnym przypadkiem jest udzielenie pożyczki firmie przez osobę fizyczną. Wówczas nawet jeśli pożyczka jest nieodpłatna, organy skarbowe uznają, że u pożyczkodawcy wystąpił przychód z tytułu uzyskania świadczenia nieodpłatnego. Ustala się przychód pożyczkobiorcy w wysokości rynkowej stopy procentowej. U pożyczkodawcy spłata kwoty głównej pożyczki nie powoduje powstania przychodu, natomiast skutki podatkowe powstaną z tytułu otrzymania wynagrodzenia za udzieloną pożyczkę (odsetki). U pożyczkodawcy otrzymane odsetki stanowią przychód z kapitałów pieniężnych zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z uwagi na to, że przychód ten nie jest pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, jest on równy dochodowi. Dochodu z kapitałów pieniężnych nie łączy się z dochodami (przychodami) z innych źródeł i pobiera się od niego podatek w formie zryczałtowanej w wysokości 20 proc.
Podatek zryczałtowany pobiera w tym przypadku przedsiębiorca (pożyczkodawca) i przekazuje go na rachunek urzędu skarbowego właściwego dla siedziby płatnika.
Dochody osoby prawnej z tytułu odsetek opodatkowane są na zasadach ogólnych.
Warto dodać, że umowa pożyczki podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. W określonych sytuacjach umowy pożyczki zwolnione są z tego podatku.
Kiedy pożyczki zwolnione są z podatku
Zwolnienie umów pożyczki z podatku od czynności cywilnoprawnych ma miejsce w przypadku:
• udzielenia pożyczki na podstawie umowy zawartej między osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej do wysokości kwoty niepodlegającej opodatkowaniu na zasadach określonych w ustawie o podatku od spadków i darowizn,
• udzielenia pożyczki na podstawie umowy zawartej między innymi podmiotami niż wymienione wcześniej, jeżeli łączna kwota lub wartość pożyczek otrzymanych od tego samego podmiotu nie przekracza w ciągu kolejnych 12 miesięcy 1000 zł,
• udzielenia pożyczki na rozpoczęcie lub prowadzenie działalności gospodarczej, pod warunkiem udokumentowania, że pieniądze będące przedmiotem pożyczki zostaną przeznaczone na pokrycie wydatków poniesionych na rozpoczęcie lub prowadzenie działalności gospodarczej w ciągu 12 miesięcy od dnia zawarcia umowy albo wykorzystania w tym okresie rzeczy oznaczonych co do gatunku, stanowiących przedmiot pożyczki.
Wycena i ewidencja księgowa kredytów bankowych
Zazwyczaj kredyty krajowe i zagraniczne, zarówno krótko-, jak i długoterminowe, ujmowane są na kontach zespołu 1. W zależności od rodzaju zaciągniętego kredytu jednostka dostosowuje swoją ewidencję do wymogów zawartej umowy bądź własnych potrzeb. Ewidencja taka wynika m.in. z faktu wydzielenia okresów spłaty (dla kredytów długoterminowych – część krótkoterminowa) lub ze względu na przeznaczenie kredytu (np. kredyt zaciągnięty w celu finansowania środków trwałych w budowie, kredyt obrotowy itd.).
10 podstawowych różnic między kredytem i pożyczką
1. Kredyt to instytucja unormowana w prawie bankowym, pożyczka to instytucja unormowana w prawie cywilnym.
2. W przypadku kredytu kredytodawca zobowiązuje się do postawienia do dyspozycji kredytobiorcy określonej kwoty środków pieniężnych w postaci bezgotówkowej (z możliwością dokonywania rozliczeń na rzecz osób trzecich); w przypadku pożyczki pożyczkodawca zobowiązuje się do przeniesienia na pożyczkobiorcę własności rzeczy lub pieniędzy.
3. Kredyt może być udzielony tylko przez bank, pożyczki może udzielić każda osoba fizyczna, prawna lub inny podmiot.
4. Bank udziela kredytu dysponując przeważnie obcymi środkami, pożyczki udziela właściciel środków pieniężnych.
5. Kredyt dotyczy tylko środków pieniężnych, pożyczka może obejmować zarówno pieniądze, jak i rzeczy ruchome oznaczone co do gatunku i rodzaju.
6. W przypadku kredytu dla ważności umowy wymagana jest forma pisemna, w przypadku pożyczki stwierdzona musi być ona pismem wówczas, gdy kwota pożyczki przekracza 500 zł.
7. Kredyt udzielany jest na ściśle określony cel, natomiast pożyczkodawcy z reguły nie interesuje cel, na jaki udziela pożyczki.
8. Kredytodawca kontroluje wykorzystanie kredytu, pożyczkodawca nie ma takiego prawa.
9. Kredyt jest zawsze odpłatny, pożyczka może być nieodpłatna (bez oprocentowania).
