Wysokie koszty energii duszą polskie firmy: 3 razy drożej niż w USA. Powód: błędna zasada polityki klimatycznej UE

• Wysokie koszty energii duszą polskie firmy
• Premiera raportu Fundacji ETIC
• Błędy systemowe
• ETIC proponuje metodę, która pozwala każde źródło energii uczciwie ocenić poprzez trzy równoważne kryteria:
• 10 filarów – spójna strategia
• 2026-2027 – bardzo ważne okno decyzyjne
• Raport Fundacji ETIC

Wysokie koszty energii duszą polskie firmy

W grudniu 2024 roku produkcja w sektorze motoryzacyjnym spadła o 14,8% w ujęciu rocznym, sektor metalowy skurczył się o 5,7%, a sektor budowlany od wielu lat pozostaje w recesji. Setki firm staje przed dramatycznym wyborem – zamknięcie zakładu w Polsce lub przeniesienie produkcji do krajów o niższych kosztach energii.

Premiera raportu Fundacji ETIC

Fundacja ETIC (Energy Transformation and Innovation Council) 24 lutego 2026 roku zaprezentuje raport "10 filarów racjonalnej transformacji energetycznej" oraz przeprowadzi panel dyskusyjny z udziałem czołowych ekspertów polskiej energetyki, którzy postarają się wspólnie znaleźć odpowiedź na kryzys.

Błędy systemowe

Zdaniem ekspertów obecny kryzys jest efektem piętnastu lat narastających błędów systemowych i pogłębiających się przyczyn strukturalnych. Polityka klimatyczna Unii Europejskiej przyjęła fundamentalnie błędną zasadę: ocena źródeł energii wyłącznie przez emisje eksploatacyjne, z całkowitym pominięciem analizy pełnego cyklu życia. Konsekwencją było sklasyfikowanie paneli fotowoltaicznych i turbin wiatrowych jako "zeroemisyjnych", podczas gdy energetyka atomowa została zmarginalizowana.

Europa eksportowała swoje emisje i zniszczenia środowiskowe do Chin, gdzie panele i turbiny są produkowane z wykorzystaniem energii węglowej, a wydobycie metali ziem rzadkich generuje katastrofalne zniszczenia pozostawiające jeziora toksycznego szlamu.

Uzależnienie od niestabilnych źródeł energii stworzyło konieczność kosztownego backupu i magazynowania. Źródła wiatrowe i słoneczne produkują energię wtedy, gdy pozwalają na to warunki atmosferyczne, a nie gdy jest potrzebna. To wymaga utrzymywania równoległych mocy sterowalnych oraz infrastruktury magazynowej. Całkowity koszt systemu okazuje się wielokrotnie wyższy niż sugerowały wyliczenia oparte wyłącznie na cenie samego źródła.

Transfer technologiczny do Chin pogłębił uzależnienie Europy. Ponad 80% paneli fotowoltaicznych i kluczowych komponentów turbin wiatrowych produkowanych jest w Państwie Środka. Europa wymieniła uzależnienie energetyczne od rosyjskiego gazu na uzależnienie technologiczne od chińskich łańcuchów dostaw – wszystko w momencie narastających napięć geopolitycznych.

ETIC proponuje metodę, która pozwala każde źródło energii uczciwie ocenić poprzez trzy równoważne kryteria:

1) Ocena kosztu energii musi uwzględniać całkowity koszt systemu (TCO), obejmujący: koszt źródła, infrastruktury przesyłowej, bilansowania sieci oraz backup dla źródeł niestabilnych. Kluczowym wskaźnikiem jest EROI (Energy Return on Investment) – stosunek energii uzyskanej do energii zainwestowanej w cały cykl życia źródła.

2) Bezpieczeństwo energetyczne wymaga odporności na szoki geopolityczne oraz kontroli nad łańcuchami dostaw komponentów krytycznych. Kluczowa jest sterowalność – zdolność do produkcji energii wtedy, gdy jest potrzebna, a nie gdy warunki atmosferyczne pozwalają.

3) Ocena wpływu środowiskowego musi obejmować pełny cykl życia (LCA) zgodnie z normami ISO 14040/14044. To oznacza uwzględnienie emisji i zniszczeń środowiskowych na każdym etapie: wydobycie surowców, produkcja komponentów, transport, instalacja, eksploatacja i utylizacja.

10 filarów – spójna strategia

Raport ETIC identyfikuje dziesięć filarów, które tworzą skuteczną strategię prowadzącą do racjonalnej transformacji energetycznej. Jej fundamentem jest stabilna baza energetyczna – docelowo energetyka jądrowa oraz nowoczesne bloki węglowe, pracujące tak długo, jak to będzie uzasadnione ekonomicznie oraz środowiskowo. Przykładem może być Francja, która opiera ok. 70% swojego miksu na energetyce jądrowej, osiągając najniższy poziom CO₂/kWh w Europie. Niemcy, pomimo gigantycznych inwestycji w OZE, utrzymują go na sześciokrotnie wyższym poziome.

