REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Lojalność i motywacja pracownika. Czym jest ESOP i jakie są jego najważniejsze elementy?

ESOP - Employee Stock Option Plan - program opcji na akcje dla pracowników
ESOP - Employee Stock Option Plan - program opcji na akcje dla pracowników
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

ESOP (Employee Stock Option Plan, czyli Program opcji na akcje dla pracowników) jest coraz bardziej powszechną metodą na premiowanie pracowników startupu, a także pozyskanie i utrzymanie najlepszych kadr przez rozwijające się firmy. Na co należy zwrócić uwagę? 

ESOP – opcje na akcje dla pracowników

W ramach tej formy wynagradzania spółka może bez użycia bieżących środków pieniężnych uhonorować współpracowników poprzez przekazanie im uprawnień, włącznie z uprawnieniami właścicielskimi, które powiązane mogą być m.in. z prawem do dywidendy czy też z korzyściami ze zbycia tych uprawnień w przyszłości. Naturalną przesłanką osiągnięcia korzyści z tak przyznanych uprawnień jest wzrost wartości spółki, który budują wszyscy uczestnicy takiego programu lojalnościowo – motywacyjnego. 

Brak konieczności zaangażowania bieżących środków pieniężnych pozwala na zastosowanie tego rozwiązania przez startupy, z kolei dla jednostek o ugruntowanej pozycji poczucie własności części spółki może być dodatkowym profitem (poza typowymi, w postaci np. opieki zdrowotnej, czy karty sportowej) prowadzącym do przyciągnięcia lub przywiązania pracownika do organizacji. 

Zagadnienia ESOP nie są w Polsce w pełni uregulowane. Z jednej strony może to prowadzić do obaw ze względu na potencjalną niepewność skutków prawnych (występujących głównie po stronie współpracowników), z drugiej zaś pozwala to na postrzeganie ich jako instrumentu umożliwiającego elastyczne kształtowanie zasad w wybranym modelu, np. zasad opodatkowania, co upatrywane jest jako korzyść głównie przez oferujące te narzędzia jednostki. 

Autopromocja
Ważne

Decydując się na wdrożenie ESOP należy rozważyć kilka istotnych zagadnień: 
- co będzie oferowane w ramach programu, 
- jakie będą przesłanki nabycia uprawnień, 
- jaki będzie okres ich nabywania, 
- czy ESOP będzie mieć wpływ na założenie spółki lub przyszłe rundy inwestycyjne oraz 
- jakie będą warunki osiągnięcia profitów z nabytych uprawnień. 

Poniżej zostaną przedstawione podstawowe warianty w granicach tak zakreślonych zagadnień. 

Rodzaje przyznawanych uprawnień. Trzy warianty ESOP-ów

Zasadniczo w Polsce, z uwagi na uwarunkowania prawne, mogą być stosowane trzy warianty ESOP-ów, uzależnione od rodzaju korzyści (compensation) uzyskiwanej przez ich adresatów: stock-based compensation (kapitałowe), option-based compensation (opcyjne) oraz phantom-based compensation (fantomowe). Każdy z tych modeli posiada wady i zalety. Każdy z nich w odmienny sposób kształtuje też ład korporacyjny jednostki. Zostaną one przedstawione kolejno od wariantu przyznającego najdalej idące prawa właścicielskie. 

Uprawnienia kapitałowe (stock-based compensation) 

Beneficjentom przyznawane są rzeczywiste prawa właścicielskie (udziały lub akcje) ze wszystkimi wynikającymi z tych praw konsekwencjami (np. prawo głosu, prawo do dywidendy). W ramach tego rozwiązania ESOP-y znane są także jako Employee Stock Ownership Plan. 

Uprawnienia opcyjnie (option-based compensation) 

Beneficjenci otrzymują uprawnienie do nabycia realnych praw udziałowych w przyszłości, obejmując np. warranty subskrypcyjne. 

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Uprawnienia fantomowe (phantom-based compensation) 

Ten wariant, oparty na tzw. akcjach fantomowych (wirtualnych), uprawnia beneficjentów do otrzymania ekwiwalentu pieniężnego w wysokości przyznanych akcji fantomowych lub wyliczonego według określonego wzoru w odniesieniu do tych akcji. 

Naturalnie nie istnieją przeszkody, by wskazane rodzaje uprawnień przyznać w wariancie mieszanym. 

