Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Umowa o pracę a umowy cywilnoprawne - co warto wiedzieć? (część I)

inforCMS
Jakie są rodzaje umów, które mogą stanowić podstawę świadczenia pracy? Niniejszy poradnik wyjaśnia w sposób przystępny zagadnienia dotyczące rodzajów umów zawieranych z pracodawcami, a także różnice pomiędzy zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę a świadczeniem pracy lub usług na podstawie umów cywilnoprawnych.

Zapraszamy na forum Księgowość

Podstawowym sposobem nawiązania stosunku pracy jest uregulowana w kodeksie pracy umowa o pracę. Nie jest to jednak jedyna forma prawna, na podstawie której można zobowiązać drugą stronę do świadczenia pracy. Wśród innych dopuszczalnych form, do najczęściej stosowanych, należą: umowa o świadczenie usług, potocznie nazywana umową zlecenia i umowa o dzieło.

W niniejszej publikacji przedstawimy I część uwag na temat podstawowych różnic pomiędzy zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę a świadczeniem pracy lub usług na podstawie umów cywilnoprawnych. Dla pełnej przejrzystości podanych poniżej informacji, wskazujemy, że strony umowy o świadczenie usług będziemy określać jako zleceniodawcę i zleceniobiorcę, a strony umowy o dzieło jako zamawiającego i przyjmującego zamówienie.

Jak pracodawcy będą mogli stosować elastyczny czas pracy

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 22 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm., „kodeks pracy”), przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Obowiązkiem pracodawcy jest natomiast zatrudnianie pracownika za wynagrodzeniem. Jak wykażemy w poniższej analizie, w przypadku świadczenia pracy lub usług na podstawie umowy o świadczenie usług lub umowy o dzieło, wzajemne prawa i obowiązki stron, w wielu elementach, kształtują się w sposób odmienny niż ma to miejsce w stosunku pracy zdefiniowanym w kodeksie pracy.


1. Osobiste świadczenie pracy


W umowie o pracę

Jako jeden z podstawowych elementów stosunku pracy wymienia się zobowiązanie pracownika do osobistego świadczenia pracy. Obowiązek ten oznacza, że pracownik nie może powierzyć wykonywania czynności wynikających z wiążącej go umowy o pracę osobie trzeciej. Tę cechę stosunku pracy wywodzi się ze szczególnego zaufania, którym muszą się darzyć strony umowy o pracę. Dla pracodawcy istotne są kwalifikacje, umiejętności, wiedza i predyspozycje danego pracownika, które zdecydowały o tym, że to tej osobie pracodawca powierzył określony zakres obowiązków.

Umowa o pracę - o czym warto wiedzieć?

W umowach cywilnoprawnych

Obowiązek osobistego wykonywania pracy nie jest koniecznym elementem umowy o świadczenie usług czy też umowy o dzieło. Stosowne regulacje odnoszące się do pierwszej z wymienionych umów przewidują m.in., że zleceniobiorca może powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej, jeśli wynika to z treści samej umowy lub ze zwyczaju. W przypadku umowy o dzieło przepisy w ogóle nie odnoszą się do kwestii powierzenia wykonywania przedmiotu umowy osobom trzecim. Należy wywodzić zatem, że takie powierzenie będzie zasadniczo możliwe, chyba że możliwość ta została wyłączona w treści samej umowy lub z charakteru wykonywanego dzieła wynika, że może ono zostać wykonane tylko przez określoną osobę.


2. Podporządkowanie pracodawcy


W umowie o pracę

Praca wykonywana na podstawie umowy o pracę jest świadczona pod kierownictwem pracodawcy. Oznacza to przede wszystkim, że pracownik jest podporządkowany poleceniom pracodawcy w zakresie wykonywanej pracy. Ponadto do kompetencji pracodawcy należy określanie miejsca i czasu wykonywania pracy. W świetle tych uwag należy stwierdzić, że osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę jest w bardzo dużym stopniu uzależniona od decyzji pracodawcy w odniesieniu do tego, w jaki sposób ma wykonywać powierzone jej zadania. Jest to kolejna cecha, która w sposób istotny odróżnia stosunek pracy od innych stosunków zobowiązaniowych. Dlatego też, istnienie podporządkowania, w razie wątpliwości co do charakteru zawartej umowy, będzie przesądzało o tym, że mamy do czynienia z umową o pracę.