10. Przedterminowe rozwiązanie umowy następuje w formie wypowiedzenia w przypadku kredytu, natomiast w przypadku pożyczki przedterminowe jej rozwiązanie następuje w formie odstąpienia i jest możliwe tylko przed wydaniem przedmiotu pożyczki.
Zgodnie z art. 28 ust. 11 pkt 2 ustawy o rachunkowości, zaciągnięte (wykorzystywane) przez jednostkę kredyty bankowe wykazywane są w księgach rachunkowych w wartości nominalnej (w kwocie zadłużenia). Natomiast nie rzadziej niż na dzień bilansowy zobowiązania z tytułu kredytów wyceniane są w kwocie wymagającej zapłaty, czyli wraz z wymaganymi zapłaty na dzień bilansowy odsetkami (art. 28 ust. 1 pkt 8 ustawy). Jeśli naliczone w czasie trwania umowy kredytowej odsetki nie są potrącane z rachunku bankowego jednostki, wówczas zwiększają wartość zobowiązania z tytułu kredytu. Równolegle następuje ich księgowanie na:
• koszt wytworzenia środków trwałych w budowie – jeżeli kredyt jest wykorzystywany na finansowanie środków trwałych w budowie,
• zwiększenie ceny nabycia środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych – jeżeli kredyt został wykorzystany na zakup tych składników aktywów trwałych (do dnia bilansowego lub przyjęcia wymienionych składników do używania; natomiast odsetki naliczone po terminie przyjęcia do używania są kosztami finansowymi rozliczanymi na zasadach ogólnych),
• koszty finansowe – jeżeli kredyt jest wykorzystywany na finansowanie bieżącej działalności.
Należy również zwrócić uwagę, że nawet gdy bank, w którym jednostka zaciągnęła kredyt, na dzień bilansowy nie dokona wyceny kredytu (naliczenia odsetek), nawet jeżeli umowa kredytowa nie przewiduje na ten dzień naliczenia tych odsetek, jednostka zgodnie z zasadą memoriału zobligowana jest wyliczyć i wykazać te odsetki.
Jeżeli zgodnie z zawartą umową kredytową faktycznie otrzymane z tytułu zaciągniętego kredytu środki pieniężne są mniejsze od kwoty przyznanego kredytu (jaki będzie podlegał spłacie) – powstałą na skutek potrącenia z góry odsetek i prowizji różnicę zalicza się do aktywów. W zależności czy kredyt jest krótko- lub długoterminowy, różnica ta odpowiednio ujmowana jest w pozostałych rozliczeniach międzyokresowych krótko- lub długoterminowych (jako koszty finansowe przyszłych okresów, które odpisywane są w równych ratach w ciągu okresu, na jaki zaciągnięty został kredyt). W przypadku gdy kredyt został zaciągnięty w celu budowy środka trwałego, na zakup środka trwałego lub wartości niematerialnych i prawnych, różnica ta odpowiednio zwiększa koszty budowy lub cenę nabycia tych składników aktywów trwałych. Przy czym zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu ujmowane są w pełnej kwocie podlegającej spłacie.
Dla kredytów, które nie zostały przez jednostkę w ustalonym terminie spłacone, może zostać wyodrębnione konto „kredyty przeterminowane”. Zasady funkcjonowania takiego konta są analogiczne jak zasady ewidencji pozostałych kredytów.
PRZYKŁAD
1) Naliczenie i pobranie z góry przez bank prowizji i odsetek z tytułu zaciągniętego kredytu – po stronie Wn konta „Pozostałe rozliczenia międzyokresowe” oraz po stronie Ma konta „Kredyty bankowe”.
2) Odpisanie w koszty finansowe raty prowizji lub odsetek w okresie, na jaki zaciągnięty został kredyt po stronie Wn konta „Koszty finansowe” i po stronie Ma konta „Pozostałe rozliczenia międzyokresowe”
Warto zwrócić uwagę, że w świetle zapisów Międzynarodowych Standardów Rachunkowości na dzień bilansowy jednostka powinna w księgach rachunkowych ująć oraz zaprezentować w sprawozdaniu finansowym zobowiązania finansowe (kredyty) wyłącznie wtedy, gdy przyjęła na siebie obowiązek zapłaty gotówki.
Dlatego ważne jest wczesne, z odpowiednim wyprzedzeniem, informowanie kierownictwa o przypadającej spłacie kredytów. Umożliwia ono przygotowanie się jednostki na dodatkowe obciążenie finansowe które bez wcześniejszej informacji może zachwiać płynność firmy.
Zgodnie z art. 26 ustawy o rachunkowości jednostka jest zobowiązana potwierdzić stan kredytów wykazywany w swoich księgach rachunkowych. Kwoty niespłaconych kredytów są inwentaryzowane drogą otrzymania od banków potwierdzeń prawidłowości wykazywanych w księgach rachunkowych stanów kredytów. Dniem inwentaryzacji jest ostatni dzień każdego roku obrotowego.
