Od 2027 roku wejdzie nowy podatek od oszczędności ale podatek Belki zostanie. Zwolnienia dla właścicieli kont OKI do 25 tys. zł lub do 100 tys. zł - w zależności od rodzaju aktywów (lokaty, obligacje, akcje, fundusze inwestycyjne)

• Podatek "Belki" pozostaje
• Ustawa o OKI ma wejść w życie w 2027 roku
• Czym będą OKI? Jakie zwolnienie z podatku?
• Nowy podatek od wartości aktywów
• Co z opodatkowaniem dochodów z OKI osób mieszkających za granicą?
• FAQ - nowy podatek od wartości aktywów i konta OKI

Podatek "Belki" pozostaje

Na wstępie trzeba wyraźnie zaznaczyć, że omawiane zmiany (tj. wprowadzenie podatku od wartości aktywów i ustawa o osobistych kontach inwestycyjnych) nie oznaczają likwidacji podatku od zysków (dochodów) kapitałowych (tzw. podatku Belki), który zgodnie z art. 30a i art. 30b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest pobierany wg linowej stawki 19% od dochodów m.in. z odsetek z lokat bankowych, obligacji skarbowych, dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, z odpłatnego zbycia udziałów (akcji), funduszy inwestycyjnych, a także w pewnych sytuacjach przy wypłacie pieniędzy z IKE, czy PPK.
Ów podatek od zysków kapitałowych został wprowadzony w 2002 r. wskutek inicjatywy Marka Belki (ówczesnego ministra finansów) i od nazwiska tego ministra nosi swoją potoczną nazwę.

Warto przypomnieć, że zmiany podatku od zysków kapitałowych znalazły się w tzw. "100 Konkretach na pierwsze 100 dni rządów" (poz. 37), czyli programie wyborczym Koalicji Obywatelskiej przedstawionym w kampanii wyborczej do Sejmu w 2023 roku.
W pkt 37 tych 100 konkretów zapisano: "37. Zaproponujemy zniesienie podatku od zysków kapitałowych (podatek Belki) dla oszczędności i inwestycji w tym także na GPW (do 100 tys. zł, powyżej 1 roku)."

No więc na razie nie udało się znieść podatku Belki nawet w odniesieniu do ww. limitu. Ale opisywana w niniejszym artykule ustawa o OKI i oszczędzanie na kontach OKI mają być swoistym wyjątkiem od tego podatku.

Ustawa o OKI ma wejść w życie w 2027 roku

Pierwotnie uruchomienie OKI przewidziane było na 1 lipca 2026 r. Tak wynikało z opublikowanego 2 grudnia 2025 r. projektu ustawy o osobistych kontach inwestycyjnych, przygotowanego w Ministerstwie Finansów. Jednak w toku konsultacji publicznych, uzgodnień międzyresortowych i opiniowania, część podmiotów (np. Związek Banków Polskich, Izba Gospodarcza Towarzystw Emerytalnych, czy Izba Domów Maklerskich) wskazywało na problemy wynikające z wejścia w życie tych przepisów w połowie roku. Takie uwagi znajdują się w zestawieniu uwag zgłoszonych do projektu ustawy o osobistych kontach inwestycyjnych opublikowanym 11 marca 2026 r.

Jak wynika ze stanowiska Ministerstwa Finansów opublikowanego w ww. zestawieniu uwag, uwaga o późniejszym niż planowano terminie wejścia w życie nowych przepisów, została uwzględniona. „Planowane wprowadzenie ustawy w życie zostało przesunięte, a przepis został zmodyfikowany” - brzmi jedna z odpowiedzi resortu. W innym odniesieniu do uwag resort finansów doprecyzował, że planowane wejście ustawy w życie to 1 stycznia 2027 r.

Czym będą OKI? Jakie zwolnienie z podatku?