Umowy o dzieło i umowy zlecenia - czym się różnią?

Umowa o pracę na czas określony - wypowiedzenie przez pracownika

W umowach cywilnoprawnych

Scharakteryzowany element podporządkowania nie występuje w żadnej z umów cywilnoprawnych. Brak tej cechy oznacza, że podmiot „zatrudniający” na podstawie umowy o świadczenie usług czy też umowy o dzieło nie ma co do zasady uprawnienia do wydawania drugiej stronie umowy wiążących ją poleceń. Osoba zobowiązana do świadczenia pracy lub usług na podstawie umowy cywilnoprawnej zasadniczo nie będzie musiała wykonywać przyjętego zlecenia czy dzieła w czasie, miejscu oraz w sposób określony przez drugą stronę umowy. Zgodnie z przepisami prawa zarówno zleceniobiorca jak i przyjmujący zamówienie są zobowiązani jedynie do uwzględniania wskazówek odpowiednio zleceniodawcy i zamawiającego.


3. Sposób wykonywania pracy

W umowie o pracę

Umowa o pracę jest umową starannego działania. Oznacza to, że pracownik jest zobowiązany do wykonywania pracy w ogóle, nie jest natomiast odpowiedzialny za jej końcowy efekt. Pracę na podstawie umowy o pracę należy, uznać za wykonaną poprawnie zawsze, gdy pracownik starannie wykonywał ciążące na nim obowiązki.

W umowach cywilnoprawnych

Sposób wykonywania pracy przy „zatrudnieniu” w formie cywilnoprawnej różni się w zależności od tego, która z omawianych umów stanowi podstawę świadczenia pracy lub usług. Jeśli są one wykonywane na podstawie umowy o świadczenie usług, zleceniobiorca będzie zobowiązany do starannego wykonywania powtarzalnych czynności składających się na przedmiot zawartej umowy. Zobowiązanie wynikające z umowy o dzieło polega zaś na osiągnięciu konkretnego rezultatu w postaci opisanego w umowie dzieła.

Scharakteryzowane elementy stosunku pracy i odpowiadające im cechy umów o świadczenie usług i umów o dzieło nie są oczywiście wszystkimi, w których ujawniają się znaczące różnice pomiędzy zatrudnieniem pracowniczym a „zatrudnieniem” w formach cywilnoprawnych. W II części niniejszej publikacji dokonamy porównania kolejnych istotnych elementów powyższych form świadczenia pracy.

