Jakie są konsekwencje istnienia powiązań spółki z jej wspólnikiem

rada

Tak, transakcje z przedsiębiorstwem należącym do udziałowca lub osoby z zarządu spółki stanowią transakcje z podmiotami powiązanymi. Szczegóły - w uzasadnieniu.

uzasadnienie

Analizę Państwa sytuacji należy rozpocząć od wskazania, jakie rodzaje powiązań i transakcji mają miejsce w sytuacji przedstawionej w pytaniu.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Objaśnienia:

Czarnym kolorem zaznaczono rodzaje powiązań między podmiotami. Kolorem niebieskim oznaczyliśmy transakcje, jakie występują między podmiotami.

1.Prezes jako osoba fizyczna posiada w Państwa spółce udziały o wartości wyższej niż 5%, co na podstawie art. 11 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 11 ust. 5a updop daje podstawę do stwierdzenia, że występują powiązania kapitałowe.

2.Z powiązaniami mamy do czynienia także, gdy te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu podmiotami krajowymi lub w ich kontroli albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów.

3.Transakcje między podmiotami polegają na świadczeniu przez przedsiębiorstwo spółce usług polegających na:

- wynajmie lokali i gruntu,

-dzierżawie wzoru użytkowego i logo.

W zamian za to spółka wypłaca przedsiębiorstwu wynagrodzenie.

Podmioty powiązane

W przypadku Państwa spółki i przedsiębiorstwa prezesa mamy do czynienia z podmiotami powiązanymi (art. 11 updop i art. 25 updof). Między spółką a prezesem istnieją powiązania o charakterze kapitałowym. Co więcej, z powiązaniami mamy do czynienia także, gdy te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu podmiotami krajowymi lub w ich kontroli albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów.

Podsumowując, firma prowadzona przez osobę fizyczną, która zarówno posiada udziały spółki, jak i bierze udział w jej zarządzaniu, jest podmiotem powiązanym ze spółką (interpretacja Urzędu Skarbowego w Kościanie z 29 września 2005 r., nr PD/423-5c/05).

Konsekwencje istnienia powiązań

Przepisy podatkowe określają skutki dla podatników wykorzystujących powiązania do ustalenia (narzucenia) warunków różniących się od warunków, które ustaliłyby między sobą niezależne podmioty. Jeżeli w wyniku takich działań któryś z podatników nie wykazuje dochodów albo wykazuje dochody niższe od tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby powiązanie nie istniało, organ podatkowy może określić dochody tej spółki oraz należny podatek bez uwzględnienia warunków wynikających z tego powiązania. Dla Państwa oznaczałoby to, że jeżeli np. cena, za którą powiązane przedsiębiorstwo wynajmuje spółce lokal, byłaby znacząco wyższa od rynkowej, to urząd skarbowy mógłby oszacować dochód spółki po cenach rynkowych. W praktyce oznaczałoby to wyłączenie z Państwa kosztów podatkowych nadwyżki płaconego czynszu nad oszacowaną przez urząd skarbowy ceną rynkową.

Obowiązek prowadzenia dokumentacji podatkowej

Sam fakt dokonywania transakcji z podmiotem powiązanym nie obliguje automatycznie podatnika do sporządzania dokumentacji dla wszystkich takich transakcji. Obowiązkowi dokumentacyjnemu podlegają jedynie te transakcje, w których łączna kwota należności wynikających z umowy lub rzeczywiście zapłacona w roku podatkowym przekracza kwoty określone przez ustawodawcę (art. 9a updop i art. 25a updof). Kwoty te zależą od przedmiotu świadczenia. Obowiązek dokumentacji transakcji obejmuje transakcję lub transakcje między podmiotami powiązanymi, w których łączna kwota (lub jej równowartość) wynikająca z umowy lub rzeczywiście zapłacona w roku podatkowym łączna kwota wymagalnych w roku podatkowym świadczeń przekracza równowartość:

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Analogiczne przepisy dotyczą także podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, a zatem i Państwa prezesa (art. 25a updof).

To, jak rozumieć słowo „transakcja”, doskonale wyjaśniono w postanowieniu Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie z 27 sierpnia 2007 r., nr IIUS.I/415-49/07. W piśmie tym możemy przeczytać:

(...) Przez słowo transakcja zgodnie z pismem Ministra Finansów z dnia 21.02.2001 r., nr PB4/AK-060-1192-46/01, należy rozumieć umowę lub umowy zawarte z tym samym partnerem lub tymi samymi partnerami, przedmiotem której lub których jest dobro lub dobra, a także usługi, jeżeli objęte są jedną ceną. Oznacza to, że transakcją może być np. umowa nabycia lub sprzedaży jednego dobra, umowa sprzedaży szeregu dóbr lub wykonania szeregu usług, dla których określono łączną cenę, wieloletnia umowa dostawy za określoną cenę danego dobra lub szeregu dóbr bądź usług itp.

Przedsiębiorstwo należące do prezesa spółki Czytelnika świadczy jej głównie usługi polegające na:

• wynajmie lokali i gruntu,

• dzierżawie wzoru użytkowego i logo.

W przypadku transakcji polegających na świadczeniu usług (tu: najmu lokali i gruntu) oraz sprzedaży lub udostępnienia wartości niematerialnych i prawnych (tu: dzierżawa logo) strony muszą prowadzić dokumentację podatkową, jeżeli wartość podpisanych umów przekroczy 30 000 euro.

PRZYKŁAD

Spółka z o.o. Slawdetal podpisała w 2008 r. dwie umowy najmu z przedsiębiorstwem Jana Kowalskiego, będącego jej prezesem. Spółka wynajęła od firmy swojego prezesa:

• lokal biurowy za kwotę stanowiącą równowartość 1000 euro miesięcznie,

• samochód dostawczy za kwotę stanowiącą 800 euro miesięcznie.

Dodatkowo przedsiębiorstwo sprzedało spółce należący do niego znak towarowy wyceniony na kwotę 10 000 euro. Tym samym kwota przeprowadzonych transakcji wyniosła w 2008 r. 31 600 euro. Ponieważ dokonana transakcja dotyczyła świadczenia usług (wynajmu lokalu i samochodu) oraz sprzedaży lub udostępnienia wartości niematerialnych i prawnych (sprzedaży znaku towarowego), to próg, od którego wymagane było prowadzenie dokumentacji, wynosił 30 000 euro. Tym samym strony tych transakcji są zobowiązane do ich udokumentowania w sposób określony w art. 9a updop i art. 25a updof.

Rekomendacje

Należy dodać, że w przypadku żądania dokumentacji przez organy podatkowe lub organy kontroli skarbowej na podatnikach ciąży obowiązek przedłożenia dokumentacji w terminie 7 dni od dnia doręczenia żądania dokumentacji przez te organy. Warto więc prowadzić ją na bieżąco. Co więcej, ponieważ ustawodawca nie określił wyłączeń z obowiązku dokumentowania transakcji, to obowiązek taki spoczywa na wszystkich jej stronach. Dokumentację powinna prowadzić więc zarówno spółka, jak i powiązany przedsiębiorca. Praktyczne rady na temat zawartości i prowadzenia dokumentacji podatkowej transakcji między podmiotami powiązanymi przedstawimy w następnym numerze Mk.

Z brakiem dokumentacji wiąże się sankcja podatkowa. Jeżeli władze określiłyby dochód z Państwa transakcji z podmiotem powiązanym w wysokości wyższej (stratę w wysokości niższej) niż zadeklarowana przez Państwa, a nie przedstawiliby Państwo wymaganej dokumentacji podatkowej - organy podatkowe opodatkowałyby różnicę stawką 50% (art. 19 ust. 4 updop i art. 30d updof).

Dodatkowo ważne jest jednak, aby świadczenia między podmiotami powiązanymi miały również charakter ekwiwalentny. Z ekonomicznego punktu widzenia wartość wzajemnych świadczeń powinna być więc zbliżona. W przeciwnym razie, ze względu na wzajemne powiązania stron, może powstać zarzut transferowania zysków. Najlepiej, by dokumentacja wykazywała, że stosowane w transakcji ceny zbliżone są do rynkowych.

• art. 9a i 11 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1238

• art. 25a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 225, poz. 1673

Sławomir Biliński

konsultant podatkowy

 

¹ Wartość rozumiana tu jest jako kwota wynikająca z umowy lub rzeczywiście zapłacona w roku podatkowym. Wyrażone w euro wielkości należy przeliczyć na walutę polską po średnim kursie ogłaszanym przez Narodowy Bank Polski, obowiązującym w ostatnim dniu roku podatkowego poprzedzającego rok podatkowy, w którym została zawarta transakcja objęta obowiązkiem.