REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Pracownik wystawił pustą fakturę. Kto za to odpowiada? Pracodawca (podatnik VAT)?

Pracownik wystawił pustą fakturę. Kto za to odpowiada? Pracodawca (podatnik VAT)?
Pracownik wystawił pustą fakturę. Kto za to odpowiada? Pracodawca (podatnik VAT)?
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

W codziennej praktyce biznesowej wielokrotnie powstaje pytanie, czy za pustą fakturę zawsze odpowiada podatnik (firma), gdy to pracownik, bez wiedzy i zgody pracodawcy, wystawiał fikcyjne faktury, umożliwiając innym podmiotom odliczenie VAT. Jedna z takich spraw trafiła do sądu, a w wyniku zadanego pytania prejudycjalnego – do TSUE. Poznaliśmy właśnie opinię Rzecznika Generalnego TSUE, który uznał, że co do zasady administracja skarbowa nie powinna egzekwować VAT od przedsiębiorcy. Zobaczymy, czy Trybunał weźmie pod uwagę tę opinię (bo z reguły tak robi), wydając wyrok, na który trzeba jeszcze trochę poczekać.

W omawianej sprawie, która ostatecznie będzie rozpatrywana przez TSUE, doszło do fałszowania faktur przez pracownika.

REKLAMA

Autopromocja

W jaki sposób doszło do fałszowania faktur przez pracownika

Sporne faktury z danymi spółki były wystawiane bez wiedzy i zgody przez pracownicę spółki. Faktury wystawiano poza systemem i nie przekazywano ich do księgowości spółki. Stąd nie były też ujawniane w składanych deklaracjach podatkowych. Proceder trwał przez ponad 4 lata. Pracownica przyznała się do nielegalnego wykorzystywania danych spółki. W sprawie bezspornym był fakt, iż faktury dokumentowały dostawę towarów i świadczenie usług, które faktycznie nie były wykonane. Łączna kwota uszczuplenia budżetowego z tytułu VAT wyniosła niemal 1,5 mln zł. Faktury były zaś wystawiane do paragonów fiskalnych z transakcji z innymi niż widniejące na fakturach VAT podmiotami. Paragony pochodziły np. z koszy na śmieci na stacji paliw (były wyrzucane przez osoby nieprowadzące działalności). Oczywiście dotyczyło to okresów sprzed 2020 r., kiedy to można było jeszcze wystawiać faktury do paragonów bez NIP.

Zdaniem organów podatkowych pracodawca nie dochował należytej staranności w tym, aby zapobiec procederowi. Pracownica nie miała dokładnie określonego na piśmie zakresu obowiązków. Miała bardzo szeroki zakres uprawnień, gdzie mieściła się możliwość wystawiania faktur VAT do paragonów poza systemem. Brak właściwego nadzoru i właściwej organizacji pracy spowodował, że prezes zarządu spółki odkrył nieprawidłowości dopiero w związku z kontrolą krzyżową organu podatkowego.

Organ podatkowy uznał, że pracodawca powinien zapłacić VAT z tych faktur na podstawie art. 108 ustawy o VAT, uznając je ze puste faktury.

Jakie pytania zadano TSUE na temat ponoszenia odpowiedzialności przez pracodawcę za sfałszowane faktury przez pracownika

Sprawa ostatecznie trafiła do NSA, który postanowieniem z 26 maja 2022 r. (sygn. akt I FSK 1212/18) zwrócił się z pytaniem prejudycjalnym do TSUE. Zadał dwa pytania. 

Pierwsze z nich dotyczyło podmiotu zobowiązanego do zapłaty VAT ze sfałszowanych przez pracownika faktur, który posłużył się danymi pracodawcy. Czy VAT powinien zapłacić pracownik czy pracodawca?

Drugie pytanie dotyczyło ustalenia, czy pracodawca ma zapłacić VAT tylko, gdy można mu zarzucić brak należytej staranności w nadzorze nad pracownikiem.

NSA dostrzegł bowiem różne racje, np. że:
1) uznanie braku odpowiedzialności pracodawcy skutkowałoby przerzuceniem tej odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej przez przedsiębiorców na państwo;
2) wystawcą faktury zobowiązanym do zapłaty podatku na podstawie art. 108 ustawy o VAT nie może być podmiot, którego danymi bezprawnie posłużono się w treści faktury, a zatem podmiot, pod który bezprawnie „podszył się” inny podmiot; innymi słowy – obowiązek zapłaty VAT z pustej faktury trudno adresować wobec podmiotu, który z wystawieniem faktury nie miał nic wspólnego.

Co ciekawe, NSA zauważył m.in., że adresowanie obowiązku zapłaty podatku z pustej faktury do pracownika powoduje ryzyko niewykonania tego obowiązku z uwagi na sytuację majątkową tej osoby. Z drugiej strony – to pracownik ma najczęściej sformułowane zarzuty karne z tytułu wystawienia nierzetelnej (fałszywej) faktury przy wykorzystaniu mechanizmów VAT. To zaś przemawiałoby za tym, by również na gruncie podatkowym to pracownik faktycznie popełniający oszustwo podatkowe poprzez wystawienie fałszywej faktury z wykazanym VAT był zobowiązany do jego zapłaty.