Zapraszamy na forum ZUS i prawo pracy

Maciej Szulikowski

radca prawny i partner zarządzający

M. Szulikowski i Partnerzy Kancelaria Prawna

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Umowy zlecenia, umowy o dzieło  i inne umowy cywilnoprawne od 1 stycznia 2022 r.
Umowy zlecenia, umowy o dzieło i inne umowy cywilnoprawne od 1 stycznia 2022 r.
Tylko teraz
Źródło: M. Szulikowski i Partnerzy Kancelaria Prawna
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek od spadków i darowizn
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Podatkowi od spadków i darowizn nie podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:
    spadku
    darowizny
    odpłatnego zniesienia współwłasności
    zasiedzenia
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Aplikacja Podatnika KSeF - Ministerstwo Finansów udostępniło wersję produkcyjną
    Ministerstwo Finansów udostępniło 17 maja 2022 r. na podatki.gov.pl wersję produkcyjną Aplikacji Podatnika KSeF. Aplikacja ta umożliwia w szczególności wystawianie i odbieranie faktur z KSeF oraz podgląd faktur.
    Faktoring odwrotny - korzyści, zasady, rozliczenia
    Czym jest faktoring odwrotny (zwany też odwróconym, zakupowym, zamówieniowym, dłużnym, zwrotnym) i kiedy warto z niego skorzystać? Co można sfinansować faktoringiem odwrotnym? Jakie są główne korzyści faktoringu odwróconego?
    ING: prognozy wzrostu PKB bardziej optymistyczne niż publikuje KE
    Nasze prognozy wzrostu gospodarczego na najbliższe lata są nieco bardziej optymistyczne od prognoz Komisji Europejskiej - wskazali analitycy ING Banku Śląskiego, odnosząc się do poniedziałkowej publikacji KE
    Inspekcja Handlowa i straże gminne będą nakładać mandaty za wykroczenia skarbowe
    Inspekcja Handlowa i straże gminne uzyskają uprawnienia do prowadzenia postępowań mandatowych w sprawach o wybrane wykroczenia skarbowe. Tak zakłada projekt nowelizacji Kodeksu karnego skarbowego opublikowany 17 maja 2022 r.
    Wkrótce program „Mieszkanie bez wkładu własnego”
    Program "Mieszkanie bez wkładu własnego" rusza 26 maja tego roku - powiedziała na wtorkowej konferencji prasowej minister rozwoju i technologii Waldemar Buda. Dodał, że jest on skierowany dla osób bez mieszkania i rodzin chcących kupić większe mieszkanie.
    Polski Ład: Wiecej skarg do WSA na indywidualne interpretacje podatkowe. Wzrost na poziomie 34%
    W pierwszych trzech miesiącach 2022 roku do Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w całym kraju wpłynęło o przeszło 34% więcej skarg na indywidualne interpretacje podatkowe niż było to w analogicznym okresie ubiegłego roku. Najwięcej z nich było związanych z podatkiem VAT, a tylko nieznacznie mniej dotyczyło obszaru PIT. Komentujący dane eksperci z branży podatkowej prognozują, że w kolejnych kwartałach tego roku podatnicy zintensyfikują swoje działania, przede wszystkim ze względu na Polski Ład
    Ile zarabiają pracownicy ZUS?
    W odpowiedzi z 16 maja 2022 r. na interpelację poselską, sekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej Stanisław Szwed (po uzyskaniu stosownych wyjaśnień od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) udzielił informacji w sprawie wynagrodzeń pracowników ZUS. Jakie jest przeciętne wynagrodzenie pracowników ZUS? Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy (ZUZP) pracowników ZUS-u zakłada waloryzację wynagrodzeń "o co najmniej 1% powyżej wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych z roku poprzedniego".
    Kredyty hipoteczne 2022 - zdolność kredytowa, raty, marża w II połowie maja
    W maju 2022 roku przeciętna marża kredytów mieszkaniowych (hipotecznych) osiągnęła poziom najniższy od kilku lat. Mimo to nadal rośnie oprocentowanie kredytów. Czy zdolność kredytowa jeszcze spadnie?