Utworzenie Osobistego Konta Inwestycyjnego (OKI), przeznaczonego dla osób fizycznych zapowiedziano w sierpniu 2025 r. Projekt ustawy w tej sprawie tworzy nowy, dobrowolny produkt inwestycyjny dla osób fizycznych, z szerokimi ulgami podatkowymi.

Każdy pełnoletni Polak będzie mógł zawrzeć co najmniej jedną umowę o prowadzenie Osobistego Konta Inwestycyjnego (możliwe będzie zawarcie większej liczby oraz zawarcie umowy o OKI w formie parasolowej) z instytucją finansową.

OKI ma się charakteryzować się następującymi cechami:
1) Konto ma mieć charakter osobisty i dobrowolny, z możliwością wpłaty i wypłaty środków pieniężnych w każdej chwili.
2) Aktywa znajdujące się w OKI będą zwolnione z opodatkowania do:
- 100 tys. zł w przypadku aktywów o charakterze inwestycyjnym denominowanych w złotych (m.in. akcje, obligacje i inne instrumenty finansowe dopuszczone do obrotu w większości na krajowym rynku regulowanym lub wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu, fundusze inwestycyjne),
- 25 tys. zł w przypadku aktywów o charakterze oszczędnościowym denominowane w złotych (m.in. lokaty pieniężne, obligacje oszczędnościowe).

Ministerstwo Finansów wskazuje w uzasadnieniu projektu ustawy, że na kontach OKI (dokładnie zdefiniowane w ustawie aktywa OKI) może gromadzić wyłącznie jeden inwestujący, tj. osoba fizyczna, która ukończyła 18 lat. Zatem nie będzie można prowadzić wspólnego rachunku OKI dla małżonków ani nie będą mogły mieć konta OKI osoby poniżej 18 roku życia. Ale jeden inwestujący może zawrzeć więcej niż jedną umowę o prowadzenie OKI - czyli jedna osoba może mieć więcej niż jedno konto OKI.

Nowy podatek od wartości aktywów

Podstawę opodatkowania podatkiem od wartości aktywów stanowić będzie suma wartości aktywów zgromadzonych na wszystkich OKI posiadanych przez podatnika w roku podatkowym. Wartość aktywów zgromadzonych na poszczególnym OKI stanowi suma wartości dziennych wycen aktywów zgromadzonych na tym OKI powiększona o sumę wpłat dokonanych przez podatnika w roku podatkowym na to OKI i podzielona przez liczbę dni w roku podatkowym, w których podatnik posiadał to OKI.

Suma wpłat dokonywanych przez podatnika w roku podatkowym jest pomniejszana o wartość:
1) wpłat dokonywanych w danym dniu – w przypadku gdy podatnik w tym dniu dokona wpłat i nie dokona wypłat, albo
2) stanowiącą różnicę między wartością wpłat i wypłat, dokonanych w danym dniu – w przypadku gdy podatnik dokona wpłat w tym dniu, których wartość jest wyższa niż wartość dokonanych wypłat w tym dniu.

Dziennej wyceny wartości aktywów dokonuje się każdego dnia roku podatkowego według stanu na koniec dnia, w którym dokonywana jest wycena. Podstawę dziennej wyceny wartości aktywów stanowi:
1) kwota środków pieniężnych zapisanych na rachunku bankowym w banku krajowym;
2) suma wartości nominalnej obligacji znajdujących się na rachunku papierów wartościowych, na którym zapisane są te obligacje, powiększonej o:
a) wartość przyrostu kapitału wynikającego z indeksacji lub kapitalizacji naliczonego na dzień wyceny oraz
b) kwotę środków pieniężnych zapisanych na rachunku bankowym przypisanym do tego rachunku;
3) suma wartości notowań papierów wartościowych i niebędących papierami wartościowymi instrumentów finansowych, zgromadzonych na rachunku papierów wartościowych, ustalonych zgodnie z cenami notowań na rynku regulowanym lub w ramach alternatywnego systemu obrotu, powiększona o kwoty środków pieniężnych i kwoty należne, zapisane na rachunku pieniężnym służącym do obsługi rachunku papierów wartościowych w podmiocie prowadzącym działalność maklerską;
4) suma wartości jednostek uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym powiększona o kwotę środków pieniężnych zapisanych na rachunku bankowym służącym do obsługi rejestru uczestników tego funduszu;
5) suma wartości jednostek uczestnictwa w ubezpieczeniowym funduszu kapitałowym, powiększona o kwotę środków pieniężnych zapisanych na rachunku bankowym służącym do obsługi rachunku w tym funduszu;
6) suma wartości jednostek rozrachunkowych w dobrowolnym funduszu emerytalnym, powiększona o kwotę środków pieniężnych zapisanych na rachunku bankowym służącym do obsługi jednostek w tym funduszu.

