Zmiany w KRUS: od 1 kwietnia wchodzi wyższa składka zdrowotna

• Nowa wysokość składki już od 1 kwietnia 2026 roku
• Kto obowiązkowo podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu w KRUS?
• Samo spełnienie warunków nie wystarczy. Konieczne zgłoszenie
• Kiedy ustaje ubezpieczenie zdrowotne?
• Ile wynosi składka i kto ją opłaca?
• Definicja członka rodziny w KRUS

Nowa wysokość składki już od 1 kwietnia 2026 roku

Zmienia się wymiar składek na ubezpieczenie zdrowotne w 2026 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego informuje, że przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku, w czwartym kwartale w 2025 r. wynosiło 9228,64 zł.

W związku z powyższym od 1 kwietnia 2026 r., wymiar składki na ubezpieczenie zdrowotne za:

• domowników w gospodarstwach rolnym stanowiących samoistne działy specjalne produkcji rolnej,
• pomocników rolnika,

stanowić będzie 277 zł miesięcznie (tj. 9% od kwoty podstawy wymiaru stanowiącej 33,4% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku).

W porównaniu do aktualnej stawki oznacza to wzrost o około 20 zł miesięcznie na osobę. Kwota ta może wydawać się niewielka, ale w gospodarstwach zatrudniających kilku pomocników lub prowadzących intensywną produkcję specjalną koszty szybko się kumulują.

Kto obowiązkowo podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu w KRUS?

Ubezpieczeniu zdrowotnemu obowiązkowo podlegają:

• rolnicy, którzy:
  a) podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników zarówno z mocy ustawy jak i na wniosek,
  b) nie podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników ani ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu i prowadzą działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni równiej 1 lub poniżej 1 hektara przeliczeniowego użytków rolnych,
• domownicy rolnika, którzy stale pracują w gospodarstwie rolnym rolnika niezależnie od powierzchni gospodarstwa rolnego należącego do rolnika,
• osoby pobierające emeryturę rolniczą lub rentę rolniczą,
• członkowie rodzin rolników, domowników, emerytów i rencistów,
• pomocnicy rolnika.

Nie podlegają temu ubezpieczeniu między innymi osoby:

• które kontynuują ubezpieczenie rolnicze na funduszu emerytalno-rentowym po zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej,
• które podlegają jednocześnie ubezpieczeniu w ZUS z tytułu wykonywania np. umowy agencyjnej, umowę zlecenia lub pełnią funkcję w radzie nadzorczej, jeżeli w KRUS mają dotowaną składkę zdrowotną. Wówczas płacą składkę zdrowotną w ZUS.

Samo spełnienie warunków nie wystarczy. Konieczne zgłoszenie

Samo spełnienie warunków do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym nie jest podstawą do korzystania ze świadczeń zdrowotnych. Należy bezwzględnie dokonać zgłoszenia do tego ubezpieczenia w terminie:

• 14 dni dla rolnika, domownika
• 7 dni dla pomocnika rolnika, dla członków rodziny rolnika, domownika i emeryta lub rencisty

W tym celu należy pobrać i wypełnić „Zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego” (druk KRUS UD-2Z). Dokonując zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego członka rodziny, którym jest dziecko pełnoletnie, należy dołączyć zaświadczenie o kontynuowaniu nauki. Zgłoszenie należy złożyć w jednostce organizacyjnej KRUS właściwej terytorialnie ze względu na położenie gospodarstwa rolnego.

Można tego dokonać osobiście lub za pośrednictwem:

• operatora pocztowego,
• skrzynki podawczej ePUAP,
• e-doręczenia.

Dokumentacji nie należy przesyłać pocztą elektroniczną ze względu na ochronę danych osobowych. Jednostka KRUS po poprawnym zweryfikowaniu danych osoby podanych w zgłoszeniu do ubezpieczenia z bazą PESEL przekazuje je do NFZ.

Członek rodziny korzysta z ubezpieczenia osoby, która ja zgłosiła, gdyż za niego nie są odprowadzane składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Kiedy ustaje ubezpieczenie zdrowotne?

Ubezpieczenie zdrowotne rolnika, domownika trwa do końca miesiąca, niezależnie od tego w jakim dniu danego miesiąca ustało jego ubezpieczenie społeczne rolników.

Ubezpieczenie zdrowotne członków rodzin ustaje razem z ubezpieczeniem rolnika lub domownika.

Jeśli członkiem rodziny jest student wówczas jego ubezpieczenie ustaje od dnia ukończenia 26 lat. Po ukończeniu 26 lat do ubezpieczenia zdrowotnego studenta powinna zgłosić uczelnia.

Ile wynosi składka i kto ją opłaca?

Składka zdrowotna jest miesięczna i niepodzielna. Oznacza to, że jest opłacana za cały miesiąc. Wymiar składek:

1. w gospodarstwach rolnych – 1 zł za każdy pełny hektar przeliczeniowy użytków rolnych,
2. w działach specjalnych produkcji rolnej – składka za rolnika i domownika wynosi 9% od zadeklarowanej podstawy wymiaru składki, odpowiadającej:

1. dochodowi ustalonemu dla opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, w kwocie nie niższej jednak niż kwota odpowiadająca wysokości minimalnego wynagrodzenia, bądź:
2. minimalnemu wynagrodzeniu w przypadku prowadzenia działalności nie podlegającej opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych,
3. za domowników pracujących wyłącznie w samoistnych działach specjalnych produkcji rolnej wymiar składki stanowi kwota 33,4 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w „Monitorze Polskim”. Składka od nowej podstawy obowiązuje od dnia 1 kwietnia danego roku.

3. za emerytów i rencistów składka zdrowotna wynosi 9% podstawy jej wymiaru, tj. 9% świadczenia (emerytury lub renty).

Rolnicy i domownicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu wyłącznie z tytułu wykonywanej działalności rolniczej i z tego tytułu opłacana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne.

Opłacanie składek:

1. z budżetu państwa, gdy gospodarstwo rolne jest poniżej 6 ha przeliczeniowych użytków rolnych,
2. przez rolnika, gdy:

1. gospodarstwo rolne jest o powierzchni 6 i więcej hektarów przeliczeniowych.
   Termin płatności jest taki sam jak składki na ubezpieczenie społeczne rolników, tj. do ostatniego dnia pierwszego miesiąca danego kwartału,

1. prowadzi działy specjalne.
   Termin płatności jest do 15 dnia następnego miesiąca.

Rolnicy prowadzący działalności rolniczą na gruntach otrzymują z KRUS przekazy z wymiarem należnych składek. Rolnicy prowadzący działalność rolniczą w działach specjalnych produkcji rolnej sami opłacają należne składki na konto bankowe właściwej jednostki organizacyjnej KRUS.

Definicja członka rodziny w KRUS

Członkiem rodziny jest:

• dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione, wnuk albo dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, albo dziecko obce w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli uczy się dalej w szkole, zakładzie kształcenia nauczycieli, uczelni lub jednostce naukowej prowadzącej studia doktoranckie – do ukończenia 26 lat, natomiast jeżeli posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi – bez ograniczenia wieku,
• małżonek, nie posiadający własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego,
• wstępny (rodzice, dziadkowie) pozostający z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym i nie posiadający własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego.

Zmiany wchodzą w życie 1 kwietnia 2026 r. Warto sprawdzić, czy nowe stawki i obowiązki dotyczą Twojego gospodarstwa oraz czy wszystkie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego zostały dopełnione w terminie.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.