Ryczałt po nowemu. Projekt zakłada niższy limit i wyższą stawkę dla części przedsiębiorców

• Limit ryczałtu ma zostać obniżony z 2 mln euro do 250 tys. euro
• Dane za 2024 rok pokazują skalę zjawiska
• Ryczałt a danina solidarnościowa i składka zdrowotna
• Projekt ma ograniczyć korzystanie z preferencji przez firmy o wysokich przychodach
• 17 proc. od nadwyżki przychodów ponad 300 tys. euro
• Zmiany mają obowiązywać od 2027 roku

Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne został utworzony 21 sierpnia 2026 r. Wnioskodawcą jest Minister Finansów i Gospodarki. Zgodnie z projektem nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r.

Limit ryczałtu ma zostać obniżony z 2 mln euro do 250 tys. euro

Opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych zostało wprowadzone ustawą z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, ustawa nadała dotychczasowym rozporządzeniom rangę ustawową w celu dostosowania regulacji do nowej konstytucji. Początkowo ustalony próg przychodu uprawniający do ryczałtu wynosił 400 tys. zł.

Obecnie limit warunkujący możliwość stosowania ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych wynosi 2 mln euro. Obowiązuje on od 2021 r., kiedy został podwyższony z 250 tys. euro do 2 mln euro, czyli ośmiokrotnie. Projekt zakłada powrót do niższego limitu: "W celu dostosowania zakresu stosowania ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych do jego pierwotnych założeń proponuje się zatem obniżenie limitu przychodów warunkującego możliwość wyboru opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych z 2 mln euro do 250 tys. euro."

Zmiana może mieć znaczenie przede wszystkim dla przedsiębiorców osiągających wysokie przychody. Obecnie przekroczenie limitu w trakcie roku nie powoduje bowiem natychmiastowej utraty prawa do ryczałtu. Przedsiębiorca korzysta z tej formy opodatkowania do końca danego roku, a prawo do niej traci dopiero od następnego roku. "Przedsiębiorca, który w trakcie roku przekracza limit przychodów warunkujący wybór ryczałtu, traci prawo do tej formy opodatkowania dopiero od następnego roku. Oznacza to że, niezależnie od wielkości osiągniętych przychodów, do końca roku korzysta z uproszczonej formy opodatkowania" - napisano w uzasadnieniu do projektu ustawy.

Dane za 2024 rok pokazują skalę zjawiska

Autorzy projektu powołują się na dane z zeznań podatkowych złożonych za 2024 r. Wynika z nich, że z ryczałtu korzystają również przedsiębiorcy, których przychody są wysokie. Ustawodawca pisze, że "z danych wykazanych w zeznaniach podatkowych złożonych za 2024 r. wynika, że z tej formy opodatkowania korzystają przedsiębiorcy, których przychody są znaczące".

W 2024 r. 43 tys. podatników uzyskało przychody przekraczające 250 tys. euro. Około 400 podatników osiągnęło natomiast przychody przekraczające 2 mln euro. Łączne przychody tej grupy podatników wyniosły w 2024 r. 102 mld zł. Z tej kwoty 5,6 mld zł stanowiły przychody podatników, którzy przekroczyli ustawowy limit 2 mln euro. W grupie tej znajdują się również przedsiębiorcy osiągający ponad 100 mln zł przychodu. Liczba podatników przekraczających próg 250 tys. euro wyraźnie rosła w kolejnych latach: z 8,7 tys. w pierwszym roku obowiązywania obecnego limitu, przez 23,3 tys. w 2022 r. do 42,4 tys. w 2024 r.

Ryczałt a danina solidarnościowa i składka zdrowotna

W uzasadnieniu projektu zwrócono również uwagę na sposób, w jaki ryczałt wpływa na obciążenia podatkowo-składkowe przedsiębiorców. "Jednocześnie przychody te nie są uwzględniane przy rozliczaniu daniny solidarnościowej, którą płacą osoby fizyczne od nadwyżki ponad 1 mln zł sumy dochodów, np. ze stosunku pracy" - zauważa ustawodawca.

Projektodawcy wskazują także na preferencyjny sposób ustalania składki zdrowotnej dla części osób rozliczających się ryczałtem: "Dodatkowo ta forma opodatkowania dla części podatników jest bardzo korzystna z uwagi na preferencyjną wysokość składki zdrowotnej. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych jest formą opodatkowania, która umożliwia opłacanie składki zdrowotnej z górnym limitem."

Zgodnie z uzasadnieniem, powyżej 300 tys. zł przychodu podstawą obliczenia składki jest 180 proc. przeciętnego wynagrodzenia. W praktyce oznacza to, że składka jest wyliczana na tej samej podstawie zarówno dla przedsiębiorcy, który osiągnie ponad 250 tys. euro przychodu, jak i dla przedsiębiorcy z przychodem przekraczającym 2 mln euro. "Mianowicie, powyżej 300 tys. zł przychodu podstawa obliczenia składki to 180 % przeciętnego wynagrodzenia. W tej samej wysokości składkę wyliczy więc przedsiębiorca, który osiągnie ponad 250 tys. euro, czy 2 mln euro przychodu" - czytamy w uzasadnieniu do projektu ustawy.

