Potwierdzenie unijnego statusu celnego towarów. Od 1 marca 2024 r. pierwsza faza wdrożenia systemu PoUS. Środowisko testowe od 12 lutego

• Wdrożenie krajowego systemu AES/PoUS oraz udostępnienie specyfikacji XML
• Jak będzie w okresie przejściowym?
• Opis funkcjonalności nowego systemu AES/PoUS

Wdrożenie krajowego systemu AES/PoUS oraz udostępnienie specyfikacji XML

Ministerstwo wskazuje, że w Polsce od 2018 r. stosowany jest system AES/STATUS, w którym zgłaszający składają w formie elektronicznej dane T2L/T2LF i otrzymują numer MRN, stanowiący dowód potwierdzenia unijnego statusu celnego towarów oraz wydruk z systemu, który przedstawiają w urzędzie celnym przedstawienia towaru.

Z uwagi na to, że system AES/STATUS nie jest w pełni zgodny z unijnym systemem PoUS istnieje konieczność wdrożenia w Polsce nowego systemu pod nazwą AES/PoUS (na poziomie międzynarodowym może być stosowana nazwa PoUS).

Nowymi elementami w systemie AES/PoUS, które do tej pory nie występowały w systemie AES/STATUS, są:

- wniosek o dowód (dane T2L/T2LF) oparty o nowy model danych zgodny z unijnym kodeksem celnym,
- obsługa wniosku o dowód zgodna ze specyfikacjami unijnymi,
- przekazywanie danych dowodu (numer MRN) do Centralnego Repozytorium,
- drukowanie dokumentu SRD (Status Request Document) z widniejącym numerem MRN,
- czynności w urzędzie celnym przedstawienia towaru związane z pobieraniem danych dowodu (poprzez numer MRN) z Centralnego Repozytorium.

System AES/PoUS realizuje obsługę wniosku o dowód (dane T2L/T2LF) w procedurze uproszczonej (od upoważnionego wystawcy). System przewiduje rozbudowaną analizę ryzyka w urzędach celnych złożenia wniosku/przedstawienia towaru.

Na końcu komunikatu znajduje się poglądowy opis funkcjonalności systemu AES/PoUS wraz z załącznikiem - diagramem obsługi komunikatów. System AES/PoUS przewiduje takie same kanały komunikacyjne ze zgłaszającymi, jak stosowane dotąd w systemie AES/STATUS: e-mail, www, webservice (w tym komunikację z CUDO e-STATUS w Oddziale Celnym Towarowym I w Warszawie - Port Lotniczy Okęcie, PL443020).

Na PUESC, w zakładce Usługi sieciowe - informacje i specyfikacje - System AES, została udostępniona specyfikacja XML dla systemu AES/PoUS (w języku polskim i angielskim), na podstawie której twórcy oprogramowania mogą zacząć budować aplikacje do wymiany komunikatów z systemem.

Ministerstwo Finansów wskazuje, że ewentualne pytania dotyczące omawianych zmian można kierować na adres: aes.ais.projekt@mf.gov.pl.. Natomiast niedługo zostanie opublikowana przez MF Instrukcja dla użytkowników zewnętrznych dotycząca realizacji usługi e-Status w systemie AES/PoUS (jest obecnie w trakcie opracowywania).

Jak będzie w okresie przejściowym?

Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że publikacja specyfikacji w tak późnym terminie wynika z faktu przekazywania przez Komisję Europejską dokumentacji systemu PoUS etapami, z licznymi aktualizacjami. Z  uwagi na bliski termin daty wdrożenia systemu PoUS należy założyć, że 1 marca 2024 r.  przedsiębiorcy w Polsce nie będą jeszcze w stanie wymieniać komunikatów w systemie AES/PoUS. W związku z powyższym na poziomie krajowym przewidujemy stosowanie okresu przejściowego na następujących zasadach:

• do czasu osiągnięcia gotowości do wymiany komunikatów w systemie AES/PoUS zgłaszający będą mogli (w procedurze standardowej i w uproszczeniach) stosować dotychczasowy system AES/STATUS: towary będą przemieszczać się do krajów przeznaczenia z wydrukiem z systemu AES/STATUS, który w tych krajach będzie postrzegany jako dowód potwierdzenia unijnego statusu celnego towarów wystawiony w procedurze awaryjnej (BCP – Business Continuity Procedure);
• w trakcie okresu przejściowego, po osiągnięciu gotowości aplikacyjnej, decyzja o  przejściu na obsługę operacji w nowym systemie należy wyłącznie do przedsiębiorcy, niemniej po podjęciu takiej decyzji przedsiębiorcy powinni stosować tylko nowy system: towary będą przemieszczać się do krajów przeznaczenia z wydrukiem z systemu AES/PoUS (dokument SRD);
• w urzędzie celnym przedstawienia towaru w Polsce (graniczne urzędy celne): przedsiębiorcy przedstawiać będą dokumenty SRD lub numery MRN dowodu statusu generowane w innych państwach członkowskich z systemu PoUS;
• procedura uproszczona: niezwłocznie po opublikowaniu Instrukcji dla użytkowników zewnętrznych dotyczącej realizacji usługi e-Status w systemie AES/PoUS posiadacze pozwoleń na korzystanie ze statusu upoważnionego wystawcy powinni przeprowadzić zmianę pozwoleń celem określenia warunków stosowania systemu AES/PoUS.

Obecnie zakładamy, że okres przejściowy potrwa do 15 września 2024 r., niemniej Ministerstwo Finansów będzie monitorować bieżącą sytuację i w zależności od tempa oraz stopnia przejścia przedsiębiorców na system AES/PoUS możliwa jest zmiana w zakresie podanej powyżej daty.

Opis funkcjonalności nowego systemu AES/PoUS

• Wniosek o rejestrację dowodu (dane T2L/T2LF).
  Składający wniosek o rejestrację dowodu inicjuje proces. CUDO e-STATUS podejmuje decyzję  o zatwierdzeniu wniosku. Pozytywna decyzja skutkuje nadaniem unikalnego numeru MRN. Dane dowodu zapisywane są w Centralnym Repozytorium i dostępne dla wszystkich państw członkowskich.
• Wniosek o rejestrację dowodu – dotyczy upoważnionego wystawcy.
  Upoważniony wystawca inicjuje proces. Dowód jest automatycznie potwierdzany i system nadaje unikalny numer  MRN. Dane dowodu zapisywane są w Centralnym Repozytorium i dostępne dla wszystkich państw członkowskich.
  System generuje SRD i udostępnia  upoważnionemu wystawcy w celu wydruku. 
• Pobranie dowodu.
  Proces inicjuje urząd celny przedstawienia, w którym przedstawiany jest numer MRN za pomocą elektronicznego komunikatu lub w postaci wydruku SRD. Urząd weryfikuje numer MRN w Centralnym Repozytorium. Jeśli dowód jest ważny dane w Centralnym Repozytorium zostają zaktualizowane o informację o wykorzystaniu dowodu.

Szczegóły dotyczące przepływu komunikatów (tzw. happy path) pomiędzy wnioskodawcą/posiadaczem dowodu, a urzędem celnym złożenia wniosku/przedstawienia towaru oraz komunikacji z Centralnym Repozytorium zawarte są w załączonym pliku Diagram dotyczący przepływu komunikatów – plik pdf (199 KB).