REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Okoliczności uzasadniające zabezpieczenie wykonania zobowiązania podatkowego

Sławomir Wnuczek
Jestem aplikantem adwokackim Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie. W swojej pracy wspierałem klientów w obszarze prawa podatkowego i postępowań.
Okoliczności uzasadniające zabezpieczenie wykonania zobowiązania podatkowego
Okoliczności uzasadniające zabezpieczenie wykonania zobowiązania podatkowego
shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Zabezpieczenie wykonania zobowiązania podatkowego to instytucja mająca nie tyle prowadzić do wykonania przez podatnika obowiązku podatkowego (do czego końcowo pośrednio się przyczynia), co stanowić niejako gwarancję skuteczności przyszłej egzekucji. Zasadniczym celem tej instytucji jest zagwarantowanie środków na zaspokojenie należności podatkowych, co nadaje jej charakter pomocniczy względem postępowania egzekucyjnego.

W związku z tym, że zabezpieczenie zobowiązania podatkowego ma na celu umożliwić skuteczne zakończenie postepowania egzekucyjnego, tzn. doprowadzić do sytuacji, w której to w trakcie postępowania egzekucyjnego, będzie istniał majątek umożliwiający zaspokojenie wierzytelności podatkowej to siłą rzeczy z zasady będzie ono poprzedzać finalną egzekucję.

Autopromocja

Zabezpieczenie wykonania zobowiązania podatkowego - regulacja prawna

Źródło instytucji zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego znajduje się w przepisach rozdziału 3 Ordynacji podatkowej[1], natomiast jej zasadnicza część to zakres przepisów art. 33-33g O.p.

Na generalną treść przedmiotowej instytucji wskazuje art. 33 § 1 o.p., który stanowi, że: „Zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim także na majątku wspólnym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. […]”.

Nietrudno zauważyć, że przedmiotowa regulacja nie jest sformułowana precyzyjnie. Użycie przez ustawodawcę tak nieostrych sformułowań, jak przede wszystkim „uzasadniona obawa”, czy brak wskazania okoliczności, przesłanek, zgodnie z którymi należy interpretować trwałość w nie uiszczaniu wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym, spowodowało, iż ta instytucja w dużej mierze została ukształtowana przez doktrynę prawniczą oraz przede wszystkim przez judykaturę.

Wspomniana nieostrość w/w przepisów jest o tyle istotna, iż zastosowanie zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego przez organ podatkowy odbywa się w drodze uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia spełnienia przesłanek niewykonania zobowiązania podatkowego. „Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność - prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych. Z tego powodu zachowanie szczegółowych reguł dowodowych nie jest wymagane, ilekroć przepisy prawa przewidują uprawdopodobnienie”. [2]

Dalszy ciąg materiału pod wideo

W efekcie dokonując zabezpieczenia organ podatkowy nie jest związany regułami prawdy materialnej, o których mowa w art. 180, art. 187 § 1 i art. 122 o.p., co w odniesieniu do tak „niebezpiecznej” instytucji z punktu widzenia podatników, a także tak użytecznej z punktu widzenia organów podatkowych, może prowadzić i jak wskazuje praktyka prowadzi do sporej dysproporcji sił w starciu z fiskusem.

Wystarczy uprawdopodobnienie

Jak już częściowo wspomniano powyżej ocena, czy istnieje ryzyko niewykonania zobowiązania podatkowego leży w gestii organu podatkowego. Poruszana nieostrość sformułowanych przepisów będących podstawą do zastosowania zabezpieczenia może skłaniać ku stwierdzeniu, iż pole interpretacji przesłanek, których wypełnienie uzasadnia zastosowanie zabezpieczenia, jest na tyle szerokie, że stwarza dużą dowolność podejmowania działań organów, a także wrażenie, iż uzasadnienie zastosowania zabezpieczenia może wynikać z prawie „dowolnej” okoliczności.