Okres nabywania uprawnień (vesting)

Uprawnienia mogą być nabywane już przy powstaniu podmiotu, po jego powstaniu, progresywnie, zgodnie z przyjętym harmonogramem, lub na zasadzie tzw. reverse vesting, gdzie nabywane są jednorazowo z jednoczesnym uprawnieniem lub zobowiązaniem spółki lub innych osób do ich odkupienia przy zaistnieniu określonych uwarunkowań lub po upływie określonego czasu. 

Okres nabywania w startupach rozłożony jest zazwyczaj na 3-5 lat, które uznawane są za typowy okres rozwoju pozwalający na określenie ich sukcesu gospodarczego. Jest to też typowy okres pozwalający beneficjentom zweryfikować, czy uznają organizację za taką, z którą warto wiązać się w dłuższej perspektywie. 

Przesłanki nabycia uprawnień przez beneficjentów 

Założenia do ESOP-ów mogą być ustalone już na etapie tworzenia podmiotu, który będzie je oferować. Założyciele mogą umówić się, że np. 5 % akcji w kapitale zakładowym będzie przeznaczonych do objęcia przez osoby kluczowo kształtujące rzeczywistość spółki. Przyznanie części kapitału zakładowego może dotyczyć także rund inwestycyjnych. W każdym przypadku, aby ESOP spełniał funkcję motywacyjną, przyznanie uprawnień powinno być powiązane z upływem czasu lub, dla większego zmobilizowania zespołu, z osiągnieciem kolejnych tzw. kamieni milowych lub kluczowych wskaźników efektywności (Key Performance Indicators). 

Grono beneficjentów 

Kluczowym elementem wdrażania ESOP jest ustalenie grona osób uprawnionych. Zazwyczaj jest to tzw. personel kluczowy, tj. osoby, które wniosły istotny wkład w rozwój jednostki lub wspierali (np. doradczo) założycieli w rozwijaniu pomysłu na biznes i samego biznesu, a tym samym nagroda jest nagrodą za zaangażowanie i zachętą. W bardziej rozwiniętych organizacjach beneficjentem ESOP może być wysoko wykwalifikowany personel, często niezbędny dla firmy. 

Do grona beneficjentów można zaliczyć także kadrę kierowniczą. W tym przypadku celem przyznania praw udziałowych w podmiocie jest stworzenie więzi pomiędzy zarządzającym a zarządzanym majątkiem. Stanowi to także zaspokojenie ambicjonalnej chęci posiadania przez menedżerów mocy decyzyjnej na poziomie właścicielskim firmy. Plany zaadresowane wyłącznie do tej grupy beneficjentów znane są także jako Management Stock Option Plan (MSOP). 

Realizacja uprawnień ESOP-owych 

Realizacja przyznanych uprawnień jest uzależniona od ich rodzaju. W przypadku wariantu stock-based zasadniczo jest to wypłata dywidendy wypracowanej przez spółkę albo sprzedaż udziałów lub akcji, najczęściej po upływie okresu wynikającego z zobowiązania do powstrzymania się od zbywania (lock – up). 

W przypadku przyznania ESOP-ów option-based w pierwszym rzędzie realizacja uprawnień sprowadza się do przyznania udziałów lub akcji, a następnie w sposób przewidziany jak dla modelu stock-based. 

W przypadku phantom-based compensation korzyść najczęściej wypłacana jest z dochodów wypracowanych przez spółkę, uzyskanych np. ze sprzedaży przedsiębiorstwa, praw własności przemysłowej, udziałów albo akcji w spółce zależnej, także z praw z licencji. 

Podsumowanie 

Powyżej przedstawiono zasadnicze zagadnienia związane z wprowadzaniem ESOP-ów. Otoczenie rynkowe wskazuje, że pojawia się ich coraz więcej. Przodują  te oparte na bezkosztowym przyznaniu uprawnień lub o znikomym koszcie. Zdobycie zaufania współpracowników do tej formy nagradzania jest uzależnione od sposobu wprowadzenia rozwiązań, w tym otoczenia prawnego, oraz od jakości komunikacji kierowanej do zespołu w związku z tą formą uznania jego pracy i motywacji. 
W przypadku zainteresowania wprowadzeniem podobnych rozwiązań, zachęcamy do skorzystania z profesjonalnego wsparcia prawnego. 

Mateusz Chmura, Radca Prawny

 

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Podatek PIT - część 2
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
2 maja 2023 r. (wtorek)
4 maja 2023 r. (czwartek)
29 kwietnia 2023 r. (sobota)
Następne
Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Ulga na złe długi w VAT w 2024 r. Czy może z niej skorzystać podatnik stosujący metodę kasową?

Podatnik prowadzi przedsiębiorstwo rzemieślnicze, ma status małego podatnika i rozlicza VAT według metody kasowej. Czy w takiej sytuacji mały podatnik rozliczający VAT metodą kasową może skorzystać z ulgi na złe długi, gdy ma nieopłacone faktury?

