Sprzedaż maszyn rolniczych a VAT

Podatnik - rolnik uzyskuje korzyść podatkową wynikającą z różnicy pomiędzy niższym z reguły podatkiem należnym (wynikającym ze sprzedaży produktów rolnych) a wyższym podatkiem naliczonym (wynikającym z zakupu maszyn i innych środków do produkcji rolnej). Z drugiej strony należy pamiętać o tym, że w przypadku sprzedaży tego typu maszyn i urządzeń należy wystawić fakturę VAT z wykazaną kwotą podatku należnego.

Sprzedaż maszyn, w stosunku do których przysługiwało podatnikowi prawo do odliczenia podatku od towarów i usług, rodzi obowiązek wystawienia faktury VAT i opodatkowania transakcji według stawki podstawowej. Wątpliwości interpretacyjnych nie budzi sytuacja, kiedy rolnik już jako czynny podatnik VAT dokonał zakupu maszyn lub urządzeń, odliczył całość podatku naliczonego i następnie sprzedał te maszyny lub urządzenia. W takiej sytuacji zawsze wystąpi obowiązek wystawienia faktury VAT z wykazaną kwotą podatku należnego.

Wątpliwości rodzą się natomiast w przypadku tych transakcji sprzedaży, które dotyczą maszyn i urządzeń nabytych przed rezygnacją ze statusu rolnika ryczałtowego. Cykl życia maszyn i urządzeń w gospodarstwach rolnych jest z reguły dosyć długi i może wystąpić sytuacja, w której rolnik nie skorzystał w ogóle z prawa do odliczenia lub skorzystał w części.

W przypadku maszyn, w stosunku do których nie przysługiwało podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego, znajdzie zastosowanie zwolnienie w podatku VAT. Zarówno w treści ustawy, jak i przepisów wykonawczych do niej, ustawodawca przewidział opodatkowanie niektórych czynności stawkami obniżonymi lub zwolnienie od podatku.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT zwalnia się od podatku dostawę towarów używanych, pod warunkiem że w stosunku do tych towarów nie przysługiwało dokumentującemu ich dostawy prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Przez towary używane, o których mowa w tym przepisie, rozumie się ruchomości, których okres użytkowania przez podatnika dokonującego dostawy wyniósł co najmniej pół roku po nabyciu prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel (art. 43 ust. 2 ustawy o VAT).

Zatem dla zastosowania powyższego zwolnienia w przypadku dostawy towarów używanych niezbędne jest spełnienie (łącznie) następujących warunków:
- przedmiotem dostawy są ruchomości,
- dokonujący ich dostawy używał sprzedawane towary,
- okres ich używania wyniósł co najmniej pół roku od chwili nabycia prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel,
- podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego ani w całości, ani w części.

Odliczenie VAT od samochodów w 2014 r.

 Faktury zaliczkowe przed otrzymaniem zaliczki

Zatem sprzedaż maszyn i urządzeń, w stosunku do których rolnikowi - czynnemu podatnikowi VAT nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT, korzystać będzie ze zwolnienia w podatku VAT. Rolnik będzie zobowiązany do wystawienia faktury sprzedaży, ale z wykazanym zwolnieniem od podatku VAT.

Przykład
Rolnik prowadzi gospodarstwo rolne i dnia 1 września 2009 r. zrezygnował ze statusu rolnika ryczałtowego, rejestrując się jako czynny podatnik podatku od towarów i usług. W 2001 r. zakupił na faktury VAT następujące maszyny rolnicze: ładowacz czołowy oraz pług. Sprzęt rolniczy wykorzystywał w działalności rolniczej do dnia 1 września 2009 r. jako rolnik ryczałtowy, natomiast po tym dniu nadal użytkuje w działalności rolniczej opodatkowanej podatkiem od towarów i usług na zasadach ogólnych. Z tytułu zakupu wymienionych maszyn rolnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego, ponieważ zakup miał miejsce 5 lat przed rezygnacją ze zwolnienia. Sprzedaż tego typu maszyn skorzysta ze zwolnienia z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT.

Niekorzystna podatkowo natomiast jest niewątpliwie sytuacja, kiedy rolnik - czynny podatnik VAT dokona sprzedaży maszyn i urządzeń, nabytych w ciągu 5 lat przed rezygnacją ze zwolnienia, w stosunku do których przysługiwało mu prawo do odliczenia części podatku VAT na podstawie art. 91 ustawy o VAT.

Przykład
Rolnik prowadzi gospodarstwo rolne i dnia 1 września 2009 r. zrezygnował ze statusu rolnika ryczałtowego, rejestrując się jako czynny podatnik podatku od towarów i usług. W 2006 r. zakupił na faktury VAT następujące maszyny rolnicze: ładowacz czołowy oraz pług. Sprzęt rolniczy wykorzystywał w działalności rolniczej do dnia 1 września 2009 r. jako rolnik ryczałtowy, natomiast po tym dniu użytkuje w działalności rolniczej opodatkowanej podatkiem od towarów i usług na zasadach ogólnych. W deklaracjach VAT-7 za styczeń 2010 r. i za styczeń 2011 r. dokonał odliczenia łącznie 2/5 podatku VAT z tytułu zakupu wymienionych maszyn.

Ewentualna sprzedaż tych maszyn rolniczych powinna zostać opodatkowana według stawki podstawowej podatku, czyli 22% (obecnie przejściowo 23%), pomimo tego, że podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia tylko części podatku VAT naliczonego, zapłaconego przy ich nabyciu.

Rolnik - czynny podatnik VAT miał prawo do częściowego odliczenia podatku naliczonego poprzez korektę z art. 91 ustawy o VAT, zatem sprzedaż tego typu maszyn rolniczych, które co prawda wypełniają definicję towaru używanego, nie będzie mogła korzystać ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT.

Warto zwrócić uwagę na dokładną treść art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT. Przepis tego artykułu odnosi się bowiem do prawa do odliczenia, które podatnikowi przysługuje, niezależnie od faktu skorzystania z tego prawa. W konsekwencji obowiązek opodatkowania transakcji sprzedaży powstanie również wtedy, gdy rolnik - czynny podatnik VAT nie skorzysta z prawa do odliczenia i w ogóle podatku naliczonego od zakupu maszyn i urządzeń nie odliczy.