Ulga termomodernizacyjna a program Czyste Powietrze. Podatnicy karani za braki w przepisach

• Ulga termomodernizacyjna a program Czyste Powietrze
• Dofinansowanie (nie)wolne od podatku
• Podatnik „karany” za braki w przepisach
• Co można odliczyć w ramach ulgi termomodernizacyjnej? Lista wydatków
• Przy uldze na termomodernizację ważna jest dokumentacja
• Małżonkowie mają odrębne limity w ramach ulgi termomodernizacyjnej. Potwierdza to MF

Ulga termomodernizacyjna a program Czyste Powietrze

106 000 zł – tyle może odliczyć wspólnie od podatku dochodowego małżeństwo w ramach ulgi termomodernizacyjnej (53 000 zł na osobę). Kwota niemała, ale w dzisiejszych realiach rynku często niewystarczająca na pełną modernizację cieplną budynków. Dlatego ich właściciele korzystają też z innych programów wsparcia, np. Czyste Powietrze (ze środków wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej) albo Mój Prąd (ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej).

Przepisy nie zabraniają korzystania z obu form wsparcia w ramach jednej inwestycji. Można je stosować łącznie, czyli część wydatków rozliczyć w ramach ulgi termomodernizacyjnej (dalej również UT) a inną część w ramach Czystego Powietrza (dalej również: CP). Chodzi więc jedynie o to, by tego samego wydatku nie rozliczać w obu „programach”.

Dofinansowanie (nie)wolne od podatku

Problem pojawia się, gdy podatnik poniósł i rozliczył wydatki w jednym roku podatkowym w ramach ulgi na termomodernizacje, a dotację z CP (albo Mój Prąd) otrzymał w roku kolejnym. Zgodnie bowiem z art. 26f ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w takiej sytuacji będzie on zobowiązany doliczyć wydatki już odliczone, a dofinansowane zwrotem (dotacją ) w roku kolejnym, do dochodu za ten rok kolejny, w którym otrzymał zwrot. Oznacza to, że właściciel (także współwłaściciel) termomodernizowanego domu jednorodzinnego (również domu w zabudowie szeregowej lub bliźniaczej), który np. wykonał termomodernizację w 2022 r., złożył dokumenty do Czystego Powietrza w 2022 r., ale środki z tego programu otrzymał dopiero w 2023 r., będzie zobowiązany o wartość dofinansowanych wydatków powiększyć podstawę swojego opodatkowania podatkiem dochodowym za 2023 rok. A przecież art. 21 ust. 1 pkt 129a ustawy o PIT wyraźnie stanowi, że wolne od podatku dochodowego są świadczenia otrzymane ze środków NFOŚiGW lub wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.

Dochodzi więc do sytuacji, w której z jednej strony dofinansowania są ustawowo wolne od podatku, ale nie wówczas, gdy stanowią zwrot odliczonego wcześniej wydatku. Wydaje się, że alternatywnie podatnik mógłby „wyjąć” te dofinansowane rok później z CP wydatki ze swojego rozliczenia PIT za rok poprzedni. Jednak wówczas należałoby dopłacić powstałą w ten sposób zaległość podatkową za rok poprzedni, i to wraz z odsetkami (roczny wskaźnik odsetek w 2024 r. wynosi aż 16%).  Takie cofanie się do ubiegłorocznego rozliczenia PIT w sytuacji otrzymania dotacji w kolejnym roku przeczyłoby również zasadzie kasowości podatku dochodowego osób fizycznych (nie prowadzących działalności gospodarczej) – zgodnie, z którą rozliczenia podatkowego dokonujemy w oparciu o przychody/dochodu faktycznie uzyskane w konkretnym roku i koszty możliwe do potrącenia w oparciu o obowiązujące przepisy.

Podatnik „karany” za braki w przepisach

Pomimo oczywistych strat, jakie przynoszą niespójne przepisy, a w przypadku decyzji o korekcie rozliczenia podatkowego za rok poprzedni: powstanie zaległości podatkowej – dodatkowo podatnik może zostać ,,ukarany” wcześniejszą utratą prawa do ulgi termomodernizacyjnej i to pomimo poniesienia wydatków z tego tytułu.  Co skutkować będzie koniecznością zapłaty wyższego podatku za rok podatkowy w którym kolejne nakłady poczyniono.

