Kategorie

Polubownie taniej – nowe zasady dotyczące kosztów postępowania mediacyjnego od 2016 r.

Agata Orłowska
Polubownie taniej – nowe zasady dotyczące kosztów postępowania mediacyjnego od 2016 r.
Fotolia
Ustawa o wspieraniu polubownych metod rozwiązywania sporów, która wejdzie w życie 1 stycznia 2016 r., przewiduje dla stron szereg korzyści, skłaniających do skorzystania z postępowania mediacyjnego, poprzez m.in. znaczną redukcję kosztów sądowych.

Reklama

Podpisana przez prezydenta 24 września br. regulacja jest wynikiem długofalowych działań prawników związanych ze środowiskiem ADR w Polsce i ma w założeniu zrewolucjonizować instytucję mediacji w ramach procedury cywilnej. Zmianami objęty zostanie m.in. kształt postępowania mediacyjnego, obowiązki informacyjne sądu w tym zakresie, proponowane przepisy wpłyną także na obsługę mediacji w sądach poprzez stworzenie dwóch nowych instytucji: stałych mediatorów oraz koordynatorów do spraw mediacji, funkcjonujących przy sądach okręgowych.

Bez wątpienia celem ustawy jest zwiększenie popularności tej alternatywnej metody rozwiązywania sporów wśród stron, szczególnie wśród przedsiębiorców. Przewiduje szereg „marchewek” dla stron, ale także ich pełnomocników. Jednym z głównych założeń jest znaczna redukcja kosztów postępowania mediacyjnego oraz gratyfikacja pełnomocników oferujących stronom usługi w zakresie alternatywnych metod rozwiązywania sporów, m.in. w postaci możliwości żądania wyższej kwoty tytułem zastępstwa procesowego.

Mediacja i arbitraż jako formy rozwiązywania konfliktów między przedsiębiorcami

Dzięki temu nagradzane staje się także samo dążenie do polubownego zakończenia sprawy. Sąd orzekając o wysokości przyznanych stronie kosztów procesu weźmie pod uwagę działanie pełnomocnika, podjęte jeszcze przed wszczęciem postępowania, które mogło doprowadzić do rezygnacji ze skierowania sprawy na drogę sądową, nawet pomimo jego  niepowodzenia. Wysokość przyznanej kwoty odzwierciedli zatem zaangażowanie pełnomocnika profesjonalnego w samodzielne zakończenie sporu przez strony.

Mediacja jako pełnoprawny element procedury

Reklama

Należy zauważyć, że obecnie postępowanie mediacyjne w sprawach cywilnych może toczyć się na dwa sposoby: jako efekt zawartej między stronami umowy o mediację oraz na skutek skierowania przez sąd. Z oczywistych względów zmiany dotyczyć będą głównie kosztów związanych z mediacją na skutek skierowania sądu, choć i korzystający z mediacji umownej mogą liczyć na ulgi.

Przede wszystkim, jeżeli stronom sporu uda się osiągnąć porozumienie bez wyroku sądu, sąd z urzędu zwróci im uiszczoną opłatę w zależności od etapu, na którym ugoda zostanie wypracowana. W świetle nowych przepisów sąd może skierować strony do mediacji na każdym etapie postępowania, nawet kilkukrotnie. Jeżeli jego zabiegi przyniosą pozytywny skutek przed rozpoczęciem rozprawy przed sądem I instancji, sąd z urzędu zwróci stronie całą uiszczoną przy wnoszeniu pozwu opłatę. Jeżeli do porozumienia doszło w trakcie postępowania, sąd zwróci trzy czwarte opłaty, a jeżeli postępowanie zakończyło się ugodą sądową – połowę kwoty. Na zwrot połowy kwoty może liczyć także strona już na etapie II instancji, o ile postępowanie zakończy się ugodą sądową.

Unijna przejrzystość a poufność arbitrażu inwestycyjnego

Kluczowe staje się zaliczenie kosztów mediacji skierowanej przez sąd w poczet wydatków w rozumieniu ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, dzięki czemu strona w trudnej sytuacji finansowej będzie mogła zostać zwolniona z obowiązku ich ponoszenia. 

