Pozwani przez PFR – jak program pomocy dla firm stał się przyczyną tysięcy pozwów? Adwokat radzi jak się bronić

• Pozew z PFR. Dlaczego warto zainteresować się sprawą?
• 7 najczęstszych przypadków, gdy przedsiębiorcy otrzymują pozew od PFR:

Pozew z PFR. Dlaczego warto zainteresować się sprawą?

Dlaczego tak się dzieje? Czy naprawdę tylu przedsiębiorców dopuściło się nieprawidłowości? Z oficjalnych wypowiedzi przedstawicieli PFR, można odnieść wrażenie, że sprawy – poza grupą tych związanych z rekomendacjami CBA – są oczywiste i dotyczą nadużyć. Tymczasem wiele z tych pozwów dotyczy firm, które działały uczciwie, a podstawą zarzutów są niejasne przepisy lub zmienione po czasie interpretacje.

Właśnie dlatego powstaje ten cykl. Bazuję w nim na doświadczeniu zdobytym w ponad 170 sprawach, które prowadzę w imieniu przedsiębiorców w sporach z PFR. Przez ostatnie 5 lat z zespołem kancelarii zabezpieczyliśmy wiele dowodów i przeanalizowaliśmy dziesiątki orzeczeń, które pokazują, jak skomplikowane i niejednoznaczne bywają te sprawy. W kolejnych artykułach szczegółowo rozwinę 7 typowych sytuacji, które poniżej jedynie sygnalizuję – każda z nich zasługuje na osobne omówienie, bo kryje w sobie szczegóły, które mogą mieć kluczowe znaczenie dla obrony praw przedsiębiorców.

7 najczęstszych przypadków, gdy przedsiębiorcy otrzymują pozew od PFR:

1. Firmy, które dokonały korekty deklaracji podatkowych po złożeniu wniosku

To największa grupa pozwanych – ok. 2700 firmⁱⁱ. PFR zarzuca im, że poprzez korektę danych finansowych „manipulowały” przychodami lub liczbą pracowników, by spełnić kryteria subwencji. Tymczasem wielu przedsiębiorców dokonywało korekt z powodów technicznych lub księgowych, niezwiązanych z próbą nadużycia.

2. Firmy podejrzewane o nadużycia na podstawie rekomendacji CBA

Około 1900 pozwów dotyczy firm, co do których PFR twierdzi, że istnieje „ryzyko nadużyć”. Nie przedstawiono jednak żadnych dowodów na faktyczne nieprawidłowości. Co więcej, przez 4 lata PFR nie podjął żadnych działań sprawdzających. Choć temat ten był już poruszany w wielu artykułach, mam poczucie, że nie wyczerpuje to zagadnienia – w tym cyklu znajdziecie Państwo również mniej znane, a bardzo istotne aspekty, które do tej pory pozostawały na marginesie publicznej debaty. 

3. Przedsiębiorcy prowadzący jednoosobowe działalności gospodarcze

W około 500 sprawachⁱⁱⁱ PFR uznał, że beneficjenci błędnie zadeklarowali swój status, ponieważ nie uwzględnili powiązań ze spółkami cywilnymi. Tymczasem takie powiązania nie były wprost wymagane przez regulamin ani decyzję Komisji Europejskiej notyfikującej program.

4. Firmy, które błędnie – zdaniem PFR – określiły status jako MŚP

Dotyczy to głównie firm, które formalnie spełniały kryteria zatrudnienia i obrotu, ale ze względu na strukturę właścicielską PFR uznał, że są „dużym przedsiębiorcą”. To sytuacja podobna do tej opisanej w punkcie 3 – również tu mamy do czynienia z interpretacją przepisów, która w naszej ocenie jest niezgodna z regulaminem i decyzją KE.

5. Spadkobiercy zmarłych przedsiębiorców

PFR kieruje pozwy przeciwko spadkobiercom przedsiębiorców, którzy zmarli przed upływem roku od otrzymania subwencji. Ignorowane są tu zarówno okoliczności śmierci, jak i fakt, że sukcesja firmy po śmierci nie zawsze była możliwa.

6. Oddziały przedsiębiorstw zagranicznych

PFR początkowo potwierdzał, że oddziały firm zagranicznych mogą ubiegać się o pomoc. Subwencje przyznano, część umorzono. Po kilku latach PFR zmienił interpretację i uznał, że oddział nie jest przedsiębiorcą.

7. Kantory stacjonarne

W regulaminie programu zabrakło kluczowej definicji – czym są „obroty gospodarcze”. PFR wyjaśnił to dopiero po fakcie i stricte w zakresie kantorów, zaczął stosować zupełnie odmienne podejście niż w stosunku do innych przedsiębiorców . Była to potajemna zmiana komunikatu z 17 maja, wprowadzona dopiero miesiąc później, bez żadnej adnotacji czy informacji. To skandaliczne zachowanie ze strony PFR. Wcześniej wielu właścicieli kantorów podało jako obrót całkowitą wartość transakcji walutowych. PFR pozwał ponad 200 firmⁱⁱⁱⁱ. 

Wszystkie opisane przypadki łączy jeden wspólny mianownik – PFR zarzuca przedsiębiorcom, często zupełnie bezzasadnie, złożenie nieprawdziwych oświadczeń lub informacji. Co ważne, w każdej z tych spraw możliwy jest korzystny dla przedsiębiorcy wyrok – nawet tam, gdzie wcześniej ukształtowała się niekorzystna linia orzecznicza. Jako kancelaria już uzyskaliśmy takie rozstrzygnięcia.

W kolejnych artykułach opiszę każdy przypadek dokładnie – z przykładami, analizą prawną i wskazówkami, jak się bronić.

W pierwszym z nich znajdą Państwo informacje: Czy korekta deklaracji podatkowej może zaprowadzić Cię do sądu?

Łukasz Chacia, adwokat, założyciel i wspólnik zarządzający w kancelarii Karaś i Wspólnicy sp.k.

Źródła:

[i] artykuł Adama Pantaka z Dziennika Gazety Prawnej z 22 kwietnia 2025 r., „Ze skorzystania z pomocy covidowej musi się tłumaczyć 16 tys. firm. Kto dostał pozew?” – dostępny Ze skorzystania z pomocy covidowej musi się tłumaczyć 16 tys. firm. Kto dostał pozew? - GazetaPrawna.pl

[ii] Komunikat PFR o procesie następczej weryfikacji Informacja Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. o procesie następczej weryfikacji prawidłowości udzielenia wsparcia w ramach programu rządowego Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm (Aktualność Polski Fundusz Rozwoju S.A.) | Serwis Spółki PFR S.A.

[iii] Komunikat PFR o procesie następczej weryfikacji Informacja Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. o procesie następczej weryfikacji prawidłowości udzielenia wsparcia w ramach programu rządowego Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Firm (Aktualność Polski Fundusz Rozwoju S.A.) | Serwis Spółki PFR S.A.

[iiii] Raport NIK: https://www.nik.gov.pl/plik/id,28565,vp,31395.pdf