Prawo do urlopu wypoczynkowego po urlopie bezpłatnym

Tak, pracownica ma prawo do urlopu wypoczynkowego, udzielonego bezpośrednio po urlopie bezpłatnym, w wymiarze proporcjonalnym.

Urlop bezpłatny i urlop wypoczynkowy kierują się zupełnie odmiennymi regulacjami. Pomimo że jeden i drugi jest urlopem pracownika, to jednak cele i zasady ich udzielania są całkowicie różne.

Nic nie stoi na przeszkodzie, aby udzielać pracownikowi urlopów bezpłatnych i wypoczynkowych bezpośrednio po sobie. Pracownik prawo do urlopu bezpłatnego uzyskuje za zgodą pracodawcy, natomiast prawa do kolejnych urlopów wypoczynkowych nabywa z każdym kolejnym rokiem kalendarzowym pracy. Jedynie prawo do pierwszego urlopu wypoczynkowego przysługuje z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu, który będzie przysługiwał temu pracownikowi po roku pracy (art. 153 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, dalej: k.p.).

Załóżmy jednak, że pracownik, o którym mowa w pytaniu, nabywa prawa do kolejnych urlopów z każdym kolejnym rokiem.

Omawiając zasady udzielania pracownikowi urlopu bezpłatnego i wypoczynkowego w danym roku kalendarzowym, należy zwrócić uwagę na następujące kwestie:

• który urlop został udzielony najpierw oraz

• ile trwał każdy z nich.

Najpierw wypoczynkowy, a później bezpłatny

Udzielenie omawianych urlopów w takiej właśnie kolejności jest najkorzystniejsze dla pracownika. Może on bowiem wykorzystać cały urlop wypoczynkowy, a następnie złożyć wniosek o dowolnie długi urlop bezpłatny, który nie będzie miał już wpływu na wymiar urlopu wypoczynkowego pracownika w tym roku kalendarzowym.

PRZYKŁAD

Pracownik na początku roku wykorzystał przysługujący mu urlop wypoczynkowy. Później na wniosek pracownika pracodawca udzielił mu urlopu bezpłatnego. Czy w takim przypadku należy pomniejszyć np. kolejny urlop pracownika w przyszłym roku?

Nie, byłoby to niezgodne z przepisami.

W przypadku gdy pracownik przed urlopem bezpłatnym wykorzystał urlop wypoczynkowy w całym przysługującym mu wymiarze na dany rok kalendarzowy, nie ma mowy o żadnym obniżeniu urlopu. Pracodawca nie może bowiem „potrącić” tego urlopu z urlopu wypoczynkowego należnego w następnym roku kalendarzowym. Jeżeli pracownik przed urlopem bezpłatnym wykorzystał cały urlop wypoczynkowy za dany rok kalendarzowy, to bez względu na długość urlopu bezpłatnego nie będzie musiał się rozliczyć z wykorzystanego urlopu wypoczynkowego.

Prawa do kolejnego urlopu wypoczynkowego pracownik ten nabędzie w kolejnym roku kalendarzowym.

Inaczej sytuacja wygląda, gdy urlop bezpłatny udzielany jest przed urlopem wypoczynkowym pracownika. Wówczas ogromne znaczenie ma długość trwania urlopu bezpłatnego pracownika.

Urlop bezpłatny krótszy niż miesiąc

Udzielenie pracownikowi w danym roku kalendarzowym urlopu bezpłatnego, który trwał krócej niż miesiąc, nie ma wpływu na wymiar urlopu wypoczynkowego przysługującego pracownikowi w tym roku (art. 155² k.p.).

Tym samym pracownik, który wrócił np. z dwutygodniowego urlopu bezpłatnego, ma prawo w tym samym roku kalendarzowym do urlopu wypoczynkowego w przysługującym mu wymiarze (np. 20 lub 26 dni). Nie dokonuje się wówczas żadnego obniżenia wymiaru urlopu wypoczynkowego z tytułu wykorzystanego wcześniej urlopu bezpłatnego.

Miesięczny lub dłuższy urlop bezpłatny

Sytuacja komplikuje się, gdy pracownik przebywa na urlopie bezpłatnym przez miesiąc lub dłużej.

