REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.
Czy Polska jest „rajem” czy „piekłem podatkowym”?
Czy Polska jest „rajem” czy „piekłem podatkowym”?

REKLAMA

REKLAMA

Każdy zna pojęcie „raju podatkowego”, czyli państwa lub tylko terytorium o bardzo niskich, a przede wszystkich „przyjaznych” podatkach, co najczęściej również oznacza pełną dyskrecję miejscowych władz na temat majątku i dochodów „swoich” podatników. Gdy jest „raj” musi być również „piekło” podatkowe, które ma cechy przeciwstawne. A jak ocenić nasz kraj AD 2015 w tej sferze?

Mamy tu dwie sprzeczne narracje.

REKLAMA

REKLAMA

Nieliczni, ale wpływowi dziennikarze oraz niektórzy doradcy z międzynarodowego biznesu podatkowego twierdzą  (sam słyszałem ), że jesteśmy „rajem podatkowym”, a nasze przepisy są „dobre” dla podatników, w tym zwłaszcza obecna ustawa o VAT.

Na drugim biegunie są niektóre organizacje przedsiębiorców, w tym często obecny w „liberalnych” mediach szef Związku Przedsiębiorców i Pracodawców, charakteryzujący politykę podatkową resortu finansów w piekielnych barwach, a szefem tego piekła „dla uczciwych przedsiębiorców” ma być Lucyfer z ulicy Świętokrzyskiej, nieprzejednany wróg branży hazardowej, czyli jeden z obecnych wiceministrów finansów.

Jeśli dobrze rozumiem diagnozę wyznawców infernalnych teorii podatkowych, to resortowe diabły, opętane amokiem fiskalnym, chcą za wszelką cenę zwiększyć dochody budżetowe kosztem „uczciwych przedsiębiorców”. W tym celu świadomie gwarantują przepisy podatkowe, bo daje im to wielką władzę, której strzegą jak źrenicy oka. Nakazują małym diabłom z urzędów i izb skarbowych skuteczne gnębienie każdego, kogo dopadnie: na dziesięciu kontrolowanych aż w siedmiu przypadkach mają być „wyniki”, czyli domiar podatku. Jeżeli nie, to nieskuteczny personel piekła będzie musiał pożegnać się ze swoją funkcją, czyli zostanie wrzucony do gotujących beczek ze smołą (główny atrybut piekła) albo … przejść do świata aniołów.

REKLAMA

A jak jest naprawdę? Czy jesteśmy „piekłem podatkowym” dla uczciwych i „rajem” dla oszustów, szarej strefy i innych przestępców? Jak zawsze prosty, manichejski podział na dobrych, którym się dzieje krzywda i złych, których nic nie zagraża, jest naiwnym, chciałoby się rzec „liberalnym” uproszczeniem. Chcąc możliwie najwierniej przedstawić swoją ocenę obecnego stanu rzeczy w naszym kraju trzeba na wstępie zanegować dwa założenia, przyjęte zarówno przez krytyków jak i apologetów naszego piekła (raju) podatkowego.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Otóż nieprawdą jest założenie, że:

  • współczesne państwo (w tym nasze) działa w interesie fiskalnym budżetu państwa, a jego represyjność ma na celu zwiększenie dochodów podatkowych,
  • można dziś precyzyjnie odróżnić „uczciwego” podatnika od „oszusta podatkowego”.

Samochód w firmie 2015 – multipakiet

Podejrzewanie, że ludzie sprawujący rzeczywiste rządy  nad systemem podatkowym są bezwzględni, ale jednak są sługami interesu publicznego jest współcześnie dowodem wyjątkowej naiwności. Może kiedyś tak było, a nawet dziś  wśród pracujących tam urzędników jest oczywiście wielu (większość?) przyzwoitych i fachowych ludzi, którzy wiedzą po co jest powołany aparat skarbowy. Ale od naszego „wuniowstąpienia” (może już wcześniej, na pewno za czasów „drugiego” Balcerowicza) nie oni nadają ton przygrywającej nam na co dzień orkiestrze fiskalnej, w skład której wchodzi kilkadziesiąt tysięcy „warszawskich” i „terenowych” wykonawców. Gdyby tak było, to mimo strat i ofiar, budżet opływałby w środki, dług publiczny co rok byłby mniejszy, a o deficycie budżetowym zapomnielibyśmy przed wielu laty – w końcu 3% PKB (czyli „racjonalny” poziom deficytu), jest znacznie niższy od corocznych strat budżetu w dochodach podatkowych, a poziom tych strat - według raportu Komisji Europejskiej – wynosi rocznie tylko w podatku od towarów i usług około 50 mld zł. Jednak wpływy podatkowe budżetu państwa od lat realnie, a nawet nominalnie spadają, mimo że nikt w sposób istotny nie obniża opodatkowania. Powiem więcej: można mówić nawet o trwałej, formalnej stabilizacji poziomu stawek (z wyjątkiem małej, jednoprocentowej podwyżki VAT-u w 2011 r. oraz jednorazowego, skokowego wzrostu akcyzy w 2014 roku). W niczym nie uzasadnia to jednak ciągłego spadku efektywności fiskalnej całości systemu podatkowego oraz utraty rokrocznie ponad 50 mld zł.

