Wznowienie postępowania

Zgodnie z Ordynacją podatkową, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu;
4) strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję;
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;
7) decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji;
8) została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny;
9) ratyfikowana umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub inna ratyfikowana umowa międzynarodowa, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji;
10) wynik zakończonej procedury wzajemnego porozumiewania lub procedury arbitrażowej, prowadzonych na podstawie ratyfikowanej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innej ratyfikowanej umowy międzynarodowej, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji;
11) orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ma wpływ na treść wydanej decyzji.

Zasadniczo w przypadku podejrzenia wydania decyzji na podstawie fałszywych dowodów lub w wyniku przestępstwa, aby wznowić postępowanie podatkowe, konieczne jest wcześniejsze potwierdzenie tych okoliczności orzeczeniem sądu.

Jednak w sytuacji gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne w celu ochrony interesu publicznego, postępowanie z tych przyczyn może być wznowione również przed wydaniem przez sąd orzeczenia stwierdzającego sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa.

Z tych samych przyczyn można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn, określonych w przepisach prawa.

Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. 

W czterech wypadkach, może ono być zainicjowane tylko przez stronę. 

Pierwszą z tych sytuacji ma miejsce, gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Żądanie wznowienia postępowania może zostać wówczas wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji.

Druga przesłanką jest wydanie decyzji na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny. Żądanie wznowienia postępowania musi być złożone nie później niż w terminie miesiąca od dnia wejścia orzeczenia w życie. 

Trzecia zachodzi gdy orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ma wpływ na treść wydanej decyzji. Termin na złożenie żądania wznowienia postępowania wynosi miesiąc od publikacji sentencji orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Ostatnia sytuacja, gdzie postępowanie może zostać wznowione jedynie na żądanie strony, zachodzi gdy ratyfikowana umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub inna ratyfikowana umowa międzynarodowa, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji. 

W tym ostatnim przypadku ustawodawca nie zakreślił terminu na wniesienie żądania.

Jeśli organ podatkowy stwierdzi zasadność wznowienia postępowania, wydaje w tej sprawie stosowne postanowienie.

Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. 

Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji. Od decyzji takiej strona może się odwołać na zasadach ogólnych.

Organem właściwym w tych sprawach jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji.

W sytuacjach gdy przyczyną wznowienia postępowania jest działanie organu, który wydał decyzję w ostatniej instancji o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia. Organ wyższego stopnia wyznacza równocześnie organ właściwy do rozpatrzenia zasadności wznowienia postępowania oraz ewentualnego rozstrzygnięcia jego istoty.

Procedura ta nie ma zastosowania w wypadku decyzji, które w ostatniej instancji zostały wydane przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, dyrektora izby skarbowej, dyrektora izby celnej lub samorządowe kolegium odwoławcze.

Organ podatkowy po przeprowadzeniu wznowionego postępowania wydaje decyzję, w której:
1) uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie, którejś z wymienionych wcześniej przesłanek, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie;
2) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania;
3) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek wznowienia postępowania, lecz:
a) w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa, albo
b) wydanie nowej decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie mogłoby nastąpić z uwagi na upływ terminów przedawnienia przewidzianych w art. 68 lub art.70 Ordynacji podatkowej.

Odmawiając uchylenia decyzji w przypadkach wymienionych w pkt. 3, organ podatkowy w rozstrzygnięciu stwierdza istnienie określonych przesłanek oraz wskazuje okoliczności uniemożliwiające uchylenie decyzji.

Decyzja wydana na skutek wznowienia postępowania traktowana jest jak decyzja pierwszej instancji. Tym samym, strona może odwoływać się od niej na zasadach ogólnych. Ponadto organ ją wydający nie jest związany zasadą niewydawania decyzji na niekorzyść strony.

Organ podatkowy właściwy w sprawie wznowienia postępowania powinien wstrzymać z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania.

Na postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji służy stronie zażalenie, chyba że postanowienie zostało wydane przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, dyrektora izby skarbowej, dyrektora izby celnej lub samorządowe kolegium odwoławcze.