Prezentacja kredytów w bilansie
W bilansie kredyty wykazuje się w wierszach:
• B. II. 1 – Zobowiązania długoterminowe – wobec jednostek powiązanych,
• B. II. 2a – Zobowiązania długoterminowe – wobec pozostałych jednostek (kredyty i pożyczki).
W tych pozycjach wykazywane są kredyty, których spłata wymagalna jest po 12 miesiącach od dnia bilansowego (część długoterminowa):
• B. III. 1b – Zobowiązania krótkoterminowe – wobec jednostek powiązanych (inne),
• B. III. 2a – Zobowiązania krótkoterminowe – wobec pozostałych jednostek (kredyty i pożyczki).
W tych pozycjach wykazywane są kredyty, których spłata wymagalna jest w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego (część krótkoterminowa).
W wymienionych pozycjach prezentuje się kredyty zaciągnięte bez względu na ich przeznaczenie, a więc czy na sfinansowanie nabycia i budowy środków trwałych czy też na zakup innych składników majątku trwałego oraz aktywów obrotowych, wyrażone zarówno w walucie krajowej, jak i zagranicznej.
W „dodatkowych informacjach i objaśnieniach” (pkt 1.12) należy ujawnić wykaz grup zobowiązań zabezpieczonych na majątku jednostki – ze wskazaniem jego rodzaju – w tym również z tytułu zaciągniętych kredytów.
SŁOWNICZEK
KREDYT BANKOWY – kredyt, w ramach którego bank jako kredytodawca przekazuje na warunkach zawartych w umowie kredytowej określoną sumę swojemu klientowi – kredytobiorcy.
KREDYT DENOMINOWANY W ZŁOTYCH – kredyt wypłacany przez bank w polskiej walucie po przeliczeniu kwoty kredytu z waluty obcej według odpowiedniego kursu; jego spłata odbywa się także w złotówkach poprzez przeliczanie rat z waluty obcej, według obowiązującego w danym dniu w banku kursu.
OPROCENTOWANIE ZMIENNE I STAŁE – oprocentowanie zmieniające się wraz ze zmianą stóp procentowych na zasadach ściśle określonych w umowie kredytowej, natomiast oprocentowanie stałe nie zmienia się przez cały czas spłaty kredytu.
POŻYCZKA – przez umowę pożyczki pożyczkodawca przenosi na własność pożyczkobiorcy środki pieniężne lub rzeczy oznaczone co do gatunku, a pożyczkobiorca zobowiązuje się je zwrócić w określonym w umowie terminie.
RATY MALEJĄCE I RATY RÓWNE – kredyt można spłacać w równych ratach lub w ratach malejących, te drugie są na początku większe niż raty równe, po czym stopniowo maleją i w końcowym okresie spłaty kredytu stają się niższe od rat równych. Raty malejące są z reguły korzystniejsze.
WALUTA KREDYTU – waluta, w jakiej bank stawia do dyspozycji kwotę kredytu kredytobiorcy, a jednocześnie waluta, w jakiej następnie kredytobiorca spłaca kredyt.
ZABEZPIECZENIE KREDYTU – hipoteka, poręczenie według prawa cywilnego, weksel in blanco, zastaw na ruchomości, zastaw na przedmiotach lub papierach wartościowych, cesja praw z ubezpieczenia itp.
ZDOLNOŚĆ KREDYTOWA – ocena możliwości spłaty przez kredytobiorcę rat zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami, według ustalonego z bankiem harmonogramu spłat; zdolność ta jest oceniana w zależności od następujących czynników: dochody przyszłego kredytobiorcy, wysokość kredytu, okres jego spłaty i wysokość oprocentowania, stałe zobowiązania przyszłego kredytobiorcy itp.
Jak ustalić wartość początkową
Pewne problemy dotyczą zasad ustalania wartości początkowej środka trwałego (np. samochodu) w sytuacji finansowania jego zakupu za pomocą kredytu złotowego denominowanego w walucie obcej. Wątpliwości dotyczą tego, czy kredyt złotówkowy indeksowany kursem waluty np. euro, stanowi kredyt dewizowy.
Okazuje się, że kredyt złotówkowy indeksowany kursem waluty euro, nie jest kredytem dewizowym. W myśl art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 17, poz. 176 z późn. zm.) kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy. Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote wg kursów średnich ogłaszanych przez Narodowy Bank Polski z dnia poniesienia kosztu. Jeżeli koszty wyrażone są w walutach obcych, a między dniem ich zarachowania i dniem zapłaty występują różne kursy walut, koszty te odpowiednio podwyższa się lub obniża o różnice wynikające z zastosowania kursu sprzedaży walut z dnia zapłaty, ustalonego przez bank, z którego usług korzystał ponoszący koszt, oraz z zastosowania kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia zarachowania kosztów.
