Kiedy zdaniem Rzecznika Generalnego TSUE trzeba zapłacić VAT od sprzedaży działek budowlanych?

Jarosław Słaby (sprawa C-180/10) oraz Emilian Kuć i Halina Jeziorska-Kuć (sprawa C-181/10) wnieśli do właściwych organów podatkowych o wydanie interpretacji podatkowej w przedmiocie opodatkowania podatkiem VAT sprzedaży nieruchomości gruntowych.

Sprzedaż wielu działek po zmianie przeznaczenia gruntu

W przypadku J. Słabego chodzi o stopniową sprzedaż działek stanowiących części nieruchomości nabytej w 1996 r. W owym czasie nieruchomość ta znajdowała się na terenie przeznaczonym do produkcji rolnej zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego.

J. Słaby, jako osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, nabył tę nieruchomość z zamiarem prowadzenia tam działalności rolniczej, którą prowadził w latach 1996–1998. W 1997 r., w związku ze zmianą planu zagospodarowania przestrzennego, nieruchomość ta została przekształcona w grunt przeznaczony pod zabudowę letniskową.

W 1999 r. J. Słaby podzielił ją na 64 działki, które postanowił sprzedać. Sprzedaż pierwszej z nich nastąpiła w 2000 r.

Okazjonalna sprzedaż działek przez rolnika ryczałtowego

W przypadku E. i H. Kuciów chodzi o okazjonalną sprzedaż działek wchodzących w skład ich gospodarstwa rolnego. Dokonali oni konkretnie 13 transakcji sprzedaży działek w 2004 r., w tym 9 po przystąpieniu Polski do UE, 14 podobnych transakcji w 2005 r. i 20 w 2006 r.

E. i H. Kuciowie nabyli gospodarstwo rolne jako grunt rolny bez prawa do zabudowy i użytkowali ten grunt w celu prowadzenia działalności rolniczej. Z tego tytułu zarejestrowali się oni, zgodnie z interpretacją organów podatkowych, którą otrzymali w 2004 r., jako podatnicy podatku VAT objęci systemem ryczałtowym. W związku ze zmianą planu zagospodarowania przestrzennego część gruntów rolnych została przeznaczona pod zabudowę mieszkaniowo-usługową.

W obu przypadkach organy podatkowe uznały sprzedaż nieruchomości za objętą podatkiem VAT.

Pytanie prejudycjalne

Rozpoznający skargi kasacyjne na wyroki sądów administracyjnych Naczelny Sąd Administracyjny, który skierował do Trybunału pytania prejudycjalne w omawianych sprawach, zmierza do ustalenia, czy w świetle prawa UE osobę, która stopniowo sprzedaje działki stanowiące początkowo część nieruchomości nabytej jako grunt rolny i w celu prowadzenia działalności rolniczej, której to nieruchomości przeznaczenie zostało następnie zmienione w miejscowym planie zagospodarowania poprzez przekształcenie w grunt przeznaczony pod zabudowę letniskową lub mieszkaniowo-usługową, należy uznać za podatnika podatku VAT?

Polecamy: Zwrot VAT za materiały budowlane - poradnik

Polecamy: Zwrot VAT za materiały budowlane - limity zwrotu

Co sądzi Rzecznik?

W opinii z 12 kwietnia 2011 r. Rzecznik Generalny Jan Mazák zaproponował m.in., by Trybunał orzekł, że ustalenie, czy określona osoba jest podatnikiem podatku VAT wymaga dokonania przez sąd krajowy oceny, czy wykorzystywanie omawianego dobra polegające na jego stopniowej sprzedaży następuje w celu uzyskania stałych dochodów, z uwzględnieniem całości okoliczności sprawy, w szczególności czynników wskazujących na zamiar dokonywania tych transakcji w sposób powtarzalny. 

Nie ma przy tym znaczenia (zdaniem Rzecznika), że właściciel tego dobra nie nabył go w celu późniejszej sprzedaży ani że zostało ono przeniesione do majątku osobistego właściciela i tym samym wyłączone z działalności gospodarczej odrębnej od tej, z tytułu której osobę tę uznaje się za podatnika podatku od wartości dodanej.

Osoba taka, w zakresie transakcji sprzedaży działek stanowiących część nieruchomości rolnej, jest podatnikiem podatku VAT objętym systemem zwykłym, niezależnie od tego, że jest producentem rolnym, do którego zastosowanie ma system ryczałtowy.

Opinia Rzecznika Generalnego nie wychodzi naprzeciw oczekiwaniom polskich podatników. Również dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych, czy nawet interpretacje organów podatkowych stały w większości na stanowisku, zgodnie z którym decydującym czynnikiem uznania zbywcy gruntu za podatnika VAT, jest zamiar, z jakim go nabyto.