Czy powyższy skutek polityki podatkowej ostatnich dziesięciu (15?) lat jest wynikiem indolencji działających w dobrej wierze niezbyt fachowych polityków? A może jest zupełnie inaczej? Może warto zadać pytanie, czy w rzeczywistości mamy w Polsce ministra finansów, który faktycznie wykonuje swoje funkcje i czy mieliśmy go przez ostatnie lata?

Dziś na to pytanie prawie każdy zna odpowiedź i jest ona raczej negatywna: szefem resortu jest nie mający żadnej siły politycznej były „główny ekonomista” jakiegoś dużego banku stający twardo w obronie ich interesów w „aferze frankowej”, a o genezie jego kariery dowiedzieliśmy się pośrednio dzięki podsłuchanej rozmowie między byłym ministrem spraw wewnętrznych i szefem NBP. Ale czy wcześniej mieliśmy ministra finansów? Przecież o znajomość problematyki podatkowej nie podejrzewali poprzedniego wieloletniego ministra nawet najbardziej gorliwi wyznawcy jego geniuszu, a tymi sprawami zajmował się wtedy były oficer pokładowy nieistniejącej już („zrestrukturyzowanej”) polskiej floty morskiej, nazywany przez podwładnych z ulicy Świętokrzyskiej „nawigatorem”. Wszystkie ówczesne salony (nawet niektóre uczelnie) przyjmowały wówczas pewną damę, która przedstawiała się jako „społeczny doradca ministra finansów”, a na wizytówce miała dane podmiotów: resort finansów i … międzynarodową firmę doradczą zajmującą się optymalizacją podatkową. I tu przybliżamy się do rzeczywistego obrazu naszego raju (piekła?) podatkowego.

Wiemy dobrze, że w publicznym światku nikogo zbytnio nie obchodzi interes fiskalny naszego kraju (przecież „więcej pieniędzy zostanie w kieszeni podatników”), a polityka fiskalna jest miejscem starcia tych interesów, które z dobrem budżetu państwa nie mają wiele wspólnego. Pierwsze skrzypce tu gra międzynarodowy biznes konsultingowy, który pisze projekty ustaw „korzystne dla podatników”, reorganizuje aparat skarbowy oraz „doradza” na co dzień władzy chwaląc się publicznie „świetnymi relacjami z urzędnikami”. Za nimi stoją potężni gracze: instytucje finansowe, tzw. międzynarodowe koncerny i inni lobbyści, którzy dbają - bo przecież nikt im tego nie może zabronić - o swoje interesy podatkowe w sferze legislacji. Wiemy nawet ile kosztuje opracowanie zmian w ustawach podatkowych, które później uchwala nasz parlament. „Grupa trzymająca władzę” co najwyżej lawiruje między sprzecznymi interesami poszczególnych firm, godząc ich roszczenia najczęściej kosztem interesu publicznego. A jak można wytłumaczyć, że wielkie sieci handlowe mogą przez lata nie płacić ani grosza podatku dochodowego i jakoś nikt nie kwestionuje różnych „wehikułów optymalizacyjnych”, które w innych krajach ściągnęłyby na ich autorów nawet represje karne?

Prawdą jest jednak, że wobec małych i nieważnych władze skarbowe potrafią być bezwzględne, choć motywy tych działań są niejasne prawdopodobnie będąc jednak bardzo dalekie od działań w imię interesu fiskalnego. A jakie są one w rzeczywistości? Oczywiście nikt nikogo nie złapał za rękę, ale często jest tak, że gdy ktoś nieustosunkowany odniesie sukces rynkowy zaraz staje się „przestępcą podatkowym”, a w pustkę po jego firmie wchodzą ci, którzy już nie mają kłopotów z fiskusem. Najczęściej są to firmy zagraniczne, ale bywają również tu krajowe wyjątki.