Zgodnie bowiem z przepisami (art. 26h ust. 1 ustawy o PIT), prawo do odliczenia wydatków na materiały budowlane, urządzenia i usługi, związane z realizacją przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, przysługuje w okresie 3 kolejnych lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym poniesiono pierwszy wydatek. Kwota odliczenia nie może przekroczyć 53 000 zł w odniesieniu do wszystkich realizowanych przedsięwzięć termomodernizacyjnych w poszczególnych budynkach, których podatnik jest właścicielem lub współwłaścicielem.

Co więc w sytuacji, gdy w 2022 r. podatnik wyda 40 000 zł na termomodernizację. Dodatkowo w następnym, czyli roku  2023 r., poniesie z tego tytułu kolejne wydatki w kwocie 13 000 zł i jednocześnie otrzyma w tymże 2023 r. z ,,Czystego Powietrza” dotację  w wysokości 10 000 zł za wydatki z 2022 r.?

Zgodnie z literalną wykładnią przepisów ustawy PIT, podatnik winien doliczyć do swoich przychodów/dochodów dotację w kwocie 10 000 zł i dodatkowo posiada uprawnienie do skorzystania z ulgi na termomodernizację w kwocie 13 000 zł. Taki sposób rozliczenia wydatków i dotacji skutkować będzie jednak utratą prawa do dalszego korzystania z ulgi na termomodernizację. Gdyby zaś podatnik mógł potrącić bieżące wydatki z dotacją (13 000 – 10 000 zł), miał by prawo do dalszego rozliczania ulgi w trzeci roku: w kwocie 10 000 zł.

Wydaje się, za takim sposobem rozliczenia przemawia również kolejny przepis z ustawy o PIT, czyli art. 26h ust. 5 pkt 1, normujący że odliczeniu nie podlegają wydatki w części, w jakiej zostały: 1) sfinansowane (dofinansowane) ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej lub wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej lub zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie.

By taką oczywistą, korzystną, ale i praktyczną wykładnię przepisów zastosować, bez obawy o wejście w spór z fiskusem, konieczna jest  pilna nowelizacja przepisów o uldze termomodernizacyjnej, o co należy postulować. Zwłaszcza w sytuacji, gdy na przełomie roku 2023/2024 program ,,Czyste powietrze” złapał poważną zadyszkę, która skutkuje poważnymi opóźnieniami w wypłacie dotacji o które wnioskowało w roku 2023. Jak wynikało z prasowych doniesień na początku grudnia zeszłego roku wojewódzkie fundusze przestały otrzymywać  środki i w związku z tym musiały wstrzymać wypłatę dotacji. Jakiś czas później do WFOŚiGW popłynęły przelewy z NFOŚiGW, ale pokryły one tylko ułamek potrzebnej kwoty. Obecnie ,,Czyste powietrze” ma zostać wsparte pieniędzmi z KPO.

Dodatkowo czas już na waloryzację kwoty limitu wydatków, które w trakcie 3 lat podatnicy mogą od swoich dochodów odliczyć. Limit 53 000 zł nie był waloryzowany od dnia wejścia w życie przepisów o uldze termodernizacyjnej, co miało miejsce w styczniu roku 2019. Od tego czasu ceny materiałów do ociepleń, stolarki budowlanej, nowoczesnych pieców oraz usług dramatycznie wzrosły.

Co można odliczyć w ramach ulgi termomodernizacyjnej? Lista wydatków

Wyjaśnijmy, że do odliczenia podatku w ramach ulgi termomodernizacyjnej uprawnia tylko ten wydatek, który znajduje się na specjalnej „liście wydatków”, a zatem został wymieniony w rozporządzeniu Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 21 grudnia 2018 r. w sprawie określenia wykazu rodzajów materiałów budowlanych, urządzeń i usług związanych z realizacją przedsięwzięć termomodernizacyjnych. Lista wydatków kwalifikujących się do ulgi obejmuje materiały budowlane, urządzenia i usługi.