Także, gdy strony porozumieją się nie w drodze skierowania sądu, ale na podstawie zawartej umowy o mediację, mogą liczyć na spore ulgi. Przede wszystkim nie będzie już konieczne uiszczanie opłaty stałej od wniosku o sądowe zatwierdzenie ugody zawartej przed mediatorem. Czynność taka jest niezbędna, jeżeli porozumienie ma nadawać się do wykonania w drodze egzekucji.

Ochrona strony zaangażowanej czy rezygnacja z zasady dobrowolności?

Nowe przepisy stworzą także parasol ochronny nad stroną, która aktywnie zaangażuje się w dążenie do polubownego rozwiązywania sporu, nie znajdując odpowiedzi u przeciwnika. Na podobieństwo instytucji stosowanej w ramach zawezwania do próby ugodowej, karana będzie bierność stron w zakresie uczestnictwa w spotkaniu informacyjnym dotyczącym mediacji oraz obecności na posiedzeniu niejawnym, mającym na celu ocenę przesłanek zastosowania w konkretnej sprawie postępowania mediacyjnego, na które zostały wezwane przez sąd. W takiej sytuacji możliwe będzie nałożenie na stronę nieobecną (bez stosownego usprawiedliwienia) kosztów poniesionych przez stronę przeciwną.

Duże zastrzeżenie (zwłaszcza środowisk biznesowych) budzi regulacja dotycząca odmowy przystąpienia do mediacji. Do tej pory istniała możliwość ukarania strony, która pierwotnie wyrażając zgodę na wszczęcie procedury mediacyjnej, w konsekwencji bez stosownego usprawiedliwienia do niej nie przystąpiła. Sąd miał możliwość nałożenia na nią kosztów, wywołanych jej oczywiście niewłaściwym i niesumiennym zachowaniem. Od nowego roku przesłanki stosowania przepisu art. 103 zostaną rozszerzone.

W świetle nowej regulacji sąd będzie mógł nałożyć koszty na każdego, kto bez uzasadnienia (według oceny sądu) nie wyrazi zgody na mediację. Przepis ten, kwestionowany już w czasie prac senackich (ostatecznie nie wprowadzono do niego poprawek innych niż redakcyjne) budzi poważne zastrzeżenia w zakresie zgodności z koronną zasadą metod polubownych czyli zasadą dobrowolności (pisaliśmy o tym w artykule Nieodpowiedzialny zapłaci za mediację Dziennik Gazeta Prawna | e-wydanie numer 153/2015 z 10.08.2015 [dodatek: Gazeta Prawna, str. 6]).  Bardzo niejasna i szeroka przesłanka oczywistego nieuzasadnienia odmowy może budzić obawę przymuszania strony do poddania się mediacji.

Czas to pieniądz

Nie bez znaczenia, szczególnie w przypadku mediacji gospodarczej, jest szybkość postępowania. Dążenie do skrócenia procedury sądowej widać już na etapie składania pozwu, w którym musi się znaleźć informacja, czy zostały podjęte kroki polubowne w celu zakończenia sporu, a jeśli nie to z jakiej przyczyny. Pozwoli to na szybszą ocenę sądu w zakresie zdatności mediacji w konkretnej sprawie, jaką winien on przeprowadzić w ramach każdego postępowania.

Wątpliwości może budzić wprowadzenie obowiązku informowania przez sąd o mediacji, także poprzez organizację spotkania informacyjnego dla stron lub wezwanie ich na posiedzenie niejawne, w ramach którego rozstrzygnie czy sprawa powinna „dojrzeć” w mediacji. Jednak wydłużenie struktury postępowania poprzez dodanie nowego elementu jest jedynie pozorne. Spotkanie takie odbywać się będzie pomiędzy wniesieniem pozwu a pierwszą rozprawą, kiedy strony i tak czekają na wyznaczenie jej terminu. 

Polecamy: IFK Platforma Księgowych i Kadrowych

Także na dalszym etapie sprawny przebieg postępowania mediacyjnego będzie miał wpływ na wysokość wynagrodzenia mediatora, co ma skłonić go do trzymania w ryzach całego procesu między stronami, nie dopuszczając do jego rozwleczenia poprzez efektywne moderowanie.

