Jakie dokumenty jednostka powinna przygotować w związku z prowadzeniem pełnej księgowości

Księgi rachunkowe prowadzi się w celu sporządzenia na ich podstawie sprawozdania finansowego, a także w celu dostarczenia danych i informacji na potrzeby sprawnego zarządzania jednostką oraz skutecznej kontroli efektywności prowadzonej działalności.

Księgi rachunkowe obejmują zbiory zapisów księgowych, obrotów (sum zapisów) i sald. Obejmują one dziennik, księgę główną, księgi pomocnicze, zestawienia: obrotów i sald kont księgi głównej oraz sald kont ksiąg pomocniczych, wykaz składników aktywów i pasywów (inwentarz). Księgi rachunkowe muszą być prowadzone zgodnie z wymogami art. 13 ust. 4 ustawy.

Jednostka zobowiązana do prowadzenia ksiąg rachunkowych ma obowiązek m.in.: dokonywać inwentaryzacji, wyceniać aktywa i pasywa, ustalać wynik finansowy, wykonywać inne obowiązki w zakresie rachunkowości, w sposób określony w ustawie o rachunkowości.

W związku z tym rachunkowość jednostki obejmuje:

- przyjęte zasady (politykę) rachunkowości,

- prowadzenie na podstawie dowodów księgowych ksiąg rachunkowych ujmujących zapisy zdarzeń w porządku chronologicznym i systematycznym,

- okresowe ustalanie lub sprawdzanie drogą inwentaryzacji rzeczywistego stanu aktywów i pasywów,

- wycenę aktywów i pasywów oraz ustalanie wyniku finansowego,

- sporządzanie sprawozdań finansowych,

- gromadzenie i przechowywanie dowodów księgowych oraz pozostałej dokumentacji przewidzianej ustawą,

- poddanie badaniu i ogłoszenie sprawozdań finansowych w przypadkach przewidzianych ustawą.

Sporządzając politykę rachunkowości, jednostka powinna zapewnić wyodrębnienie w rachunkowości wszystkich zdarzeń istotnych do oceny sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego jednostki, przy zachowaniu zasady ostrożności. Przy czym należy pamiętać, że stanowi ona zbiór stosowanych zasad zapewniających przedstawienie wiernego i rzetelnego obrazu w sprawozdaniu finansowym. Dlatego polityka rachunkowości powinna odpowiadać specyfice jednostki. Za jej ustalenie odpowiedzialność ponosi kierownik.

Dokumentacja dla celów kontroli wewnętrznej

Oprócz obowiązków nałożonych na spółkę przez ustawę o rachunkowości istnieją również zadania związane z rachunkowością zarządczą i kontrolą wewnętrzną, które nie wynikają wprost z ustawy o rachunkowości. Dlatego zadania te i sposób ich realizacji należy określić w wewnętrznych aktach jednostki, takich jak:

- regulamin organizacyjny,

- instrukcja obiegu dokumentów,

- regulamin kontroli wewnętrznej,

- regulamin wynagrodzeń,

- regulamin zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,

- zasady gospodarki środkami trwałymi,

- zasady gospodarki wyposażeniem,

- zasady gospodarki magazynowej,

- zasady gospodarki kasowej,

- instrukcja inwentaryzacyjna,

- instrukcja kancelaryjna,

- zasady zatrudniania i zwalniania pracowników,

- zasady stosowania dokumentacji konstrukcyjnej i technologicznej,

- zasady stosowania dokumentacji produkcyjnej,

- zasady gospodarowania formularzami druków objętych ścisłą kontrolą zużycia.

UWAGA

Nie ma potrzeby opracowywania całej wymienionej dokumentacji. Wystarczy skupić się na tej, która będzie dla jednostki przydatna, a tym samym ułatwi jej funkcjonowanie oraz gospodarowanie posiadanym majątkiem.

W dokumentacjach tych powinny być zawarte m.in. zadania, obowiązki, czynności, uprawnienia poszczególnych komórek, działów oraz pracowników, jeśli nie wynikają z umów o pracę.

Tworząc regulaminy i instrukcje, warto wziąć pod uwagę przede wszystkim specyfikę jednostki. Znając potrzeby informacyjne jednostki, łatwiej jest przygotować odpowiednią dokumentację.

Warto pamiętać, że zgodnie z zapisami ustawy o rachunkowości odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości ponosi kierownik jednostki. Odpowiedzialność ta może być przeniesiona na inną osobę, np. na głównego księgowego, ale przejęcie odpowiedzialności przez tę osobę powinno być stwierdzone w formie pisemnej.

W związku z rozpoczęciem działalności gospodarczej jednostka powinna dokonać także odpowiednich zgłoszeń do sądu rejonowego, urzędu statystycznego, urzędu skarbowego, inspekcji pracy itp.

- art. 3 ust. 1 pkt 9, art. 4 ust. 3, art. 4 ust. 5, art. 8 ust. 1 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 208, poz. 1540

Joanna Gawrońska

biegły rewident