Tak szerokie pole interpretacyjne dla fiskusa przynajmniej częściowo zawęża orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazując, że co prawda stwierdzenie, czy zachodzi obawa niewykonania zobowiązania w konkretnym wypadku należy do organu podatkowego, jednak nie może to oznaczać dowolności jego działania, lecz konieczności oparcia na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych. Natomiast uprawdopodobnienie, jako namiastka dowodu oznacza, że ocena co do istnienia obawy niewykonania zobowiązania nie musi być pewna, ale prawdopodobna w sposób jasny i czytelny dla podatnika. [3]

Przepisy podatkowe dopuszczają możliwość dokonania zabezpieczenia na majątku podatnika zarówno przed terminem płatności, jak i przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Co za tym idzie, gdy mowa o sytuacji przyszłej, co do której nie ma pewności zajścia, nie istnieje możliwość udowodnienia jej w sposób pewny, gdyż nie sposób udowodnić czegoś, co dopiero może się zdarzyć. Sprawia to, że ocenie organu podlegać może tylko potencjalne ryzyko zajścia takiej sytuacji, stąd zdaniem sądów administracyjnych wynika konieczność jedynie uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia istnienia uzasadnionej obawy nie wykonania zobowiązania podatkowego. „Uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania musi istnieć już w chwili rozstrzygania w przedmiocie zabezpieczenia, jednak obawa ta odnoszona jest zarazem do zdarzenia, które jeszcze nie nastąpiło (a nawet nie wiadomo czy w ogóle wystąpi), zatem trudno wskazać, jakie okoliczności uzasadniałyby w sposób pewny, istnienie takiej obawy. Tym samym jej istnienie można wykazywać poprzez wskazywanie różnych okoliczności prawnych i faktycznych, które oceniane łącznie tworzą przekonanie o istnieniu wysokiego stopnia ryzyka niewykonania zobowiązania”. 

„Uzasadniona obawa”

Użyte w treści art. 33 § 1 O.p. pojęcie „uzasadnionej obawy”, należy traktować jako kluczową przesłankę decydującą o podjęciu decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego. Nieostrość i szeroki zakres tego pojęcia, jest również głównym powodem tak znacznych możliwości stosowania zabezpieczenia.

Przepis art. 33 O.p. jako zachowania mogące wskazywać na zaistnienie przesłanki ustawowej wskazuje sytuacje, w których „podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym” lub „dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję”. Wymienione zachowania należy traktować jako jedynie przykładowe, a zatem ze względu na taką konstrukcje przepisu istnieje szereg innych zachowań czy okoliczności, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję zobowiązania. Omawiana "uzasadniona obawa" określona w art. 33 O.p. musi być udowodniona, ale przedmiotem owego procesu nie musi być udowodnienie, że na pewno, z całą pewnością, podatnik danego zobowiązania nie wykona. Przedmiotem tych dowodów musi być wykazanie, że organ miał podstawy - do czego odwołuje się orzecznictwo - aby żywić taką uzasadnioną obawę.[4]

Jak często podnoszą organy podatkowe, mogą one wykazywać spełnienie przesłanek wynikających z art. 33 § 1 O.p., w oparciu o wszelkie dostępne środki, jak również w oparciu o wszelkie okoliczności faktyczne uprawdopodabniające możliwość niewykonania zobowiązania podatkowego. [5] Taka możliwość jednak nie oznacza dowolności w tym zakresie czy przyjęcia generalnych okoliczności, które z pewnością wskazywałyby na zasadność podjęcia decyzji o zabezpieczeniu.

Granice w tej kwestii wyznacza praktyka orzecznicza, wskazując, że uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego, będąca przesłanką zabezpieczenia, powinna być wskazana przez organ podatkowy indywidualnie w każdym konkretnym przypadku, przede wszystkim w nawiązaniu do sytuacji finansowej podatnika.[6] Dodatkowo na spełnienie ustawowej przesłanki nie może wskazywać każde działanie, czy sytuacja, w jakimkolwiek stopniu wpływająca na majątek podatnika, chodzi o takie działania podatnika lub sytuacje z nim związane, które wpływają na jego stan majątkowy w kontekście przewidywanych zobowiązań i możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji. „Z uzasadnioną obawą niewykonania zobowiązania mamy więc do czynienia przede wszystkim w razie trudnej sytuacji finansowej podmiotu zobowiązanego, ewentualnie w przypadku działań skierowanych na wyzbywanie się majątku. W orzecznictwie przyjmuje się, że użyty w art. 33 § 1 O.p. zwrot "obawa, że zobowiązanie nie zostanie wykonane" oznacza, iż chodzi o obawę dobrowolnego wykonania zobowiązania, a nie w wyniku egzekucji”.[7][8]