Znaczenie proponowanych zmian Kodeksu postępowania cywilnego, Prawa o ustroju sądów powszechnych oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i innych ustaw dla popularyzacji mediacji i arbitrażu jest nie do przecenienia i staje się małą rewolucją w zakresie ich pojmowania w ramach całego systemu rozwiązywania sporów. Kładąc duży nacisk na gratyfikację finansową stron, ustawodawca podjął decyzję, która z pewnością przyniesie skutek w postaci zwrócenia uwagi przedsiębiorców na instytucję mediacji gospodarczej i płynące z niej korzyści.

Autor: Agata Orłowska

Podyskutuj o tym na naszym FORUM

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Księgowość
    1 sty 2000
    13 cze 2021
    Zakres dat:

    Ulga klęskowa w podatku rolnym

    Ulga klęskowa w podatku rolnym jest preferencją podatkową, która przewidziana jest w przypadku wystąpienia klęski żywiołowej. Jak działa ulga klęskowa? Jakie są zasady przyznawania ulgi?

    Błąd w rozliczeniach nie jest oszustwem podatkowym

    Sankcje w VAT. Podatnik nie może być karany za błąd, który nie jest oszustwem lub uszczupleniem podatkowym - tak uznał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

    Usługi gastronomiczne na kasie fiskalnej online - interpretacje

    Kasy fiskalne online w branży gastronomicznej pojawiły się od 1 stycznia 2021 r. Obowiązek wymiany starych kas na nowe objął bowiem usługi związane z wyżywieniem świadczone przez stacjonarne placówki gastronomiczne. Pojawiło się jednak szereg wątpliwości interpretacyjnych związanych z nowym obowiązkiem. Oto niektóre z nich.

    Polski Ład. Ile będą kosztowały zmiany podatkowe?

    Polskie Ład. Najważniejsze zmiany jeśli chodzi o kwestie ubytku PIT to jest ok. 22 mld zł dla całego sektora, dodatkowo przewidujemy ok. 4-4,5 mld zł kosztów z tego pakietu ulg dla małych i średnich przedsiębiorstw - powiedział wiceminister finansów Piotr Patkowski.

    Przeniesienie firmy za granicę a podatek w Polsce

    Przeniesienie działalności gospodarczej za granicę. Zapowiadane zmiany w ramach Polskiego Ładu, rosnące koszty prowadzenia firmy, niejasne przepisy i nadmierna biurokracja – to czynniki, przez które wielu przedsiębiorców rozważa przeniesienie działalność za granicę. Jednak samo zarejestrowanie firmy w innym kraju (nawet w UE) nie zwalnia automatycznie z płacenia podatków i składek ubezpieczeniowych w Polsce.

    Kiedy osoba fizyczna ma rezydencję podatkową w Polsce?

    Polska rezydencja podatkowa. Ministerstwo Finansów opublikowało objaśnienia podatkowe z 29 kwietnia 2021 r. dotyczące zasad ustalania rezydencji podatkowej oraz zakresu obowiązku osoby fizycznej w Polsce. Zdaniem ekspertów PwC te objaśnienia mogą być postrzegane jako zapowiedź szczególnego zainteresowania władz podatkowych rezydencją osób fizycznych, które utraciły lub utracą rezydencję podatkową w Polsce.

    Czy opodatkowanie firm w Czechach jest niższe?

    Opodatkowanie działalności gospodarczej w Czechach nie jest znacząco korzystniejsze niż w Polsce - stwierdza Polski Instytut Ekonomiczny. Analitycy zwracają uwagę, że zależy ono m.in. od branży, w której działa firma, poziomu przychodów oraz relacji między przychodami a kosztami.

    Kto musi mieć kasę fiskalną online od 1 lipca 2021 r.?

    Kasy fiskalne online. Od 1 lipca 2021 r. kolejna grupa podatników zobowiązana jest do obowiązkowego ewidencjonowania sprzedaży za pomocą kas fiskalnych online. Których podatników dotyczy ten obowiązek?

