Kara porządkowa od 1 stycznia 2009 r.

W Ordynacji podatkowej uregulowana jest m.in. kwestia dość dolegliwej kary porządkowej, którą organy podatkowe mogą nakładać na niektóre osoby. Maksymalna wysokość tej opłaty od kilku lat się nie zmieniała ale od 1 stycznia 2009 r. nastąpiła jej podwyżka.

Maksymalna wysokość kary porządkowej, zapisana w art. 262 § 1 ww. ustawy, to aktualnie 2.600,00 zł (podwyżka o 100 zł).

Powodem dokonania tej podwyżki jest to, że od kilku lat w Ordynacji podatkowej, obok stałej kwoty 2.500,00 zł zamieszczono mechanizm nakazujący Ministrowi Finansów dokonywać co roku zwiększenia tej kwoty o wskaźnik inflacji i ogłaszaniu jej w odpowiednim obwieszczeniu, po zaokrągleniu do pełnych setek złotych.

Ponieważ dotychczas łączny wynik corocznej „waloryzacji” tej kwoty nie przekraczał 50,00 zł, wysokość kary porządkowej była niezmienna. Niestety (dla podatników) wyliczenia dokonane przez Ministra Finansów w bieżącym roku dały wynik większy, w związku z czym od 1 stycznia 2009 r. musi dojść do zwiększenia maksymalnej wysokości kary porządkowej, do wskazywanej powyżej kwoty 2.600,00 zł – informacja na ten temat zawarta została w obwieszczeniu Ministra Finansów z dnia 6 sierpnia 2008 r. w sprawie wysokości kwoty wymienionej w art. 262 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa (Mon.Pol. Nr 61, poz. 540)

Kto zatem może być zagrożony otrzymaniem kary porządkowej w nowej wysokości ?

Zgodnie z art. 262 Ordynacji podatkowej, kara porządkowa może być nałożona przez organy podatkowe na stronę (czyli np. podatnika), jej pełnomocnika, świadka lub biegłego, którzy pomimo prawidłowego wezwania przez ten organ (czyli np. przez naczelnika urzędu skarbowego lub celnego):

- nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo że byli do tego zobowiązani, lub

- bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, lub

- bez zezwolenia tego organu opuścili miejsce przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem.

Powyższy przepis stosuje się odpowiednio do osób, które wyraziły zgodę na powołanie ich na biegłego. Od 1 stycznia 2009 r. odstąpiono zaś od nakładania tej kary na osoby, które odmówiły wyjawienia rzeczy lub praw majątkowych, mogących być przedmiotem hipoteki przymusowej lub zakładu skarbowego.

Dodatkowo, karę porządkową można również nałożyć na osoby trzecie, które bezzasadnie odmawiają okazania przedmiotu oględzin; oraz na uczestników rozprawy, którzy poprzez swoje niewłaściwe zachowanie utrudniają jej przeprowadzenie.

Karę porządkową organ podatkowy nakłada w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Karę należy wpłacić w ciągu 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o jej wymierzeniu. W tym samym czasie można również złożyć wniosek o uznanie za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków, a organ podatkowy, który nałożył karę porządkową, może uznać taki wniosek za zasadny i uchylić postanowienie nakładające karę.

Dopiero na postanowienie o odmowie uchylenia kary przysługuje zażalenie do organu wyższego stopnia, który także może ewentualnie uchylić nałożoną karę. Należy jednocześnie pamiętać o tym, że przepisy Ordynacji podatkowej przewidują, iż samo ukaranie karą porządkową nie wyklucza możliwości zastosowania wobec opornego świadka lub biegłego środków przymusu przewidzianych w przepisach szczególnych.

Dodatkowo wspomnieć należy, iż do kary porządkowej stosujemy takie same zasady przedawnienia, jak do „normalnych” zobowiązań podatkowych.

Podstawa prawna: ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa – Dz.U. Nr 8 poz. 60, z późn. zm

Grzegorz Musolf

Ekspert podatkowy