    Składka zdrowotna osób powołanych do pełnienia funkcji (np. prokurentów, członków zarządu) – zmiany od 1 lipca 2022 r.
    Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o PIT oraz niektórych innych ustaw (tzw. Polski Ład 2.0), który został 11 maja uchwalony przez Sejm i trafił do prac legislacyjnych w Senacie przewiduje istotne zmiany w ustawie z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Jakie zmiany w zakresie składki zdrowotnej osób powołanych do pełnienia funkcji (np. członków zarządów spółek, prokurentów) wprowadzi ta nowelizacja?
    WIRD zamiast WIBOR-u. O ile spadnie oprocentowanie kredytów?
    18 maja 2022 r. GPW Benchmark (spółka należąca do Giełdy Papierów Wartościowych) ma przedstawić szczegóły dotyczące Warszawskiego Indeksu Rynku Depozytowego (WIRD), który zamiast WIBOR–u będzie podstawą do wyliczania rat kredytów. W rozmowie z Dziennikiem Gazetą Prawną szef warszawskiej giełdy Marek Dietl ujawnia, że nowy wskaźnik może być niższy od stosowanych teraz aż o 1,5–2 pkt proc. (WIBOR 3-miesięczny wynosi 6,4 proc.).
    NBP: w kwietniu inflacja bazowa wyniosła 7,7 proc.
    W kwietniu inflacja bazowa, liczona po wyłączeniu cen żywności i energii wyniosła 7,7 proc. r/r – podał NBP w poniedziałkowym komunikacie
    Kiedy kasa online powinna być połączona z Internetem, gdy usługa jest wykonywana w domu klienta?
    Świadczę usługi informatyczne oraz serwisowe sprzętu komputerowego (drukarki, laptopy, skanery, komputery stacjonarne, składanie komputerów). Wykonuję je głównie na rzecz osób prywatnych. W związku z tym, że usługi świadczę przeważnie stacjonarnie w domu klienta, posiadam przenośną kasę online. Klienci nie odwiedzają mnie w mojej siedzibie (brak stałych godzin pracy). Pierwszy kontakt odbywa się na telefon lub e-mail, a zapłata po wykonaniu usługi. Czy w sytuacji gdy nie mam żadnego zlecenia (bywa tak nawet kilka dni), kasę online muszę mieć cały czas włączoną i połączoną z Internetem?
    Obowiązkowe eFaktury od 2023 roku – na co należy się przygotować?
    Komisja Europejska wyraziła Polsce zgodę na obowiązkowe powszechne stosowanie Krajowego Systemu eFaktur (KSeF). W konsekwencji, zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa Finansów, czeka nas rewolucja w fakturowaniu polegająca na zastąpieniu dotychczasowych papierowych faktur eFakturami, czyli fakturami ustrukturyzowanymi.
    Pełne odliczenie VAT od samochodów. Zapisy regulaminu użytkowania pojazdów w firmie
    Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym 21 października 2021 r. wyroku (sygn. akt I FSK 1695/21) uznał, że podatnik, który w regulaminie określił zasady korzystania z pojazdów do celów służbowych wraz z karami za ich nieprzestrzeganie, wykluczającymi ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą, oraz zapewnił kontrolę przestrzegania tych zasad, może odliczać pełny VAT od wydatków samochodowych. Niestety, odmienne stanowisko prezentują organy podatkowe. Ich zdaniem określenie kar za nieprzestrzeganie zasad użytkowania pojazdu oznacza, że podatnik przewiduje możliwość złamania zasad. Dlatego nie może odliczać pełnego VAT.
    Komisja Europejska podwyższa prognozy dla inflacji w Polsce w 2022 r. i 2023 r.
    Komisja Europejska prognozuje, że inflacja w Polsce w 2022 r. wyniesie 11,6 proc., a w 2023 r. spadnie do 7,3 proc. Wcześniejsze, lutowe prognozy mówiły odpowiednio o 6,8 proc. i 3,8 proc.
    Komisja Europejska obniżyła prognozę wzrostu PKB Polski w 2022 r. i 2023 r.
    Komisja Europejska obniżyła w poniedziałek prognozę wzrostu PKB Polski w 2022 r. z 5,5 proc. do 3,7 proc. Jeszcze w lutym prognozowała, że w 2023 r. polski PKB wzrośnie o 4,2 proc. Obecne szacunki KE to 3 proc. Jak wskazuje, głównym powodem jest inwazja Rosji na Ukrainę.