W przypadku gdy w danym dniu nie jest dokonywana dzienna wycena wartości aktywów zgodnie z pkt 3–6, przyjmuje się dzienną wycenę wartości aktywów z ostatniego dnia, w którym taka wycena została dokonana.

W przypadku wypłaty transferowej instytucja finansowa przyjmująca wypłatę transferową dokonuje dziennej wyceny wartości aktywów przenoszonych tą wypłatą począwszy od dnia następującego po dniu ostatniej wyceny dokonanej przez dotychczasową instytucję finansową, z której nastąpiła wypłata transferowa.

Stawka podatku od wartości aktywów w roku podatkowym wynosić ma (zob. art. 25 projektu ustawy) 19% wartości stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego obowiązującej w dniu 31 października roku poprzedzającego rok podatkowy, nie mniej jednak niż 0,1%, przy czym stawkę podatku zaokrągla się do dwóch miejsc po przecinku w dół. Aktualnie stopa referencyjna NBP wynosi 3,75% w skali rocznej. A zatem (gdyby ta stopa nie zmieniła się do 31 października br.) stawka podatku od wartości aktywów wyniosłaby: 3,75% x 19% = 0,71%.
Minister właściwy do spraw finansów publicznych będzie miał obowiązek ogłoszenia do 30 listopada roku poprzedzającego rok podatkowy, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość obowiązującej w roku podatkowym stawki podatku od wartości aktywów.

Przy czym w art. 43 projektu ustawy o OKI określono że w 2027 r. stawka podatku od wartości aktywów będzie wynosiła 0,85%. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu projektu ustawy, (...) wysokość tej stawki została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 28 projektu ustawy i wynosi 19 % wartości stopy referencyjnej NBP, która 31 października 2025 r. wynosiła 4,5%. Trudno zrozumieć dlaczego wzięto pod uwagę wartość stopy referencyjnej z ostatniego dnia października 2025 r. a nie 2026 r. Przecież jeżeli ustawa ma wejść w życie od 1 stycznia 2027 r., to pierwszym rokiem podatkowym będzie rok 2027 r. Raczej należy to traktować jako pomyłkę, w czym może upewniać także pomyłkowe wskazanie art. 28 projektu (a przecież zasady obliczania podatku są zawarte w art. 25 projektu).

Jak wyjaśnia Ministerstwo Finansów:
- Dla opodatkowania tym podatkiem nie ma znaczenia państwo, w którym są dokonywane inwestycje kapitałowe lub zakładane lokaty w ramach aktywów zgromadzonych na OKI, o ile są zgodne z przepisami określającymi zasady oszczędzania na OKI.
- Szczególny charakter podatku od wartości aktywów, wynika z tego, że podstawa opodatkowania de facto stanowi wynik określonego w ustawie algorytmu, na który składają się: wyceny dzienne zgromadzonych aktywów określone w zależności od rodzaju inwestycji lub oszczędności (z uwzględnieniem salda wpłat i wypłat dokonanych w dniu wpłaty) oraz wielkości dokonanych wpłat i ilość dni w roku, w którym podatnik posiada OKI.
- Podatek od wartości aktywów będzie podatkiem szczególnym tj. nie jest stricte podatkiem dochodowym, ani podatkiem majątkowym.
- Na instytucje finansowe prowadzące OKI nałożony będzie obowiązek przekazywania, zarówno oszczędzającemu, jak i organom podatkowym, informacji o wysokości wartości aktywów oraz wpłat na OKI.