Biomasa i biogaz produkowane w 100% z krajowych surowców, geotermia i elektrownie wodne zapewniają niezależność energetyczną i geopolityczną, eliminując uzależnienie od importu komponentów spoza Europy. Są gotowe do wdrożenia w perspektywie 2-5 lat, stanowiąc mosty do energetyki jądrowej, której czas realizacji to nawet półtorej dekady. Z kolei zaprojektowanie infrastruktury sieciowej pod stabilne źródła sterowalne to strategiczna decyzja, której realizacja zajęłaby nawet 30-40 lat. Ale to nie wszystko.

Konieczna będzie także eliminacja mikrobarier administracyjnych. Dla przykładu, procesy koncesyjne trwają w Polsce 5-7 lat zamiast 1-2 lat jak w krajach efektywnych. Generują przy tym ukryty "podatek" rzędu 15-30%, który jest wbudowany w końcową cenę energii – mówi Mateusz Dzieduszycki, prezes i fundator ETIC.

2026-2027 – bardzo ważne okno decyzyjne

W perspektywie najbliższych dwóch lat polski rząd podejmie decyzje o "źródłach pomostowych", Komisja Europejska przeprowadzi rewizję Zielonego Ładu, a nowa Komisja ukształtuje priorytety na całą kadencję. Przegapienie tego okna decyzyjnego oznaczać będzie zamknięcie w modelu niestabilnych źródeł i wysokich kosztów na kolejną dekadę.

ETIC równolegle proponuje usystematyzowany proces obejmujący badania opinii publicznej, kampanie edukacyjne z udziałem naukowych autorytetów, oraz realną zmianę polityki prowadzącej do obniżenia kosztów energii dla przemysłu. Aby to się udało, niezbędna będzie koalicja trzech sektorów – biznesu dostarczającego zasobów, nauki zapewniającej wiedzę merytoryczną i społeczeństwo udzielającego mandatu wywołującego presję wyborczą – dodaje Mateusz Dzieduszycki.

Raport Fundacji ETIC

Inauguracyjne wydarzenie Fundacji ETIC odbędzie się 24 lutego 2026 roku w Warszawie. Program obejmuje prezentację raportu "10 filarów racjonalnej transformacji energetycznej", panel ekspertów pt. "Dlaczego płacimy za energię 3 × więcej niż USA?" oraz prezentację specjalną "Czy atom obniży ceny?".

Panel ekspertów moderowany będzie przez dr. Michała Kurtykę, byłego ministra klimatu i środowiska oraz przewodniczącego szczytu klimatycznego COP24 w Katowicach. W panelu udział wezmą członkowie Rady Naukowej ETIC, w tym:

• Prof. Ziemowit Malecha (Przewodniczący Rady Naukowej, Politechnika Wrocławska)
• Dr Wojciech Myślecki (menadżer, ekspert i wykładowca akademicki)
• Prof. Maciej Chorowski (b. dyrektor NCBR, b. prezes NFOŚiGW, ekspert CERN)
• Prof. Leszek Marks (Uniwersytet Warszawski, Państwowy Instytut Geologiczny)
• Prof. Marek Klonowski (Politechnika Wrocławska, data science)
• Inż. Marek Winkowski (współtwórca Wrocławskiego Parku Technologicznego)
• Dr Jerzy Majcher (50 lat doświadczenia w sektorze energetycznym)

Prezentację specjalną o energetyce jądrowej przedstawią dr Bożena Horbaczewska i Łukasz Sawicki, omawiając model SaHo, spółdzielnie jądrowe oraz projekt bełchatowski.

Raport "10 Filarów racjonalnej transformacji energetycznej" powstał w oparciu o wiedzę i zaangażowanie członków Rady Naukowej oraz Rady Nadzorczej Fundacji ETIC. Ostateczną wersję opracował Mateusz Dzieduszycki we współpracy merytorycznej z prof. dr hab. inż. Ziemowitem Malechą, Przewodniczącym Rady Naukowej ETIC.

O fundacji ETIC
ETIC – Energy Transformation and Innovation Council to fundacja działająca na rzecz racjonalnej transformacji energetycznej Polski i Europy. Misją ETIC jest obniżenie ceny energii dla polskiego i europejskiego przemysłu poprzez rzetelną analizę, edukację publiczną i współkształtowanie polityki energetycznej opartej na faktach, nie ideologii.