Nawet 42 mld euro dla polskiej wsi po 2027 roku. Rząd szykuje wielkie zmiany dla rolnictwa i regionów wiejskich

• Polska wieś ma dostać więcej pieniędzy z UE po 2027 roku
• Dziewięć najważniejszych wyzwań dla obszarów wiejskich
• Plan Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028-2034 ma być kluczowy dla rozwoju wsi
• Rząd chce wykorzystać sprawdzone rozwiązania i doświadczenia samorządów
• Bezpieczeństwo żywnościowe i energetyczne coraz ważniejsze dla wsi
• Rozwój wsi nie może opierać się tylko na WPR

Polska wieś ma dostać więcej pieniędzy z UE po 2027 roku

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi informuje w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ze środków UE na lata 2028-2034: Skala potrzeb i wyzwań rozwojowych, przed którymi stoją obszary wiejskie i rolnictwo w Polsce, wymagają zapewnienia odpowiedniego poziomu finansowania w latach 2028-2034 na poziomie wyższym niż wynoszą obecnie środki WPR, polityki spójności i RRF skierowane na ten cel. Podczas posiedzenia w dniu 6 maja br. Zespołu ds. długoterminowej wizji obszarów wiejskich i wsparcia ich rozwoju ze środków krajowych i UE po 2027 r. uczestnicy rozmawiali o finansowaniu rozwoju wsi i priorytetach Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028-2034.

„Mieszkańcy obszarów wiejskich zasługują na to, żeby w nowej perspektywie finansowej być pełnoprawnym beneficjentem środków europejskich. Chcemy, żeby wieś się rozwijała i nie odstawała od miast” – powiedział minister Stefan Krajewski.

Ministerstwo podkreśla, że nowa perspektywa finansowa UE ma kluczowe znaczenie dla przyszłości polskiej wsi, a poziom wsparcia powinien być wyższy niż obecnie dostępne środki z WPR, polityki spójności i Funduszu Odbudowy.

Dziewięć najważniejszych wyzwań dla obszarów wiejskich

Podczas spotkania prof. Julian Krzyżanowski (IERiGŻ-PIB) przedstawił stanowisko Zespołu dotyczące wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ze środków UE w okresie 2028–2034. W stanowisku wskazano dziewięć kluczowych wyzwań dla obszarów wiejskich, takich jak m.in. potrzeba rozwoju infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, drogowej i energetycznej, wzrost dochodów mieszkańców, poprawa dostępu do usług publicznych i tworzenie nowych miejsc pracy. Ważnym aspektem pozostaje również bezpieczeństwo żywnościowe, odporność na kryzysy klimatyczne, geopolityczne i ekonomiczne oraz rozwój lokalnych łańcuchów dostaw.

W stanowisku Zespołu zwrócono też uwagę na potrzeby w zakresie retencji wody, ochrony środowiska, ograniczania wykluczenia społecznego, wsparcia dla młodych mieszkańców wsi oraz dostosowania infrastruktury i usług do zmian demograficznych.

Eksperci wskazują, że bez dodatkowych inwestycji rozwój wielu regionów wiejskich może wyhamować, szczególnie w kontekście rosnących kosztów energii, zmian klimatu i starzenia się społeczeństwa.

Plan Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028-2034 ma być kluczowy dla rozwoju wsi

Uczestnicy spotkania podkreślili, że Plan Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028–2034 powinien odpowiadać na potrzeby obszarów wiejskich i rolnictwa zapewniając odpowiedniej wysokości środki na ich rozwój.

Zespół opowiedział się również za utrzymaniem silnej roli MRiRW w programowaniu wsparcia dla rolnictwa i obszarów wiejskich po 2027 roku. Uczestnicy spotkania zwracali uwagę, że nowy model finansowania może zwiększyć konkurencję o środki między obszarami wiejskimi i miejskimi.

Według uczestników spotkania konieczne jest takie zaplanowanie nowego budżetu unijnego, aby obszary wiejskie nie przegrały rywalizacji o fundusze z dużymi miastami i regionami miejskimi.

Rząd chce wykorzystać sprawdzone rozwiązania i doświadczenia samorządów

Minister Stefan Krajewski podkreślił, że nowa perspektywa finansowa powinna opierać się na rozwiązaniach, które sprawdziły się w poprzednich latach. „Chcemy wykorzystać doświadczenia z poprzednich perspektyw. To, co dobre, zachować i rozwijać, a to, co się nie sprawdziło – zmieniać” – zaznaczył minister.

Zwrócił również uwagę na znaczenie współpracy z samorządami i lokalnymi społecznościami. „Widzimy dobre efekty działań, które udało się wdrożyć dzięki lokalnym strategiom rozwoju. Powstawały miejsca pracy, rosło zaangażowanie mieszkańców i integrowały się lokalne społeczności” – powiedział Stefan Krajewski.

Zespół zwrócił również uwagę na pozytywne doświadczenia samorządów województw, Lokalnych Grup Działania, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa oraz jednostek doradztwa rolniczego we wdrażaniu programów wspierających rozwój wsi.

Bezpieczeństwo żywnościowe i energetyczne coraz ważniejsze dla wsi

Podczas dyskusji dużo miejsca zajęły kwestie bezpieczeństwa i odporności. „Powinniśmy dziś szerzej spojrzeć na aspekt bezpieczeństwa: żywnościowego, energetycznego, ale też militarnego. Trzeba mądrze realizować inwestycje tak, żeby mogły służyć mieszkańcom również w sytuacjach kryzysowych” – mówił minister Stefan Krajewski.

Coraz większy nacisk ma być położony na odporność obszarów wiejskich na kryzysy klimatyczne, gospodarcze i geopolityczne, a także na rozwój infrastruktury strategicznej.

Rozwój wsi nie może opierać się tylko na WPR

Wiceminister Adam Nowak przypomniał, że rozwój obszarów wiejskich nie może opierać się wyłącznie na środkach Wspólnej Polityki Rolnej. „Środki na WPR nie mogą być jedynym źródłem wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Potrzebne jest zaangażowanie różnych polityk i instrumentów europejskich. Rzeczą fundamentalną jest żeby budżet na instrumenty WPR i rozwój obszarów wiejskich z PPKR 2028-2034 wynosił nie 24,6 mld euro, czy 32,8 mld euro – jak to niektórzy przedstawiają, ale 42 mld euro plus współfinansowanie krajowe” – powiedział Adam Nowak.

Wiceminister zaznaczył również, że obecne prace nad nową perspektywą finansową będą miały wpływ na rozwój wsi w kolejnych latach. „Jesteśmy w kluczowym momencie programowania nowej perspektywy finansowej. Bardzo ważne jest dobre zdiagnozowanie potrzeb i wyzwań, żeby skutecznie wykorzystać środki po 2027 roku” – zaznaczył.

Adam Nowak przypomniał również o pracach prowadzonych podczas polskiej prezydencji w Radzie UE nad wdrażaniem mechanizmu rural proofing. Jednym z efektów tych działań jest nowy instrument określany jako rural target. Zgodnie z nim Polska powinna przeznaczyć dodatkowo co najmniej 8,986 mld euro na rozwój obszarów wiejskich.

W spotkaniu wzięli udział m.in. przedstawiciele Urzędów Marszałkowskich, Związku Województw RP, Krajowej Rady Izb Rolniczych, Główny Urząd Statystyczny, instytutów naukowych oraz jednostek podległych i nadzorowanych przez MRiRW.