Zdaniem Ministerstwa Finansów takie rozwiązania podatkowe mają skłonić oszczędzających do większej alokacji środków w realną gospodarkę i bardziej zmienne instrumenty inwestycyjne. Instytucje prowadzące OKI byłby zobowiązane do przekazywania posiadaczom kont oraz organom skarbowym informacji o wartości aktywów i wpłatach.

Co z opodatkowaniem dochodów z OKI osób mieszkających za granicą?

Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że specyfika obliczania podstawy opodatkowania podatkiem od wartości aktywów oznacza, że ten podatek nie może zostać uznany za podatek dochodowy ani podatek majątkowy. Zatem do tego nowego podatku nie będą miały zastosowania zawarte przez Polskę umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, które dotyczą podatków od dochodów lub podatków od majątku. Ma to taki skutek, że osoba fizyczna mieszkająca poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ale posiadająca OKI, będzie podlegała obowiązkowi podatkowemu w podatku od wartości aktywów w Polsce, niezależnie od standardowej zasady przewidzianej w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania, zgodnie z którą opodatkowanie dochodów z inwestycji kapitałowych następuje w kraju rezydencji podatnika.

FAQ - nowy podatek od wartości aktywów i konta OKI

Jakie zwolnienia podatkowe są przewidziane od 2027 r. dla osób inwestujących oszczędności na kontach OKI?

Oszczędności (aktywa) umieszczone w OKI będą zwolnione z opodatkowania do:
- 100 tys. zł w przypadku aktywów o charakterze inwestycyjnym denominowanych w złotych (m.in. akcje, obligacje i inne instrumenty finansowe dopuszczone do obrotu w większości na krajowym rynku regulowanym lub wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu, fundusze inwestycyjne),
- 25 tys. zł w przypadku aktywów o charakterze oszczędnościowym denominowane w złotych (m.in. lokaty pieniężne, obligacje oszczędnościowe).

Jak będą opodatkowane oszczędności zgromadzone na OKI przekraczające ww. limity?

Co do zasady wszystkie aktywa zgromadzone na OKI powyżej ww. limitów będą objęte nowym podatkiem od wartości aktywów.
Podstawę opodatkowania podatkiem od wartości aktywów stanowić będzie suma wartości aktywów zgromadzonych na wszystkich kontach OKI posiadanych przez danego podatnika w roku podatkowym. Wartość aktywów zgromadzonych na jednym koncie OKI stanowi suma wartości dziennych wycen aktywów zgromadzonych na tym OKI powiększona o sumę wpłat dokonanych przez podatnika w roku podatkowym na to OKI i podzielona przez liczbę dni w roku podatkowym, w których podatnik posiadał to OKI.
Stawka podatku od wartości aktywów w roku podatkowym wynosić ma 19% wartości stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego obowiązującej w dniu 31 października roku poprzedzającego rok podatkowy, nie mniej jednak niż 0,1%, przy czym stawkę podatku zaokrągla się do dwóch miejsc po przecinku w dół. Aktualnie stopa referencyjna NBP wynosi 3,75% w skali rocznej. A zatem (gdyby ta stopa nie zmieniła się do 31 października br.) stawka podatku od wartości aktywów wyniosłaby: 3,75% x 19% = 0,71%.

Źródło: Projekt ustawy o osobistych kontach inwestycyjnych (UD296) - przebieg procedury legislacyjnej w Sejmie.