Jednocześnie, co do zasady, wydatki na spłatę pożyczek (kredytów), z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek (kredytów) nie stanowią kosztów uzyskania przychodów zgodnie z brzmieniem przepisu art. 23 ust. 1 pkt 8 lit. a) ww. ustawy podatkowej.
Należy mieć również na uwadze przepis art. 22g ust. 5, w myśl którego różnice kursowe naliczone do dnia przekazania do używania środka trwałego, zgodnie z art. 22 ust. 1 i 1a ustawy, uwzględnia się w wartości początkowej środka trwałego, od której następnie podatnik dokonuje odpisów amortyzacyjnych. Nie zalicza się do kosztów uzyskania przychodów m.in. różnic kursowych od pożyczek (kredytów) zwiększających koszty inwestycji w okresie realizacji tych inwestycji. Powyższe przepisy odnoszą się do kosztów poniesionych w walutach obcych, w związku z czym nie dotyczą one sytuacji, gdy koszty są wyrażone w walucie polskiej i przeliczane w odniesieniu do kursu waluty.
Jak ująć w księgach rachunkowych kredyty bankowe
Zaciągnięte (wykorzystywane) przez jednostkę kredyty bankowe wykazywane są w księgach rachunkowych w wartości nominalnej (w kwocie zadłużenia).
Warto też pamiętać, że nie rzadziej niż na dzień bilansowy zobowiązania z tytułu kredytów wyceniane są w kwocie wymagającej zapłaty, czyli wraz z wymaganymi zapłaty na dzień bilansowy odsetkami.
Jeśli naliczone w trakcie trwania umowy kredytowej odsetki nie są potrącane z rachunku bankowego jednostki, zwiększają wartość zobowiązania z tytułu kredytu.
Jeśli np. zgodnie z umową o kredyt podatnicy zaciągnęli kredyt złotówkowy indeksowany kursem waluty euro, tym samym zawarty kredyt nie jest kredytem dewizowym ani jego odmianą, jest po prostu kredytem złotówkowym, którego spłata jest uzależniona od kursu, na bazie której liczone są raty kredytowe w złotówkach. Zatem w myśl art. 22 ust. 1 ustawy podatkowej nie są to koszty poniesione w walutach obcych ani wyrażone w walutach obcych. Tym samym nie powstają różnice kursowe w rozumieniu podatkowym. Powstałe różnice kursowe nie skorygują również wartości początkowej zakupionego przez podatników samochodu osobowego, bowiem powstałe różnice nie są różnicami, o których mowa w zacytowanym art. 22g ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie wszystkie zatem wydatki stanowiące w sensie ekonomicznym koszt uzyskania będą uznane za koszt dla celów prawa podatkowego.
Wartość początkową nabytego przez podatników samochodu osobowego powiększają, w myśl art. 22 ust. 1 w związku z art. 22g ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy podatkowej, odsetki od kredytu zaciągniętego na jego zakup zapłacone do momentu przekazania go do używania. Natomiast wydatki związane ze spłatą wspomnianych odsetek poniesione po przekazaniu tegoż pojazdu do używania obciążają koszty uzyskania przychodu prowadzonej działalności.
6 KROKÓW
Jak zaewidencjonować operacje związane z kredytem bankowym
1  Zaewidencjonuj spłatę kredytu
Zrób to po stronie Wn konta „Kredyty bankowe” i po stronie Ma konta „Rachunek bankowy”
2  Zaewidencjonuj wykorzystanie (przekazanie) zaciągniętego kredytu
Zrób to po stronie Wn konta „Koszty finansowe” i po stronie Ma konta „Kredyty bankowe”
3  Zaewidencjonuj przeniesienie wartości kredytu na konto kredytu przeterminowanego
Zrób to po stronie Wn konta Kredyty bankowe i po stronie Ma konta Rachunek bankowy – kredyty przeterminowane
4  Zaewidencjonuj naliczenie odsetek od kredytu zwiększających wartość środków trwałych w budowie, cenę nabycia środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych
Zrób to po stronie Wn konta Środki trwałe (wartości niematerialne i prawne lub środki trwałe w budowie) oraz po stronie Ma konta Kredyty bankowe
5  Zaewidencjonuj różnice kursowe dodatnie na dzień bilansowy
Zrób to po stronie Wn konta „Kredyty bankowe” i po stronie Ma konta „Przychody finansowe” (Środki trwałe, wartości niematerialne i prawne, środki trwałe w budowie)
6  Zaewidencjonuj ujemne różnice kursowe na dzień bilansowy
Zrób to po stronie Wn konta Koszty finansowe (środki trwałe, wartości niematerialne i prawne, środki trwałe w budowie)