Pracownik, który powraca do pracy u dotychczasowego pracodawcy w ciągu roku kalendarzowego po trwającym co najmniej 1 miesiąc okresie:

• urlopu bezpłatnego,

• urlopu wychowawczego,

• odbywania zasadniczej służby wojskowej lub jej form zastępczych, okresowej służby wojskowej, przeszkolenia wojskowego albo ćwiczeń wojskowych,

• tymczasowego aresztowania,

• odbywania kary pozbawienia wolności,

• nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy,

ma prawo do urlopu wypoczynkowego w proporcjonalnym wymiarze (art. 155² k.p.).

W sytuacji gdy okres urlopu bezpłatnego przypada po nabyciu przez pracownika prawa do urlopu wypoczynkowego w danym roku kalendarzowym, wymiar urlopu wypoczynkowego pracownika powracającego do pracy w ciągu tego samego roku kalendarzowego ulega proporcjonalnemu obniżeniu - z wyjątkiem przypadków, w których przed rozpoczęciem urlopu bezpłatnego pracownik wykorzystał urlop wypoczynkowy w przysługującym mu lub nawet wyższym wymiarze.

Sposób proporcjonalnego pomniejszania wymiaru urlopu wypoczynkowego pracownika zależy od rodzaju zawartej z nim umowy o pracę. Pracownik po wykorzystaniu urlopu bezpłatnego trwającego co najmniej miesiąc ma prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze:

• proporcjonalnym do okresu pozostałego do końca danego roku kalendarzowego - w razie zatrudnienia na czas nie krótszy niż do końca danego roku kalendarzowego (czyli umowa na czas określony, np. do końca danego roku kalendarzowego lub dłuższa albo zawarta na czas nieokreślony),

• proporcjonalnym do okresu zatrudnienia w danym roku kalendarzowym - w razie zatrudnienia na czas krótszy niż do końca danego roku kalendarzowego (art. 155¹ § 1 pkt 2 k.p.).

Wymiar urlopu wypoczynkowego przysługującego pracownikowi, o którym mowa w pytaniu, zależy bezpośrednio od rodzaju zawartej z nim umowy o pracę.

PRZYKŁAD

Załóżmy, że pracownik był zatrudniony na podstawie umowy na czas nieokreślony. Od 1 lutego do 31 lipca 2007 r. przebywał na urlopie bezpłatnym. Pracownik miał uprawnienie do 26 dni urlopu wypoczynkowego. Do ilu dni urlopu wypoczynkowego miał prawo ten pracownik w 2007 r.?

Na urlopie bezpłatnym pracownik przebywał 6 miesięcy. W związku z tym, że świadczy pracę na podstawie umowy zawartej na czas nieokreślony, a więc de facto trwającej do końca roku kalendarzowego, wymiar urlopu wypoczynkowego zostanie ustalony proporcjonalnie do końca roku.

26 dni - wymiar urlopu wypoczynkowego przysługującego pracownikowi w danym roku kalendarzowym

5 miesięcy - okres pozostały do końca roku kalendarzowego

5/12 × 26 dni = 10,83, po zaokrągleniu 11 dni urlopu

Pracownik po powrocie z urlopu bezpłatnego będzie miał prawo do końca roku do 11 dni urlopu wypoczynkowego.

Tak samo należy postępować w przypadku, gdy umowa o pracę pracownika trwa krócej niż do końca roku kalendarzowego.

PRZYKŁAD

Od 1 stycznia do 31 lipca 2007 r. pracownik przebywał na urlopie bezpłatnym. Pracownik miał prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego. Ile dni urlopu wypoczynkowego mógł wykorzystać w 2007 r., jeżeli jego umowa o pracę zawarta była do końca listopada 2007 r.?

Wymiar przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego powinien zostać ustalony proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w danym roku kalendarzowym.

4 miesiące - okres zatrudnienia w 2007 r.

4/12 × 26 dni = 8,67, po zaokrągleniu 9 dni urlopu.

Pracownik po powrocie z urlopu bezpłatnego miał prawo do 9 dni urlopu wypoczynkowego.

Podstawa prawna

• Ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 225, poz. 1672)