Nieprawdą jest również, że dziś precyzyjnie wiemy, kto jest „uczciwym”, działającym legalnie podatnikiem, a kto godnym napiętnowania „oszustem”. Aby zatrzeć tę podstawową różnicę zrobiono wiele, przy czym dwa posunięcia mają tu najważniejsze znaczenie:

  • zastąpienie bezpośredniego stosowania przepisów prawa przez podatników setkami tysięcy interpretacji urzędowych, które są dziś głównym „drzewem wiadomości złego i dobrego”, na którym rosną głównie zgniłe owoce,
  • połączenie organizacyjne i finansowe organów podatkowych obu instancji tak, aby nie było jakiegokolwiek sensu odwoływania się od ich decyzji; tak zrobiono z organami celnymi zajmującymi się akcyzą, a teraz łączy się urzędy z izbami skarbowymi.

W tym systemie nie istnieje prawo podatkowe w tradycyjnym, czyli formalnym tego słowa znaczeniu: jest tylko gra tysięcy sprzecznych poglądów na dany temat, które – w zależności od tego, co chce się osiągnąć – mogą każdego „legalnie” zniszczyć lub błogosławić każdej „legalnej optymalizacji podatkowej”. W tej mętnej wodzie państwo polskie zawsze będzie słabe i śmieszne dla tych, których trzeba, oraz bezwzględne i skuteczne dla tych, którzy mają skończyć jako „przestępcy podatkowi”.

Podatki 2015 - komplet

Czy jesteśmy więc „rajem” czy „piekłem” podatkowym?

Mimo że na naszych podatkach zarabia się prywatnie kwoty liczone w dziesiątkach miliardów, a nawet tradycyjni przestępcy przerzucali się z wymuszeń rozbójniczych na wyłudzanie VAT-u, a większość międzynarodowego biznesu prywatnie chwali nasz kraj, bo tu uchodzą na sucho takie pomysły, których nie da się prowadzić w „starej Europie”, jesteśmy jednak bliżej „piekła”. Bo nikt nie ma gwarancji, czy jutro np. pod wpływem wrednych konkurentów ktoś nie wyciągnie na nas wrogiej nam interpretacji urzędowej, która zrobi z nas bankrutów i przestępców. Oczywiście tych obaw nie mają ci, którzy dużo zainwestowali w biznes legislacyjny tworzący dla nich korzystne przepisy. Ale i te przepisy można również wrogo zinterpretować, a zwykła cicha zmowa nieznanych ludzi sięgających po ten oręż może mieć zabójcze skutki również dla tych, którzy dziś żyją w „raju podatkowym”. Tak – cytując Janusza Koftę – jesteśmy „wynalazcami swoich własnych piekieł”.

Witold Modzelewski

Profesor Uniwersytetu Warszawskiego

Instytut Studiów Podatkowych

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Księgowość
Wynajmujesz lokal ze współwłaścicielami? Od 2027 roku KSeF wymusi ważną zmianę. Skarbówka stawia sprawę jasno

Wynajem wspólnego lokalu użytkowego przez kilku współwłaścicieli to powszechna praktyka, która do tej pory często opierała się na prostym pełnomocnictwie dla jednej osoby. Jednak nadchodzący wielkimi krokami obowiązek korzystania z Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) od 1 stycznia 2027 roku wywraca dotychczasowe przyzwyczajenia do góry nogami. W najnowszej interpretacji indywidualnej fiskus bierze pod lupę najem w częściach ułamkowych i rozstrzyga kluczowy dylemat: czy pełnomocnik może wystawić jedną fakturę na pełną kwotę czynszu, oraz kto dokładnie musi wystąpić o nadanie numeru NIP.

Skarbówka przegrywa w sądzie. Ważny wyrok NSA w sprawie darowizn na streamach

Naczelny Sąd Administracyjny rozwiał wieloletnie wątpliwości twórców internetowych i organizatorów zbiórek. Wpłata od widza ukrytego za internetowym pseudonimem również może być uznana za darowiznę, a skarbówka nie może tego automatycznie podważać z powodu braku danych darczyńcy. Sprawdź, jakie warunki trzeba spełnić, by uniknąć problemów z rozliczeniem i jak bezpiecznie prowadzić zbiórki na żywo.

PIT-11 czy IFT-1 – jaką informację przygotować po zakończeniu roku dla cudzoziemca? Każdy płatnik powinien to wiedzieć

Jaką informację o uzyskanych przychodach powinien po zakończeniu roku otrzymać cudzoziemiec zarobkujący w Polsce? Dla płatników nie zawsze jest to oczywiste. Tymczasem obowiązują w tym zakresie jasne zasady.

Zakup leków można odliczyć w PIT. Kto może to zrobić i w jaki sposób?

Wielu podatników wciąż o tym nie wie, że może odzyskać nawet kilkaset złotych rocznie, odliczając w rocznym zeznaniu podatkowym PIT wydatki poniesione na leki. Umożliwia to ulga rehabilitacyjna, z której skorzystać mogą nie tylko osoby z niepełnosprawnością, ale również ich opiekunowie. Co ważne, obecne zasady rozliczania ulgi będą obowiązywać także w 2026 roku.

