System kaucyjny 2025. Jaka będzie kaucja na butelki szklane wielokrotnego użycia?

• Podniesienie wysokości kaucji z 0,5 zł do 1 zł w przypadku wielorazowych butelek szklanych
• Zwolnienie z VAT zarówno dla opakowań jednorazowych, jak i dla butelek szklanych wielorazowego użytku
• Wdrożenie systemu Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP)
• Zmiany do ustawy kaucyjnej

Podniesienie wysokości kaucji z 0,5 zł do 1 zł w przypadku wielorazowych butelek szklanych

– Podwyższenie wysokości kaucji z 0,5 zł do 1 zł w przypadku wielorazowych butelek szklanych to jeden z postulatów, o które zabiegaliśmy wspólnie z naszymi członkami. Ta stawka wynika z doświadczenia producentów piwa, którzy aktualnie prowadzą takie systemy zwrotu, gdzie kaucja wynosi właśnie 1 zł.  Zmniejszenie jej o połowę stanowiłoby realne zagrożenie dla poziomu  zwrotu tych butelek, który obecnie jest na bardzo wysoki. Dlatego cieszymy się że ministerstwo wsłuchało się w głos przedsiębiorców – komentuje Piotr Mazurek, ekspert ds. gospodarki obiegu zamkniętego Konfederacji Lewiatan.

Zwolnienie z VAT zarówno dla opakowań jednorazowych, jak i dla butelek szklanych wielorazowego użytku

Przedsiębiorcy z zadowoleniem przyjęli też zapewnienie o zwolnieniu kaucji z VAT zarówno dla opakowań jednorazowych, czyli butelek plastikowych i puszek, jak i dla butelek szklanych wielorazowego użytku. Decyzję ma jeszcze potwierdzić resort finansów. Pozytywne jest również zachowanie obecnego modelu zwrotu opakowań szklanych wielokrotnego użytku w każdym sklepie, w którym sprzedawane są takie opakowania.

– Bardzo cieszy nas rozpoczęty dialog społeczny w tak ważnej kwestii jaką jest system kaucyjny. Szkoda tylko, że ministerstwo nie chce wysłuchać najważniejszego postulatu branży, aby dać więcej czasu na przygotowanie całego systemu i uruchomić go rok później, czyli w 2026 r. Powinniśmy wyciągać wnioski z doświadczeń innych krajów – na Węgrzech w styczniu tego roku uruchomiono system kaucyjny, który de facto nie działał bo nie wszyscy zdążyli z wydrukowaniem odpowiednich opakowań i oznaczeń oraz automaty do zwrotu butelek na początku nie współpracowały z całym systemem. Przykład ten pokazuje, że lepiej poczekać niż uruchamiać niedopracowany system – dodaje Piotr Mazurek.

Wdrożenie systemu Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP)

Pracodawcy zrzeszeni w Konfederacji Lewiatan wspólnie z innymi organizacjami, a także samorządami cały czas jednym głosem apelują o jak najszybsze wdrożenie systemu Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP). System kaucyjny bez przemyślanego i sprawiedliwego modelu ROP, a co za tym idzie odpowiedniego skierowania strumienia finansowego może okazać się katastrofalnym w skutkach i doprowadzić do wzrostu kosztu gospodarowania odpadami przez mieszkańców.

Zmiany do ustawy kaucyjnej

Najważniejsze zmiany jakie zaproponowało Ministerstwo  Klimatu i Środowiska:

• Zwolnienie kaucji z VAT (zarówno dla opakowań jednorazowych, jak i dla wielorazowych)
• Pobieranie kaucji na każdym etapie sprzedaży
• Zwiększenie kaucji do 1 zł na butelki szklane wielokrotnego użycia
• Utrzymanie niskiej opłaty produktowej za niezrealizowanie wymaganych poziomów zbiórki w pierwszym roku funkcjonowania systemu kaucyjnego (w 2025 r. jest to 77%)
• Możliwość zwracania szklanych opakowań wielorazowego użytku wszędzie tam, gdzie są sprzedawane
• Przesunięcie na 2026 r. zbiórki opakowań po mleku i produktach mlecznych w ramach systemu kaucyjnego
• Utrzymanie poza systemem jednorazowych opakowań szklanych (m.in. małpki, soki, alkohole)
• Włączenie do systemu kaucyjnego standardowych opakowań szklanych (butelki różnego typu i słoiki) stopniowo od 2026 r.
• Minimum jeden punkt zbiórki w każdej gminie
• Bez zmiany pozostaje termin, czyli ma on działać od 1 stycznia 2025 r

Najważniejsze postulaty Konfederacji Lewiatan dotyczące  zamian w systemie kaucyjnym:

1. Przesunięcie wdrożenia systemu kaucyjnego na 1 stycznia 2026 r.,
2. Ujednolicenie minimalnych poziomów selektywnej zbiórki butelek szklanych wielokrotnego użytku oraz puszek z unijnymi przepisami,
3. Umożliwienie przejściowej realizacji poziomów zbiórki w obecnym systemie zbiórki selektywnej w odniesieniu do opakowań wprowadzonych w ramach systemu kaucyjnego,
4. Wprowadzenie okresu przejściowego 6 miesięcy na możliwość wyprzedaży zapasów produktu nieoznaczonego symbolem graficznym bez kaucji oraz obliczanie wymaganych poziomów zbiórki wyłącznie w odniesieniu do opakowań produktów objętych kaucją,
5. Umożliwienie – w ramach systemu kaucyjnego – dalszego funkcjonowania już istniejących i efektywnie działających systemów stworzonych przez wprowadzających butelki szklane wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra,
6. Doprecyzowanie obowiązkowego zakresu umów między operatorami, (m.in. terminów dotyczących wzajemnych rozliczeń w zakresie kaucji oraz odpadów), wraz z sankcjami za brak tego rodzaju współpracy,
7. Pobieranie kaucji na każdym etapie obrotu produktem,
8. Oznakowanie systemu kaucyjnego bez wysokości kaucji (tylko symbol graficzny),
9. Usunięcie z systemu kaucyjnego opakowań produktów mlecznych,
10. Konieczność wyłączenia z opłaty opakowaniowej (przeznaczonej na pokrycie kosztów tzw. uprzątania, transportu i przetwarzania odpadów wprowadzonych do obrotu), dla opakowań jakie zostaną zebrane w ramach systemu kaucyjnego. To spowoduje uniknięcie podwójnego obciążania tych samych opakowań z dwóch różnych tytułów prawnych,
11. Wyłączenie kaucji opakowań jednorazowego użytku objętych systemem kaucyjnym z opodatkowania VAT oraz usunięcie regulacji nakładających de facto sankcyjny VAT na wprowadzających napoje w wielorazowych butelkach szklanych i prowadzenie przez nich dodatkowych ewidencji,
12. Wprowadzenie możliwości transportu / magazynowania opakowań i odpadów kaucyjnych dla transportu zwrotnego, magazynów i centrów dystrybucyjnych,
13. Wprowadzenie obowiązku odbioru opakowań wielokrotnego użytku przez każdy podmiot sprzedający produkty w takim opakowaniu wraz z ograniczeniem wyłącznie do opakowań produktów, które są oferowane w danym punkcie sprzedaży,
14. Jednoznaczne ustanowienie możliwości wnioskowania o DPR, przez Podmiot reprezentujący do Recyklera (póki co nie istnieją jednoznaczne zapisy umożliwiające rozliczenie odpadów opakowaniowych przekazanych do recyklingu, w ramach nadal ciążącego na wprowadzających obowiązku dokumentowania recyklingu).