11,532 mln uncji złota w skarbcu NBP. Ich wartość rośnie

W marcu 2024 r. wartość złota w posiadaniu Narodowego Banku Polskiego wzrosła o ponad 8,5 mld zł, choć same zasoby złota pozostały niezmienione w stosunku do lutego. Tak wynika z opublikowanych 19 kwietnia 2024 r. danych NBP o płynnych aktywach i pasywach w walutach obcych.

MF: awaria na e-Urząd Skarbowy. Twój e-PIT działa poprawnie ale trzeba się logować przez epit.podatki.gov.pl

W dniu 19 kwietnia 2024 r. w godzinach przedpołudniowych nastąpiła przerwa w działaniu witryny urzadskarbowy.gov.pl, spowodowana najprawdopodobniej jakąś awarią. Ministerstwo Finansów poinformowało, że usługa Twój e-PIT działa poprawnie tylko, że trzeba się logować wchodząc z linka epit.podatki.gov.pl.

MF przygotowało ustawę o obowiązkowym raportowaniu ESG, implementującą dyrektywę UE

Ministerstwo Finansów przygotowało projekt ustawy implementujący dyrektywę UE o obowiązkowym raportowaniu ESG. MF szacuje, że koszty dla przedsiębiorstw objętych obowiązkiem raportowania w ciągu 10 lat wyniosą 8,7 mld zł.

Twój e-PIT – przedsiębiorca musi uważać! Może pozbawić korzyści finansowych, a nawet narazić na straty

Twój e-PIT, czyli oferowana przez MF usługa jest dla podatnika bardzo wygodna, bo deklarację rozliczeniową wypełnia za niego skarbówka. Ale z racji tego, że żaden system czy urzędnik nie ma pełnej wiedzy na temat zmian jakie zachodzą w życiu podatnika, może pozbawić go wymiernych korzyści finansowych, czyli mówiąc wprost – narazić na straty.

System kaucyjny a VAT. MKiŚ ma opinię MF

Ministerstwo Klimatu i Środowiska uzyskało od Ministerstwa Finansów opinię, że VAT nie będzie naliczany dla opakowań jednorazowych, a w przypadku opakowań wielokrotnego użytku, pojawi się tylko dla tych, które nie wrócą do systemu.

Podatek dla superbogaczy, by zwalczać uchylanie się od opodatkowania

Globalny podatek od superbogatych. Francuski minister finansów Bruno Le Maire poinformował, że wraz ze swoim brazylijskim odpowiednikiem Haddadem Fernando rozpoczyna wspólną inicjatywę, by na szczycie G20 w Waszyngtonie podjąć decyzję w sprawie minimalnego opodatkowania najbogatszych osób na świecie.

PFRON 2024. Zasady obliczania wpłat

Regulacje dotyczące dokonywania wpłat na PFRON zawarte są w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Warto też pamiętać, że ustawa ta była wielokrotnie nowelizowana, z dwoma poważnymi zmianami z 2016 i 2018 roku. Jakie zasady obliczania wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych obowiązują aktualnie w kwietniu 2024 roku?

Praca w Wielkiej Brytanii – czy i kiedy trzeba rozliczyć podatek w Polsce? Jak rozliczyć się z brytyjskim urzędem?

Mimo wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej nasi rodacy dalej wybierają ten kraj jako miejsce pracy. Destynacja ta jest wygodna pod wieloma względami. Jednym z nich jest łatwość dotarcia poprzez liczne połączenia samolotowe, dostępne prawie z każdego portu lotniczego w Polsce. Zebraliśmy garść informacji o rozliczeniu podatkowym w tym kraju. Warto je poznać zanim podejmiesz tam pracę.

Zmiany w e-Urzędzie Skarbowym 2024. Nie trzeba już upoważniać pełnomocników do składania deklaracji podatkowych

Ministerstwo Finansów poinformowało 17 kwietnia 2024 r., że Krajowa Administracja Skarbowa wprowadziła nowe funkcjonalności konta organizacji w e-Urzędzie Skarbowym (e-US). Organizacje (np. spółki, fundacje, stowarzyszenia) nie muszą już upoważniać pełnomocników do składania deklaracji drogą elektroniczną (UPL-1), by rozliczać się elektronicznie. Serwis e-Urząd Skarbowy pozwala teraz organizacji na składanie deklaracji podatkowych online bez podpisu kwalifikowanego i bez dodatkowego umocowania dla pełnomocnika.

REKLAMA