REKLAMA

Rezerwy na świadczenia pracownicze – tablice trwania życia 2025 a wycena aktuarialna rezerw

Rezerwy aktuarialne na świadczenia pracownicze zależą m.in. od dekrementu śmiertelności w populacji. Jak budowany jest model śmiertelności w aktuarialnej wycenie rezerw pracowniczych? Jak zmienią się rezerwy pośmiertne oraz rezerwy na ZFŚS po publikacji przez GUS najnowszych tablic trwania życia (TTŻ 2025)? Czy śmiertelność wpływa na pozostałe rezerwy na świadczenia pracownicze (jubileuszowe, emerytalne, rentowe itd.)?

Podatki seniorów na celowniku. Nadchodzi zmiana, która uderzy w budżet państwa

Starzenie się polskiego społeczeństwa wywoła w finansach publicznych znacznie głębszą wyrwę niż w innych rozwiniętych krajach – ostrzega Polski Instytut Ekonomiczny. Choć seniorów będzie przybywać, ich emerytury oraz posiadane mieszkania nie zrekompensują państwu gigantycznego ubytku w podatkach. Ekonomiści wskazują jednak na jedną grupę starszych Polaków, od której będzie zależeć stabilność całego systemu.

VAT w eksporcie i imporcie po nowemu – ważne uproszczenia i nowe zasady rozliczeń

Dwie nowelizacje ustawy o VAT wprowadzają istotne zmiany w rozliczaniu międzynarodowego obrotu towarowego. Przepisy wchodzą w życie etapami od listopada 2026 r., a w znacznej części od 1 stycznia 2027 r. – dotyczą przede wszystkim dokumentowania eksportu, rozliczania VAT importowego oraz stosowania uproszczeń celnych. Ich celem jest ograniczenie obowiązków administracyjnych i dostosowanie regulacji podatkowych do praktyki handlu międzynarodowego.

KSeF tworzy nową fakturę, ale czy również nową transakcję? Niebezpieczna luka między prawem a systemem

Krajowy System e-Faktur miał uprościć dokumentowanie transakcji gospodarczych i zwiększyć bezpieczeństwo rozliczeń podatkowych. Tymczasem jedno z przyjętych rozwiązań może prowadzić do poważnych problemów interpretacyjnych, szczególnie podczas kontroli podatkowych i celno-skarbowych. Chodzi o sytuację, w której przedsiębiorca wystawi fakturę na niewłaściwego nabywcę. Zamiast umożliwić poprawienie błędnych danych, KSeF wymaga wyzerowania pierwotnej faktury i wystawienia zupełnie nowej. Powstaje zatem zasadnicze pytanie: dlaczego błąd w identyfikacji kontrahenta ma być usuwany poprzez wystawienie dokumentu, który w obrocie gospodarczym może zostać odczytany jako potwierdzenie kolejnej transakcji?

REKLAMA

Zmiany w PIT, CIT, ryczałcie od 2027 r. Prezydent Nawrocki do 27 listopada ma czas na decyzję. Przedsiębiorcy powinni przeliczyć dwa warianty

Prezydent RP Karol Nawrocki ma czas do piątku 27 listopada, by zdecydować o ustawie, która łączy niższy PIT dla osób z dochodem powyżej 120 tys. zł z niższym limitem ryczałtu i wyższym CIT dla największych firm. Decyzja obejmie cały pakiet. Monika Piątkowska, doradca podatkowy w e-pity, radzi przeliczyć 2027 r. w obu wariantach. Ryczałtowcy blisko nowego limitu nie mogą czekać do lutego: jeśli ustawa wejdzie w życie, o ich prawie do ryczałtu zdecyduje przychód z 2026 r.

JPK CIT po pierwszym raportowaniu. Firmy już wiedzą, gdzie pojawiają się największe problemy

Pierwsze raportowanie JPK CIT jest już za nami. Dla firm objętych nowym obowiązkiem był to nie tylko test systemów księgowych i podatkowych, ale także organizacji procesów i jakości danych. Pierwsze doświadczenia pokazują, że o sprawnym wdrożeniu decyduje nie samo wygenerowanie pliku, lecz współpraca wielu zespołów, właściwe określenie źródeł danych oraz ich spójność z innymi obowiązkami raportowymi.

Zapisz się na newsletter
Chcesz uniknąć błędów? Być na czasie z najnowszymi zmianami w podatkach? Zapisz się na nasz newsletter i otrzymuj rzetelne informacje prosto na swoją skrzynkę.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA