Czy można do kosztów zaliczyć wydatki na edukację wspólnika spółki cywilnej?

• Definicja kosztów uzyskania przychodów
• Wydatki na studia wspólników spółki cywilnej
• Sprzeczne stanowisko fiskusa o rozliczaniu wydatków na edukację

Kwestią sporną jest właściwa klasyfikacja opłat za czesne dla wspólników spółki cywilnej, gdzie organy podatkowe prezentują nieprzychylne dla podatników rozstrzygnięcia – uznając, że wydatki te nie mieszczą się w kosztach podatkowych. Stąd pytanie skąd organy podatkowe wywodzą takie rozróżnienie w przyporządkowaniu tego samego rodzaju wydatków do kosztów podatkowych.

Definicja kosztów uzyskania przychodów

Zgodnie z zasadą ogólną wyrażoną w art. 22 ust. 1 ustawy o PIT kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 ustawy o PIT. Jak stanowi ugruntowana linia interpretacyjna organów podatkowych oraz linia orzecznicza sądów administracyjnych, kryterium uznania wydatku za koszt podatkowy jest to, aby wydatek kumulatywnie spełniał następujące przesłanki:

• został poniesiony przez podatnika,
• był definitywny, tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,
• pozostawał w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,
• został poniesiony w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia przychodów,
• poza tym nie znajduje się w grupie wydatków wyłączonych z kosztów podatkowych określonych w art. 23 ust. 1 ustawy o PIT (zob. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 548/17).

Wydatki na studia wspólników spółki cywilnej

Na początek należy uwypuklić, że wydatki związane z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych nie zostały ujęte w katalogu wyłączającym dopuszczalność zaliczenia wydatków do kosztów podatkowych, tj. art. 23 ust. 1 ustawy o PIT. Przy czym kluczowym jest udowodnienie związku przyczynowo skutkowego między poniesionym kosztem a celem jakim jest osiągnięcie przychodu bądź zachowanie/zabezpieczenie źródła przychodu. 

Należy mieć na względzie, że organy podatkowe w wydawanych obecnie interpretacjach podatkowych odnoszących się do klasyfikacji wydatków spółki na studia wspólników spółki cywilnej wskazują na charakter osobisty ponoszonych kosztów w tych okolicznościach (zob. interpretacja indywidualna DKIS z dnia 4 marca 2021 r., Nr 0113-KDIPT2-1.4011.946.2020.2.MM). Analogiczne poglądy wyrażają sądy w dotychczasowym orzecznictwie. W wyroku NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 3526/16, Sąd stwierdził, że „oczywisty jest brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy wydatkami na studia doktoranckie, które skarżąca chciałaby zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej przez nią działalności w formie Kancelarii Notarialnej a dochodem jaki może uzyskać z tytułu prowadzenia zajęć dydaktycznych. (…) Są to wydatki o charakterze osobistym. Służą one podniesieniu stopnia wykształcenia. Nie można więc ich uznać za wprost ukierunkowane na uzyskanie skonkretyzowanego przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej.”

Sprzeczne stanowisko fiskusa o rozliczaniu wydatków na edukację

Wskazać należy, że w nieco starszych interpretacjach indywidualnych organy podatkowe nie widziały przeszkód w zaliczaniu do kosztów podatkowych wydatków na podnoszenie kwalifikacji zawodowych wspólników spółek cywilnych (m.in. interpretacja IS w Bydgoszczy z dnia 3 stycznia 2012 r., Nr ITPB1/415-1057/11/PSZ: „Mając na uwadze przedstawiony we wniosku opis stanu faktycznego i powołane przepisy prawa podatkowego, stwierdzić należy, iż wydatki związane z opłaceniem studiów podyplomowych, są ponoszone z zamiarem podwyższenia Pana kwalifikacji i zmniejszeniem wydatków spółki na usługi księgowe. Choć trudno je przypisać konkretnym przychodom, to jako przydatne do wykonywania działalności gospodarczej, faktycznie poniesione i właściwie udokumentowane będą mogły stanowić koszty uzyskania przychodów prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej.

Zatem uznać należy, że w opisanym zdarzeniu przyszłym znajdzie zastosowanie przepis art. 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Poniesiona przez Pana opłata za studia może zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej, jeżeli ze zgromadzonych przez Pana dowodów wynikało będzie, że w istocie wydatek ten pozostaje w związku przyczynowym z przychodem lub źródłem przychodu i ponoszony jest w celu osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu.”).  

Jednakże z uwagi na odmienną praktykę organów należałoby uznać, że zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków na czesne wspólnikowi spółki cywilnej byłoby ryzykowne.  Zatem w takim przypadku ponoszenia wydatków przez spółkę na studia wspólnika spółki cywilnej właściwym rozwiązaniem będzie nie zaliczanie tych wydatków do kosztów podatkowych spółki. Przy czym rekomendowanym podejściem będzie wystąpienie z zapytaniem do organu podatkowego celem otrzymania zabezpieczenia prawnopodatkowego dla wnioskodawcy.

Roksana Basty – Starszy konsultant podatkowy w Kancelarii Doradztwa Podatkowego dr Eweliny Skwierczyńskiej TAX-ES we Wrocławiu

https://tax-es.pl/

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm.)