Jednocześnie zgodnie z art. 22g ust. 3 ustawy podatkowej cena nabycia składnika majątkowego obejmuje również koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego do używania, a w szczególności koszty transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia w drodze, montażu, instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych, opłat notarialnych, skarbowych i innych, odsetek i prowizji. Tym samym opłata za ustanowienie zastawu rejestrowego, jak i prowizja bankowa od udzielonego kredytu powiększają wartość początkową nabytego samochodu.
Wiesława Moczydłowska
CZYTELNICY PYTAJĄ
Co jest instrumentem finansowym
Czy udzielony nam długoterminowy kredyt na budowę środków trwałych, a więc zobowiązanie finansowe – należy na dzień bilansowy wyceniać po skorygowanej cenie nabycia, czyli w myśl par. 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie instrumentów finansowych czy też w kwocie wymagającej zapłaty, czyli zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 8 ustawy o rachunkowości? – Iwona K. z Krakowa
– Odpowiedź uzależniona jest od tego, czy dana jednostka podlega obowiązkowemu badaniu przez biegłych rewidentów czy nie. Jeśli nie – ma ona prawo dokonać sama wyboru metody wyceny. Jednostki niepodlegające obowiązkowi poddania badaniu ich rocznego sprawozdania finansowego przez biegłych rewidentów mają w myśl art. 64 ust. 1 ustawy prawo wybrać do wyceny instrumentów finansowych, a więc także zaciągniętych kredytów zasady określone w rozporządzeniu w sprawie instrumentów finansowych lub w ustawie o rachunkowości. Jednostki objęte obowiązkiem badania powinny stosować do wyceny zaciągniętych kredytów zasady określone w par. 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie instrumentów finansowych, a więc wyceniać je w skorygowanej cenie nabycia. W razie wyceny zobowiązania finansowego (kredytu) w skorygowanej cenie nabycia różnica między wartością początkową zobowiązania, pomniejszoną o jego spłaty, jest korygowana o skumulowaną kwotę zdyskontowanej różnicy między wartością początkową kredytu i jego wartością w dniu wymagalności, wyliczoną za pomocą efektywnej, wynikającej z umowy kredytowej stopy procentowej. Przy wyliczeniu tym uwzględnia się też policzoną przez bank, przy przyznaniu kredytu, prowizję. Jeżeli na dzień bilansowy budowa środków trwałych, do finansowania których służy zaciągnięty kredyt, trwa – to zgodnie z art. 28 ust. 8 ustawy o rachunkowości, odsetki jako koszt obsługi zobowiązań zaciągniętych dla sfinansowania środków trwałych w budowie, zwiększają cenę nabycia lub koszt wytworzenia środków trwałych w budowie. Dotyczy to także odsetek wyliczonych zgodnie z zasadami ustalania skorygowanej ceny nabycia. Wówczas nie stosuje się par. 22 rozporządzenia w sprawie instrumentów finansowych, w myśl którego różnice z przeszacowania zobowiązań finansowych wycenianych w skorygowanej cenie nabycia zalicza się do kosztów finansowych okresu, w którym nastąpiło ich przeszacowanie. Jeśli sfinansowane z kredytu środki trwałe zostały już przejęte do używania, odsetki zwiększają (zgodnie z ustawą o rachunkowości i rozporządzeniem w sprawie instrumentów finansowych) koszty finansowe.
PODSTAWA PRAWNA
• Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 76, poz. 694 z późn. zm.).
Czy wycenić waluty obce
Nasza spółka z o.o. posiada siedzibę w Polsce i placówkę działającą za granicą. Ewidencja księgowa placówki prowadzona jest w kraju, ale ma ona w banku zagranicznym rachunek prowadzony w walucie kraju siedziby placówki. Jak wycenić na dzień kończący okres sprawo-zdawczy znajdujące się za granicą, na rachunku bankowym placówki, waluty obce, czy według kursu banku, w którym placówka ma rachunek bankowy? – Krzysztof J. ze Zgorzelca
NIE. Najlepiej według kursu NBP. Trzeba podkreślić, że ustawa o rachunkowości nie zawiera szczegółowych uregulowań dotyczących sposobu wyceny stanu środków pieniężnych na dzień bilansowy opiewających na waluty obce, zgromadzonych na własnym rachunku bankowym (walutowym). Ogólne zasady wyceny wynikają z art. 30 ust. 1 ustawy o rachunkowości. W myśl tych przepisów do wyceny składników aktywów przyjmuje się średni kurs ustalony na dzień bilansowy dla danej waluty przez NBP. Wydaje się więc, że w przedstawionej sytuacji należy przyjąć umowne założenie, że waluty obce zgromadzone w zagranicznym banku zostały przekazane na rachunek walutowy prowadzony w kraju przez bank współpracujący i środki te wycenić na dzień kończący okres sprawozdawczy według kursu NBP.