    Obowiązek podatkowy drugiego stopnia w akcyzie

    Podmiotowość podatników akcyzy z tytułu obowiązku podatkowego drugiego stopnia jest przedmiotem daleko idących kontrowersji, zresztą z wielu powodów – pisze profesor Witold Modzelewski.

    Pusta faktura wymaga udowodnienia

    Puste faktury. Urząd skarbowy oskarżył firmę o nabycie pustych faktur, mimo że zeznania świadków wyraźnie stwierdzały co innego. Sprawę rozstrzygnął sąd administracyjny.

    Skutki podatkowe wycofania samochodu ze spółki cywilnej

    Skutki podatkowe wniesienia i wycofania samochodu do spółki cywilnej - cz. II wycofanie samochodu ze spółki cywilnej.

    Zwrot VAT niektórym podmiotom - zmiany od 1 lipca 2021 r.

    Zwrot VAT. Ustawodawca przygotował projekt nowego rozporządzenia w zakresie zwrotu VAT niektórym podmiotom. Nowe regulacje zaczną obowiązywać od 1 lipca 2021 r. Co się zmieni?

    Zarobki w Szwecji. Ile można zarobić zbierając jagody?

    Zarobki w Szwecji. Z danych Szwedzkiego Urzędu Statystycznego wynika, że średnia pensja w Szwecji wynosi 35,3 tys. koron brutto (ok. 15 tys. zł). Mediana wynosi 31,7 tys. koron brutto (ok. 14 tys. zł).

    Raportowanie niefinansowe ESG zyskuje na znaczeniu

    Raportowanie niefinansowe ESG (environmental, social i governance). Inwestorzy coraz częściej szukają informacji o wpływie spółek na środowisko i społeczeństwo. Polskie firmy rzadko jednak raportują takie kwestie. Dlaczego warto raportować? Co powinny zawierać raporty ESG?

    Globalna stawka CIT a realna działalność gospodarcza

    Globalna stawka CIT. Polska nie poprze planu wprowadzenia globalnego minimalnego poziomu podatku od przedsiębiorstw, o ile nie będzie klauzuli wyłączającej z niego istotną działalność gospodarczą prowadzoną w kraju - powiedział dziennikowi "Financial Times" minister finansów Tadeusz Kościński.

    ZUS w Polsce vs. ZUS w Anglii

    Ubiegły miesiąc okazał się niezwykle istotny dla polskiej gospodarki. Premier Morawiecki ogłosił główne założenia „Nowego Ładu”, czyli programu ekonomiczno-społecznego, którego założeniem ma być zniwelowanie strat, jakie w naszej gospodarce poczyniła pandemia koronawirusa. Jednakże nie dla wszystkich plan ten okazał się dobrym pomysłem; co więcej, wzbudził wśród pewnej części społeczeństwa spore obawy.

    Nowelizacja ustawy o AML – nowe obowiązki dla rynku walut wirtualnych

    Nowelizacja ustawy o AML. Wirtualne waluty to ekspresowo rozwijająca się branża z dziedziny nowoczesnych technologii. Jednak zarówno wydobycie, sprzedaż, wymiana i spekulacja walutami nie jest zarezerwowana wyłącznie dla przedsiębiorców jako inwestycja czy środek płatniczy. Walutę wirtualną często wykorzystuje się również do realizacji nieuczciwych celów i w ramach działań niezgodnych z prawem. W związku z tym pojawiają się kolejne regulacje prawne – zarówno krajowe, jak i międzynarodowe – dotyczące AML/CFT. 15 maja 2021 weszła w życie nowelizacja ustawy o AML. Co warto o niej wiedzieć?

    Blockchain w księgowości – przyszłość, która już zapukała do drzwi

    Blockchain w księgowości. Wiele wskazuje na to, że rachunkowość oparta o nowe technologie, w tym technologię blockchain to nieodległa przyszłość. Prowadzenie księgowości z wykorzystaniem rejestru rozproszonego i inteligentnych umów może pomóc przedsiębiorcom osiągać większe dochody szybciej i łatwiej. Jednocześnie, wprowadzanie nowych rozwiązań zawsze wiąże się z pewnymi wyzwaniami. Czy wątpliwości branży księgowej związane z blockchainem są uzasadnione?