Według autorów projektu z ryczałtu korzystają również osoby prowadzące działalność gospodarczą o bardzo wysokich przychodach: "W rzeczywistości z tej formy opodatkowania korzystają również przedsiębiorcy o bardzo wysokich przychodach, którzy, rozliczając się na zasadach ogólnych, płaciliby wyższe składki zdrowotne oraz daninę solidarnościową. Nierzadko ponoszą oni mniejsze obciążenia podatkowo-składkowe niż pracownicy z o wiele niższymi przychodami."

Projekt ma ograniczyć korzystanie z preferencji przez firmy o wysokich przychodach

Obniżenie limitu z 2 mln euro do 250 tys. euro ma, zgodnie z uzasadnieniem, ograniczyć możliwość korzystania z preferencyjnego rozwiązania przez podmioty osiągające wysokie przychody. "Zakłada się, że wprowadzenie nowych regulacji w postaci obniżenia limitu przychodów z 2 mln euro na 250 tys. euro warunkującego możliwość korzystania z tej formy opodatkowania przez przedsiębiorców ograniczy skalę korzystania z preferencyjnych rozwiązań przez podmioty o wysokich przychodach" - wskazuje ustawodawca.

Jednocześnie Minister Finansów i Gospodarki wskazuje, że zmiana ma przywrócić ryczałtowi charakter uproszczonej formy opodatkowania przeznaczonej przede wszystkim dla mniejszych przedsiębiorców: "Przyczyni się także do powrotu do pierwotnych założeń opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, czyli jako uproszczonej formy opodatkowania, która była adresowana do przedsiębiorców prowadzących działalność w niewielkich rozmiarach."

17 proc. od nadwyżki przychodów ponad 300 tys. euro

Druga istotna propozycja dotyczy stawki ryczałtu stosowanej w trakcie roku. Obecnie przedsiębiorca, który przekroczy limit przychodów warunkujący wybór ryczałtu, nadal może korzystać z tej formy opodatkowania do końca roku: "Obecnie przedsiębiorca, który w trakcie roku przekracza limit przychodów warunkujących wybór ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, traci prawo do tej formy opodatkowania dopiero od następnego roku. Oznacza to, że niezależnie od wielkości osiągniętych przychodów, do końca roku korzysta z uproszczonej formy opodatkowania."

Projekt przewiduje wprowadzenie wyższej, 17-procentowej stawki dla nadwyżki przychodów osiągniętych w trakcie roku ponad 300 tys. euro. "Proponowane rozwiązania zakładają zatem zmianę przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne polegającą na stosowaniu wyższej 17 % stawki ryczałtu do nadwyżki przychodów osiągniętych w trakcie roku ponad 300 tys. euro (art. 3 pkt 2 projektu ustawy – zmiana art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 15 ustawy o ryczałcie)" - napisano w uzasadnieniu.

Co istotne, próg zastosowania wyższej stawki ma być wyższy niż nowy limit uprawniający do wyboru ryczałtu. Limit wyboru ryczałtu ma wynosić 250 tys. euro, natomiast 17-procentowa stawka ma obejmować nadwyżkę ponad 300 tys. euro: "Pomimo zmniejszania limitu warunkującego stosowanie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych z 2 mln euro do 250 tys. euro, proponuje się, żeby nowa, wyższa 17 % stawka ryczałtu dla przychodów osiąganych w trakcie roku dotyczyła wyższego limitu niż 250 tys. euro, tj. limitu 300 tys. euro."

Jak wskazano w projekcie, takie rozwiązanie ma umożliwić przedsiębiorcom bezpieczniejsze planowanie rozmiarów działalności i ograniczyć ryzyko nagłego wzrostu obciążeń. "Pozwoli to podatnikom na bezpieczne planowanie rozmiarów swojej działalność, bez obawy ponoszenia zwiększonych obciążeń finansowych" - napisał ustawodawca.

Zmiany mają obowiązywać od 2027 roku

Projekt zmian obejmuje ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawę o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawę o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Dokument został utworzony 21 sierpnia 2026 r. przez Ministra Finansów i Gospodarki. Jeżeli proponowane przepisy zostaną przyjęte, nowe zasady mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r.

Dla przedsiębiorców rozliczających się ryczałtem najważniejsze będą dwa progi: 250 tys. euro jako limit warunkujący możliwość wyboru tej formy opodatkowania oraz 300 tys. euro jako próg, powyżej którego nadwyżka przychodów ma zostać objęta stawką 17 proc.