PODSTAWA PRAWNA
• Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 76, poz. 694 z późn. zm.).
Czy zobowiązanie wygasa
Czy sformułowanie „zapłata” określone w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o rachunkowości oznacza całkowitą zapłatę, czyli całkowite wygaśnięcie zobowiązania lub należności, a związane z tymi zobowiązaniami różnice kursowe księguje się w ciągu roku jako przychody bądź koszty finansowe dopiero po całkowitym wygaśnięciu zobowiązania (należności)?
NIE. Zapłata może oznaczać zarówno uregulowanie całego zobowiązania, jak i uregulowanie jego części. Z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o rachunkowości nie wynika bowiem, że zapłata dotyczyć ma tylko faktu uregulowania zobowiązania lub należności „w całości”, a więc w pełnej kwocie. Ustalenie różnic kursowych następuje do każdej zapłaty wierzytelności wyrażonej w walucie obcej, bez względu na to, czy dotyczy ona pełnej czy tylko częściowej kwoty należności lub zobowiązania. Są to rzeczywiście zrealizowane różnice kursowe, ustalane bieżąco, w ciągu roku obrotowego, równocześnie z ruchem środków pieniężnych. Różnice te wpływają na przychody lub koszty finansowe tego okresu, w którym powstały. Jest to uzasadnione wymogiem kompletnego ujęcia ogółu dotyczących danego roku (okresu), operacji oraz wyodrębnienia tych, które wpływają na wynik finansowy danego roku (okresu), o czym stanowią nadrzędne zasady rachunkowości. W myśl art. 6 ust. 1 i 2 ustawy zastosowanie mają tu zasada memoriału i zasada współmierności przychodów i związanych z nimi kosztów. Jeśli różnice kursowe dotyczą środków trwałych w budowie oraz środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych i powstały przed ich oddaniem do eksploatacji, to zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy o rachunkowości korygują one wartość tych aktywów.
PODSTAWA PRAWNA
• Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 76, poz. 694 z późn. zm.).
Czy odsetki podwyższają cenę
Jednostka emituje obligacje w celu pozyskania środków na nabycie akcji innej jednostki. Czy odsetki płacone nabywcom obligacji z tytułu zaciągniętej u nich pożyczki, udokumentowanej obligacjami podwyższają cenę nabycia akcji? – Anna B. z Krakowa
TAK. Odsetki płacone przez wystawcę obligacji obciążają jego koszty finansowe. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 2 ustawy o rachunkowości, cena nabycia jest to rzeczywista cena zakupu składnika majątku, obejmująca kwotę należną sprzedającemu, powiększona o koszty bezpośrednio związane z zakupem i przystosowaniem składnika majątku do stanu zdatnego do używania. Cena nabycia jest wyłącznie ceną zapłaconą podmiotowi sprzedającemu akcje, łącznie z ewentualną prowizją biura maklerskiego. Gdyby jednostka zaciągnęła kredyt bankowy na ten sam cel, wówczas również odsetki od tego kredytu stanowiłyby koszty finansowe.
Czy prowadzić ewidencję
W zakres kosztów z operacji finansowych wchodzą m.in. odsetki od kredytów bankowych zarówno zapłacone, jak i wymagające zapłaty, wykazywane łącznie w pozycji „Odsetki”. Czy wymagana jest zatem ewidencja szczegółowa do kont przychodów i kosztów finansowych? – Zofia K. z Pabianic
TAK. Konieczne jest takie grupowanie danych dotyczących kosztów i przychodów finansowych, które pozwoli na prawidłowe sporządzenie rachunku zysków i strat. Ewidencja szczegółowa prowadzona do kont przychodów i kosztów finansowych powinna zapewnić możliwość ustalenia za dany okres wielkości rzeczywiście zrealizowanych (zapłaconych) przez jednostkę i ujętych memoriałowo różnic kursowych i odsetek. Jest to istotne również ze względów podatkowych.
Jaki kurs zastosować
Według jakiego kursu przeliczać na dzień bilansowy kredyt zaciągnięty w walucie obcej wraz z naliczonymi od niego odsetkami? – Janina K. z Kwidzynia