    Program wsparcia kredytobiorców - w poniedziałek Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów zajmie się projektem
    W poniedziałek Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów a następnie Stały Komitet RM będą omawiały uwagi zgłoszone podczas konsultacji do programu wsparcia kredytobiorców; we wtorek projektem zajmie się Rada Ministrów - powiedział PAP rzecznik rządu Piotr Müller.
    Grupa VAT od 2023 roku? Podatek naliczony w grupie VAT – problemy sporne
    Przepisy dotyczące grupy VAT, które miały wejść w życie z dniem 1 lipca 2022 r. będą najprawdopodobniej obowiązywać dopiero od początku 2023 roku. Projekt „nowelizacji nowelizacji”, w tej sprawie został uchwalony przez Sejm i czeka uchwały Senatu. Profesor Witold Modzelewski wskazuje na najważniejsze problemy jakie mogą się pojawić podczas funkcjonowania grup VAT, w tym zwłaszcza na kwestię prawo do odliczenia podatku naliczonego.
    Jak sprawdzić czy akcyza za samochód została zapłacona?
    Znając numer VIN pojazdu, można na PUESC (Platformie Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych Krajowej Administracji Skarbowej) sprawdzić, czy zostały dopełnione: (1) formalności podatkowe w zakresie akcyzy – jeżeli samochód został przywieziony do kraju z innego państwa Unii Europejskiej lub zakupiony na terytorium kraju; (2) formalności celne oraz podatkowe w zakresie podatku VAT i akcyzy – jeżeli samochód został przywieziony do kraju spoza Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy. Usługa ta jest bezpłatna.
    Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania - 137 postępowań, 49 decyzji wymiarowych od 2016 roku
    „Według danych na koniec I kw. 2022 r. Szef KAS wszczął od początku działania tej procedury, czyli od 15 lipca 2016 r., 137 postępowań przeciwko unikaniu opodatkowania w pierwszej instancji, z czego w I kwartale 2022 r. – 18 postępowań. W pierwszej instancji sfinalizowanych zostało już 49 postępowań, w tym 29 zakończyło się już również rozstrzygnięciem drugiej instancji” – powiedział PAP zastępca dyrektora Departamentu Kluczowych Podmiotów w MF Dariusz Zasada.
    PIE: wojna i susza w Europie oznaczają jeszcze wyższą inflację
    W następstwie rosyjskiej agresji i suszy w Europie ceny żywności po wakacjach mogą być wyższe o prawie 20 proc. względem ubiegłego roku; wzrost cen żywności będzie dalej przyspieszać inflację – podano w piątkowym komentarzu Polskiego Instytutu Ekonomicznego
    Wakacje kredytowe raz na kwartał - żaden bank nie odmówi
    Rozwiązanie, które proponujemy, gwarantuje, że żaden bank nie odmówi kredytobiorcy wakacji kredytowych raz na kwartał do końca 2023 r., bank nie naliczy też za wakacje żadnej opłaty - podkreślił w opublikowanym w piątek 13 maja 2022 r. podcaście premier Mateusz Morawiecki.
    Nowe terminy składania zeznań rocznych w 2023 r. po Polskim Ładzie
    W 2023 r. zeznania PIT-28 oraz PIT-28S za 2022 r. można będzie złożyć najpóźniej 2 maja 2023 r. (30 kwietnia 2023 r. przypada w niedzielę). Zeznań tych nie będzie się już składało w terminie do końca lutego 2023 r.
    ING: inflacja może osiągnąć 15% w 2022 r.
    Dane GUS wskazują na rosnące ryzyko nakręcania pętli inflacyjnej i odkotwiczenia oczekiwań inflacyjnych. W 4 kwartale br. inflacja może wzrosnąć w okolice 15 proc. rdr. Dwucyfrowy wzrost cen także w 2023 to prawdopodobny scenariusz - przekazało w piątek ING.
    Nowe rodzaje obligacji skarbowych w oparciu o stopy procentowe NBP
    Są pierwsze oznaki stabilizacji na polskim rynku - ocenił w piątek prezes Polskiego Funduszu Rozwoju Paweł Borys. Na horyzoncie nowe rodzaje obligacji skarbowych