Trwałe nieuiszczanie wymagalnych zobowiązań podatkowych

Z racji małej precyzji, którą wykazał się ustawodawca przy konstrukcji przepisu art. 33 O.p. w celu interpretacji tej przesłanki także należy wykorzystać dorobek orzeczniczy. Sądy administracyjne jednolicie formułują wykładnię tego pojęcia, wskazując, że „trwałe niepłacenie zobowiązań publicznoprawnych ma miejsce wówczas, gdy podatnik nie płaci obciążających go zobowiązań przez dłuższy czas i dotyczy to jego wszystkich zobowiązań, a nie tylko jednego zobowiązania. Uzasadniona obawa niezapłacenia podatku przez podatnika występuje w sytuacji, gdy podatnik od co najmniej kilku miesięcy nie płaci bezspornych zobowiązań publicznoprawnych i nic nie wskazuje na to, że ta sytuacja ulegnie zmianie, przy czym trwałość niepłacenia podatków organ podatkowy musi wykazać i uzasadnić”. Dodatkowo „trwałe niepłacenie zobowiązań podatkowych ma miejsce wówczas, gdy podatnik nie płaci obciążających go zobowiązań podatkowych przez dłuższy czas, a ponadto nic nie wskazuje, że sytuacja ta ulegnie zmianie[9]. Zatem nie każde opóźnienie czy nieopłacenie wymagalnych zobowiązań podatkowych jest automatycznie przesłanką w pełni uzasadniającą dokonanie zabezpieczenia. Podjęcie działań ze strony organów podatkowych jest uzasadnione, tylko wówczas, gdy taka sytuacja ma charakter trwały – czego wykazanie leży w gestii organu.

Trwałe nieuiszczanie wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym zostało wprost wymienione w przepisie art. 33 O.p. jako przykład sytuacji, która może budzić uzasadnioną obawę niewykonania zobowiązania podatkowego. Z faktu zawarcia tej przesłanki wprost w treści przepisu (jak wskazuje orzecznictwo) należy wywodzić, że zamiarem ustawodawcy było podkreślenie, iż wystąpienie w szczególności tej przesłanki świadczy niejako automatycznie o zajściu obawy niewykonania zobowiązania.[10] Powyższe zwalnia organ podatkowy od wykazania związku pomiędzy zaistnieniem tego zdarzenia, a wystąpieniem obawy niewykonania zobowiązania, tzn. do uzasadnienia zastosowania zabezpieczenia na majątku podatnika wystarczające jest wskazanie, że takie zdarzenie po stronie podatnika wystąpiło.[11]

Podsumowanie

Mimo próby doprecyzowania przez judykaturę przepisów dotyczących zastosowania zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego, w praktyce uchylenie decyzji zabezpieczających jest raczej wyjątkiem niż regułą. Co prawda stanowisko sądów administracyjnych w istotny sposób ograniczyło stopień dowolności w działaniu organów podatkowych, jednak nie są one w stanie naprawić licznych mankamentów, których źródło pochodzi z samej treści regulacji.

Sławomir Wnuczek

_________________________

[1] Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 z późn. zm.), (dalej, jako „Ordynacja podatkowa” lub „O.p.”).

[2] Wyrok NSA z 31.10.2012 r., II FSK 578/11, LEX nr 1311322.

[3] Wyrok WSA w Poznaniu z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Po 552/20, LEX nr 3115368.

[4] min. Wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2016 r., sygn. akt I FSK 251/15, a także Wyrok WSA w Łodzi z 17 listopada 2020 r., I SA/Łd 332/20, LEX nr 3096182.

[5] Wyrok WSA w Łodzi z 17 listopada 2020 r.,sygn. akt I SA/Łd 332/20, LEX nr 3096182.

[6] Wyrok WSA w Warszawie z 10 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 1119/20, LEX nr 3106588.

[7] Wyrok WSA w Gliwicach z 2 sierpnia 2010 r, sygn. akt. I SA/Gl 432/09, LEX nr 748238.

[8] Wyrok WSA w Bydgoszczy z 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Bd 283/16, LEX nr 2121065.

[9] Wyrok WSA w Gliwicach z 26.02.2015 r., III SA/Gl 1399/14, LEX nr 1811159.

[10] Wyrok WSA w Olsztynie z 27 listopada 2013 r., I SA/Ol 688/13, LEX nr 1410095.