Na dzień bilansowy kredyt zaciągnięty w walucie obcej wraz z naliczonymi odsetkami przelicza się według kursu NBP na dzień bilansowy. Różnice kursowe z tego tytułu rozlicza się tak samo, jak zrealizowane różnice kursowe. Zasady te wynikają z nadrzędnych zasad rachunkowości: zasady memoriału i zasady współmierności przychodów i związanych z nimi kosztów. Zgodnie z definicją wyniku z operacji finansowych w rachunku zysków i strat różnice kursowe wykazuje się po ich wysaldowaniu, a nie odrębnie przychody i odrębnie koszty z tego tytułu. Nie dzieli się ich na dotyczące kwoty głównej zobowiązania (np. kredytu) i odsetek. Nadwyżka różnic kursowych dodatnich zarówno zrealizowanych, jak i dotyczących wyrażonego w walutach obcych na dzień bilansowy stanu rozrachunków, w tym zobowiązań z tytułu kredytów nad ujemnymi lub odwrotnie, wykazywana jest odpowiednio w przychodach lub kosztach finansowych.
PODSTAWA PRAWNA
• Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 76, poz. 694 z późn. zm.).
Na jaki dzień odsetki
Zamierzamy oddać do używania halę produkcyjną, budowaną przez kilka lat ze środków pochodzących z kredytu dewizowego. Czy odsetki od kredytu oraz różnice kursowe ustalić na dzień oddania tej hali do użytku czy na ostatni dzień miesiąca lub kwartału? – Zbigniew D. Z Grudziądza
TAK. Odsetki od kredytu oraz różnice kursowe, powinny być ustalone na dzień oddania zakładu do użytkowania. Zasada ta wynika z art. 28 ust. 1 pkt 1 i ust. 8 ustawy o rachunkowości. Zgodnie z tymi przepisami środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne wycenia się według ceny nabycia lub kosztów wytworzenia lub wartości przeszacowanej (po aktualizacji wyceny środków trwałych), pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a także o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. Cena nabycia i koszt wytworzenia środków trwałych w budowie, środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych obejmuje ogół ich kosztów poniesionych przez jednostkę za okres budowy, montażu, przystosowania i ulepszenia, do dnia bilansowego lub przyjęcia do używania, w tym również: niepodlegający odliczeniu podatek od towarów i sług oraz podatek akcyzowy, koszt obsługi zobowiązań zaciągniętych w celu ich sfinansowania i związane z nimi różnice kursowe, pomniejszony o przychody z tego tytułu.
Czy różnice są kosztem
Czy różnice kursowe powstałe na skutek konwersji kredytu dewizowego na kredyt złotowy stanowią koszt uzyskania przychodu? – Adam K. z Poznania
NIE. Zapłata przewalutowanej części kredytu stanowi nadal spłatę kredytu, która co do zasady nie jest zaliczana do kosztów uzyskania przychodów.
Zaciągnięcie kredytu nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej, a późniejsza jego spłata, w myśl art. 23 ust. 1 pkt 8 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie stanowi kosztu uzyskania przychodów. Jednakże zaciągnięcie kredytu w walucie obcej i jego spłata w walucie obcej może rodzić skutek w postaci różnic kursowych. Jeżeli wydatki na spłatę kredytu przekroczą (lub są mniejsze) jego wartość określoną w złotych na dzień otrzymania kredytu, a spowodowane to zostanie różnymi kursami walut z dnia zaciągnięcia i spłaty kredytu, to powstałe w ten sposób różnice mają bezpośredni wpływ na podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym. Natomiast sama operacja przewalutowania nie wywiera skutków podatkowych, gdyż sprowadza się jedynie do przeliczenia kwoty kredytu zaciągniętego w dewizach na złote. Jeżeli nawet przewalutowanie spowoduje zwiększenie lub zmniejszenie zarachowanej kwoty, to powstałe różnice wiążą się z wyceną kredytu i jako nie zrealizowane nie mogą wywierać skutków podatkowych. Zgodnie z literalnym brzmieniem art. 22 ust. 1 ww. ustawy różnice kursowe w rozumieniu podatkowym występują wtedy, gdy pomiędzy dniem zarachowania kosztu a dniem zapłaty występują różne kursy walut. Przewalutowanie kredytu dewizowego na kredyt złotowy skutkuje tym, że od tego momentu podatnik spłaca kredyt w złotych, czyli nie dochodzi do realizacji różnic z tytułu różnych kursów walut na dzień zaciągnięcia i spłaty kredytu. Zatem, jeżeli nawet w wyniku przewalutowania kwota kredytu wzrosła w stosunku do wcześniej zarachowanej, to zapłata przewalutowanej części kredytu stanowi nadal spłatę kredytu, która co do zasady, nie jest zaliczana do kosztów uzyskania przychodów.
Wiesława Moczydłowska
PODSTAWA PRAWNA
• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).