Wydatki na materiały budowlane i urządzenia dające prawo do odliczenia:

• Materiały do docieplenia przegród, płyt balkonowych i fundamentów.
• Węzeł cieplny z programatorem temperatury.
• Kocioł gazowy kondensacyjny z kompletem akcesoriów.
• Kocioł olejowy kondensacyjny z kompletem akcesoriów.
• Zbiornik na gaz lub olej.
• Kocioł na biomasę zgodny z normami UE.
• Przyłącze do sieci ciepłowniczej lub gazowej.
• Materiały dla instalacji ogrzewczej.
• Materiały dla instalacji ciepłej wody użytkowej.
• Materiały dla systemu ogrzewania elektrycznego.
• Pompa ciepła i akcesoria.
• Kolektor słoneczny i akcesoria.
• Ogniwo fotowoltaiczne i akcesoria.
• Stolarka okienna i drzwiowa.
• Materiały dla systemu wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.

Wydatki na usługi uprawniające do odliczenia podatku PIT w ramach ulgi:

• Audyt energetyczny budynku.
• Analiza termograficzna budynku.
• Dokumentacja projektowa dla prac termomodernizacyjnych.
• Ekspertyzy ornitologiczna i chiropterologiczna.
• Docieplenie przegród, płyt balkonowych i fundamentów.
• Wymiana stolarki zewnętrznej.
• Wymiana lub montaż nowej instalacji ogrzewania i ciepłej wody użytkowej.
• Montaż kotła gazowego kondensacyjnego.
• Montaż kotła olejowego kondensacyjnego.
• Montaż pompy ciepła.
• Montaż kolektora słonecznego.
• Montaż systemu wentylacji mechanicznej.
• Montaż instalacji fotowoltaicznej.
• Uruchomienie źródła ciepła i analiza spalin.
• Regulacja instalacji.
• Demontaż źródła ciepła na paliwo stałe.

Należy mieć na uwadze, że możliwość odliczenia w ramach ulgi termomodernizacyjnej dają wyłącznie te wydatki z listy wydatków, które dotyczą realizacji przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w rozumieniu art. 3 pkt 2a ustawy Prawo budowlane. Przy czy, aby skorzystać z ulgi termomodernizacyjnej podatnik musi zakończyć przedsięwzięcie termomodernizacyjne w okresie 3 kolejnych lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym poniósł pierwszy wydatek dotyczący tego przedsięwzięcia. Jeżeli termin ten nie zostanie dotrzymany, podatnik jest obowiązany zwrócić ulgę poprzez doliczenie kwot poprzednio odliczonych do dochodu/przychodu za rok podatkowy, w którym upłynął termin na zakończenie przedsięwzięcia.

Przy uldze na termomodernizację ważna jest dokumentacja

Wysokość wydatków termomodernizacyjnych na potrzeby odliczenia PIT z ulgi termomodernizacyjnej ustala się na podstawie faktur wystawionych przez podatnika VAT niekorzystającego ze zwolnienia od tego podatku. Ulga termomodernizacyjna przysługuje zatem, jeśli posiadasz fakturę wystawioną przez podatnika VAT czynnego. Możesz również korzystać z ulgi na podstawie faktury zawierającej podatek od wartości dodanej wystawionej przez podmiot z państwa członkowskiego UE.

Małżonkowie mają odrębne limity w ramach ulgi termomodernizacyjnej. Potwierdza to MF

Kwota maksymalnego odliczenia z ulgi termomodernizacyjnej dla jednego podatnika to 53 tys. zł w odniesieniu do wszystkich realizowanych przedsięwzięć termomodernizacyjnych w budynkach, których jesteś właścicielem lub współwłaścicielem. Jeśli wydatki były opodatkowane podatkiem VAT, odliczasz kwotę wraz z tym podatkiem, o ile nie odliczyłeś tego podatku wcześniej.

Warto jednak podkreślić, że limit ulgi w wysokości 53 tys. zł nie jest związany z jedną inwestycją lub jednym przedsięwzięciem termomodernizacyjnym, lecz jest określony dla danego podatnika, niezależnie od liczby inwestycji termomodernizacyjnych. A więc w przypadku podatników pozostających w związku małżeńskim całkowite odliczenie z ulgi termomodernizacyjnej w rozliczeniu PIT w 2024 roku może wynieść maksymalnie 106 tys. zł, gdyż każdy z małżonków dysponuje odrębnym limitem w wysokości 53 tys. zł.