[11] Wyrok WSA w Bydgoszczy z 29 stycznia 2019 r,. I SA/Bd 879/18, LEX nr 2627601.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Podatek PIT - część 2
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
    30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
    2 maja 2023 r. (wtorek)
    4 maja 2023 r. (czwartek)
    29 kwietnia 2023 r. (sobota)
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Krajowy Plan Odbudowy w Polsce w 2024 roku. Wyścig z czasem po 60 miliardów euro

    Zeszłotygodniowe informacje dotyczące odblokowania funduszy europejskich są optymistyczne – kierunek działań przyjęty przez polski rząd może liczyć na przychylność UE. Pamiętajmy jednak, że deklaracje te nie oznaczają, że środki na wspieranie reform i inwestycji zostaną nam „automatycznie” udostępnione - pisze Łukasz Kościjańczuk, partner w CRIDO.

    Czy laptop i wynajęte mieszkanie pracownika zagranicznej firmy to już zakład w Polsce?

    Pracownicy wykonujący pracę poza miejscem siedziby pracodawcy (lub innym miejscem określonym w umowie o pracę) mogą generować szereg konsekwencji podatkowych, zarówno dla pracownika, jak i dla pracodawcy, szczególnie gdy w grę wchodzi praca poza Polską, lub w Polsce, ale dla pracodawcy z innego kraju - pisze Dr Adam Barcikowski – Manager w Nexia Advcero.

    Niższy VAT od 1 kwietnia 2024 r. Stawka 8% dla usług kosmetycznych, manicure i pedicure

    Ministerstwo Finansów przygotowało już projekt rozporządzenia, które obniży od 1 kwietnia 2024 r. - z 23% do 8% – stawkę VAT na określone usługi kosmetyczne.

    Czas na reformę Unijnego Kodeksu Celnego

    Reforma (projektu) nowego Unijnego Kodeksu Celnego po konsultacjach społecznych. Od 2027 roku przewidywane jest wejście w życie nowego UKC. Będą to zmiany rewolucyjne w wielu aspektach, dziś obowiązujących przepisów prawa celnego. Wiarygodni przedsiębiorcy mają mieć znaczne uproszczenia oraz mamy przejść na „inteligentne” odprawy celne ze zwiększonym monitoringiem systemów informatycznych.

    Twój e-PIT wspólnie z małżonkiem

    Usługa Twój e-PIT umożliwia złożenie rocznego PIT wspólnie z małżonkiem. Kiedy jest to możliwe? Jakie działania należny wykonać?

    PGNiG obniża ceny gazu dla gospodarstw domowych. Ale nadal ponad 90 zł/MWh drożej od ceny zamrożonej do połowy 2024 roku

    W czwartek 29 lutego 2024 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki zatwierdził obniżenie o 8,3 proc. (do 290,97 zł/MWh) zatwierdzonej w grudniu 2023 r. i obowiązującej w 2024 r. taryfy na sprzedaż gazu dla gospodarstw domowych i innych tzw. odbiorców uprawnionych przez spółkę PGNiG Obrót Detaliczny. Ale do 30 czerwca 2024 r. cena netto gazu dla odbiorców uprawnionych (w tym odbiorców w gospodarstwach domowych) została zamrożona na poziomie 200,17 zł/MWh.

    Ujednolicenie sprawozdań finansowych komitetów wyborczych. Jest projekt rozporządzenia w tej sprawie

    Ustawodawca przygotował projekt rozporządzenia w sprawie łącznego sprawozdania finansowego komitetu wyborczego, który zarejestrował kandydata na wójta, burmistrza, prezydenta miasta oraz listę kandydatów na radnych. Jakie rozwiązania znalazły się w projekcie?

    Tabela kursów średnich NBP z 29 lutego 2024 roku [nr 043/A/NBP/2024]

    Tabela kursów średnich waluty krajowej w stosunku do walut obcych ogłoszona przez NBP 29 lutego 2024 roku - nr 043/A/NBP/2024. Jaki dziś kurs euro? Jakie zmiany w kursach walut?

    Czy w ramach ulgi rehabilitacyjnej można odliczyć remont łazienki?

    Ulga rehabilitacyjna a remont łazienki. Czy możliwe jest odliczenie w ramach ulgi rehabilitacyjnej kosztów remontu, adaptacji  i wyposażenia łazienki dla osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności?

    Księgowy na urlopie. Jak utrzymać płynność obsługi księgowej w firmie?

    Gdy księgowy udaje się na urlop, firma stoi przed wyzwaniem związanym nie tylko ze zorganizowaniem zastępstwa, ale również z utrzymaniem płynności obsługi księgowej. Podpowiadamy, jak przygotować firmę na taką sytuację.

    REKLAMA