Autopromocja

REKLAMA

Źródło: GP

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Podatek PIT - część 2
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
2 maja 2023 r. (wtorek)
4 maja 2023 r. (czwartek)
29 kwietnia 2023 r. (sobota)
Następne
Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Dotacje dla śląskich przedsiębiorców na transformację działalności w 2024 roku. Od kiedy nabór wniosków?

W dniu 27 czerwca 2024 r. powinien zostać uruchomiony nabór wniosków o dofinansowanie dla projektów badawczo-rozwojowych, planowanych do realizacji przez przedsiębiorstwa prowadzące działalność w województwie śląskim. 

Komisja Europejska uruchamia procedurę nadmiernego deficytu wobec Polski. Otwarcie możliwe w lipcu 2024 r. Jakie skutki? Co dalej?

Komisja Europejska poinformowała 19 czerwca 2024 r., że jej zdaniem uzasadnione jest otwarcie procedury nadmiernego deficytu m.in. wobec siedmiu państw członkowskich UE (w tym Polski) i zamierza zaproponować Radzie UE jej otwarcie w lipcu br. Zdaniem ekspertów banku PKO BP to sygnał, że m.in. nie ma przestrzeni do zwiększania wydatków budżetowych.

Unijna Odprawa Scentralizowana w Imporcie (CCI), Faza 1. Kurs e-learningowy Komisji Europejskiej

Departament Ceł Ministerstwa Finansów poinformował, że Komisja Europejska przygotowała moduł e-learningowy opisujący założenia "Unijnej Odprawy Scentralizowanej w Imporcie (CCI), Faza 1" w ramach Unijnego Kodeksu Celnego. 

Projekt zmian w składce zdrowotnej. Już wiemy kiedy trafi do Sejmu

Projekt zmian składki zdrowotnej i uproszczenia sposobu jej wyliczania powinien trafić do Sejmu po wakacjach. Natomiast jeszcze przed wakacjami sejmowymi minister finansów Andrzej Domański ma spotkać się z Lewicą w celu ostatecznego uzgodnienia propozycji zawartych w projekcie.

REKLAMA

Wyrok TSUE dot. nadpłaty VAT. Prawo do zwrotu nadpłaconego podatku wskutek błędnej ewidencji sprzedaży na kasie fiskalnej

TSUE w wyroku z 21 marca 2024 r. zapadłym w sprawie C‑606/22 orzekł, że wykazanie nadpłaty podatku VAT i dochodzenie jej zwrotu dopuszczalne jest również wtedy, gdy sprzedaż z zawyżoną stawką VATu odbywała się na rzecz konsumentów na podstawie paragonów z kas rejestrujących (fiskalnych), a więc nie wyłącznie wówczas, gdy wystawiano faktury. Naczelny Sąd Administracyjny - w oczekiwaniu na powyższe orzeczenie - zawiesił kilka prowadzonych postępowań. Po wyroku TSUE postępowania te zostały podjęte na nowo i oczekują na rozstrzygnięcia.

W bankomacie Euronetu wypłacisz maksymalnie jednorazowo 200 zł (tylko 18 czerwca). Dlaczego? To akcja protestacyjna

We wtorek 18 czerwca 2024 r. w bankomatach Euronetu można wypłacić jednorazowo maksymalnie do 200 zł. Wprowadzone ograniczenie to akcja protestacyjna Euronetu, która - jak powiedział PAP prezes Euronet Polska Marek Szafirski - ma zwrócić uwagę na sytuację operatorów bankomatów.

Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników. MRPiPS przygotował zmianę rozporządzenia

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotował 13 czerwca 2024 r. projekt zmieniający rozporządzenie w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, który ma wejść w życie przed 1 lipca 2024 r. Co się zmieni?

Karty przedpłacone - jak rozliczać w VAT. Czy tak samo jak bony?

Aktualnie w obrocie gospodarczym często można się spotkać z różnego rodzaju kartami przedpłaconymi. Jak takie karty przedpłacone należy rozliczać dla celów VAT? Czy może tak samo jak bony (towarowe i usługowe)? A także czy niewykorzystane środki na kartach przedpłaconych należy opodatkować VAT?

REKLAMA

Są już propozycje nowych definicji budynku i budowli, na potrzeby podatkowe. Jest temat garaży wielostanowiskowych

Mamy już propozycje nowych definicji budynku i budowli oraz rozwiązanie kwestii opodatkowania garaży wielostanowiskowych. Zmiany zawiera projekt nowelizacji ustawy o podatku rolnym i innych ustaw, który został właśnie opublikowany na stronach rządowych.

Przedsiębiorca wydaje pieniądze na edukację i szkolenia. Kiedy może te wydatki zaliczyć do kosztów podatkowych firmy?

Czy przedsiębiorca może zaliczyć różnoraki wydatki edukacyjne i szkoleniowe do kosztów uzyskania przychodów? Przedsiębiorca może bowiem podjąć naukę w celu rozpoczęcia wykonywania określonej działalności gospodarczej lub zdobycia przewagi konkurencyjnej w ramach już wykonywanej. Nierzadko również dochodzi do otwierania nowej gałęzi prowadzonej działalności. Idąc tym samym tropem można spotkać się ze szkoleniami dla pracowników oraz współpracowników, które mogą okazać się korzystniejszym rozwiązaniem niż poszukiwanie nowych specjalistów. Co na ten temat sądzą organy podatkowe?

REKLAMA