    Ulga na ekspansję - kto skorzysta i na jakich zasadach?

    Ulga na ekspansję, która została zaproponowana w ramach Polskiego Ładu, ma objąć przedsiębiorstwa, w tym małe i średnie podmioty, które podejmują ekspansją na rynki zagraniczne. Na jakich warunkach będzie można korzystać z ulgi na ekspansję? Kiedy ulga wejdzie w życie?

    Dodatkowe prace a opodatkowanie VAT kar umownych

    VAT od kar umownych - dodatkowe prace. W trakcie realizacji projektu budowlanego mogą wystąpić nowe okoliczności, takie jak np. problemy z gruntem czy wady dokumentacji projektowej. Może to spowodować konieczność podjęcia dodatkowych prac, a tym samym poniesienia dodatkowych kosztów przez wykonawcę, które powinny obciążać zamawiającego. Strony umowy budowlanej muszą ustalić, czy taka kara umowna podlega, czy nie podlega opodatkowaniu VAT.

    Jak postrzegamy księgowych? Sowa, mrówka czy leniwiec?

    Księgowi są nazywani zaufanymi doradcami i wysokiej klasy specjalistami. Chociaż te określenia brzmią poważnie, po pracy często rozwijają nietypowe zainteresowania, jak sporty ekstremalne, sztuki walki, żeglarstwo bądź śpiew w chórze. Sposób, w jaki ich odbieramy, pokazują też metafory. Księgowego można porównać do wielu zwierząt – mądrej sowy, walecznego tygrysa bądź pracowitej mrówki. Z okazji Dnia Księgowego postanowiliśmy przyjrzeć się wizerunkowi specjalistów od rachunkowości.

    Nowy podatek od elektroniki uderzy w twórców i konsumentów

    Opłata reprograficzna. Nowy podatek od elektroniki uderzy w kieszenie konsumentów i przedsiębiorców, nie pomoże twórcom - stwierdził Związek Cyfrowa Polska, wydając negatywną ocenę do projektu ustawy o uprawnieniach artysty zawodowego w ramach konsultacji społecznych resortu kultury.

    Podatkowa grupa kapitałowa – rozliczenie straty

    Podatkowa grupa kapitałowa. Spośród pięciu spółek tworzących grupę jedna przyniosła stratę, a cztery dochody. Spółka dominująca pomniejszyła o tę stratę podatek dochodowy wykazany i zaliczkowany przez cztery rentowne spółki, zachowując powstałą na plus różnicę zaliczek CIT, a następnie rozdysponowując ją pomiędzy siebie i spółkę przynoszącą straty. Była pewna, że to działanie będzie obojętne podatkowo, ale fiskus stwierdził, że jest to przysporzenie majątku tych spółek i musi zostać opodatkowane jak zwykły przychód. Spór między przedsiębiorcą a Dyrektorem Krajowej Informacji Skarbowej rozstrzygnął sąd, stwierdzając, że: „Stanowisko KIS jest nie tylko nieprawidłowe, ale także nielogiczne i sprzeczne wewnętrznie. Jest również wyrazem nadmiernego fiskalizmu państwa”.

    Podatnik Bezgotówkowy od 2022 roku - jakie korzyści dla firm?

    Podatnik Bezgotówkowy od 2022 roku. Ministerstwo Finansów proponuje przedsiębiorcom program Podatnik Bezgotówkowy. To propozycja dla tych firm, które większość transakcji płatniczych przeprowadzają w systemie cashless. Uzyskanie takiego statusu „Klienta Premium” będzie możliwe od 2022 roku. Firma, która go uzyska, skorzysta z najszybszego zwrotu VAT w Europie. Pieniądze znajdą się na ich kontach w maksymalnie 15 dni.

    Jaka stawka ryczałtu dla usług gastronomicznych?

    Stawka ryczałtu - usługi gastronomiczne. Czy sprzedaż usług gastronomicznych (przygotowywanie gotowych posiłków na rzecz kontrahentów) można opodatkować na zasadach ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych ze stawką 3%?