Kiedy według Rzecznika Generalnego TSUE pracodawca odpowiada za sfałszowane faktury przez jego pracownika

Wydanie orzeczenia przez Trybunał jest poprzedzone opinią Rzecznika Generalnego TSUE. Rzecznik wydał 21 września 2023 r. opinię co do odpowiedzialności przedsiębiorców za działania pracowników wystawiających fikcyjne faktury (sprawa o sygn. C-442/22).

Rzecznik na wstępie przypomniał, że sam „brak wiedzy” podatnika nie wystarczy, by jego przedsiębiorstwo uniknęło odpowiedzialności za niezapłacony VAT. Wystarczy bowiem, że firma powinna była wiedzieć, iż dokonując transakcji uczestniczy w transakcji związanej z oszustwem w zakresie VAT.

Rzecznik dostrzegł specyfikę sytuacji. Otóż art. 203 dyrektywy VAT dotyczy zasadniczo wystawcy faktur. Jednak sprzedawca widoczny na fakturze (czyli spółka), który zwykle wystawia faktury, nie sporządził faktur pustych. Te zostały natomiast wystawione przez pracownicę stacji, która jedynie posłużyła się firmą swojego pracodawcy (użyła jego nazwy, adresu i numeru NIP). Spółka zaś nie chce jedynie odpowiadać za korzyść majątkową osoby trzeciej (nabywców fikcyjnych faktur, z którymi nie ma żadnego związku). Z jednej więc strony – pracownica nie była całkowicie osobą obcą (osobą trzecią), ale faktury wystawiała bez wiedzy i zgody firmy.

Innymi słowy, jak tłumaczy Rzecznik, jeśli firma:
(…) działała w dobrej wierze, to jest ona raczej ofiarą niż sprawcą i nie może mieć do niej zastosowania art. 203 dyrektywy VAT. Jeśli natomiast nie działała w dobrej wierze oraz zachowanie wystawcy faktury można jej przypisać jako jej własne (ze względu na szczególną bliskość lub odpowiedzialność), wówczas może ona również ponosić odpowiedzialność jako wystawca nieprawidłowej faktury.

Jak dalej tłumaczył Rzecznik:

  • wystawienie tych faktur nie może być przypisane spółce, bo trzeba odróżnić wystawianie faktur w imieniu spółki od wystawiania faktur „pod firmą spółki” (bez jej wiedzy).
  • spółka może natomiast ponosić winę np. „w wyborze” pracownika (czy bardziej „w nadzorze”),
  • spółkę należy uznać za działającą w dobrej wierze, pod warunkiem że nie można jej zarzucić żadnej jej własnej winy,
  • o tym, czy taka wina występuje w sprawie, może zadecydować wyłącznie sąd krajowy.

Reasumując, zdaniem Rzecznika:
Artykuł 203 dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że pozorny wystawca faktury na fikcyjne transakcje tylko wtedy jest zobowiązany do zapłaty wykazanego na niej podatku, gdy 
(1) adresatowi faktury nie można już odmówić odliczenia podatku, 
(2) to jemu należy przypisać wystawienie faktury przez osobę trzecią na podstawie szczególnej odpowiedzialności (w szczególności związku) i 
(3) nie działał w dobrej wierze
Dobra wiara może przy tym zostać wykluczona tylko przy własnej winie pozornego wystawcy. Ta wina może w przypadku podatnika także przejawiać się w zawinionym nieprawidłowym wyborze pracowników lub nadzorze nad nimi.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

 

Jakie wnioski płyną z opinii Rzecznika TSUE na temat odpowiedzialności za fałszowanie faktur przez pracownika

Opinia rzecznika generalnego TSUE nie ma charakteru wiążącego ani dla Trybunału, ani dla sądów krajowych. Często jednak stanowiska (czy spostrzeżenia) tam zawarte są cytowane np. w orzeczeniach TSUE czy sądów krajowych.

Co do zasady więc, zdaniem Rzecznika, administracja skarbowa nie powinna egzekwować podatku od przedsiębiorcy. Podatkiem może natomiast być obciążony sam pracownik, który wystawiał puste faktury.

Pracodawca może jednak odpowiadać za błędy w nadzorze nad pracownikami czy księgowością. Rolą sądu krajowego będzie weryfikacja postępowania przedsiębiorcy. Czyli – jeśli TSUE podzieli argumentację Rzecznika, to również organy podatkowe, zobligowane do wykładni dokonanej przez TSUE, będą musiały analizować aspekt nadzoru pracodawcy nad pracownikami.

I tu również pojawia się aspekt dobrej wiary. Organy podatkowe mogą ją podważyć, gdy wykażą, iż pracodawca np. wiedział o działaniach swojego pracownika bądź np. wykazał się rażącym niedbalstwem.

Niezależnie od tego aspektu sprawy przepisy o obowiązku zapłaty VAT z pustej faktury (art. 108 ustawy/art. 203 dyrektywy) mają i tak znaczenie wówczas, kiedy to istnieje ryzyko uszczupleń budżetowych. W związku z oszustwem podatkowym nie może być bowiem tak, iż fiskus bezpodstawnie wzbogaciłby się (co wynika i z opinii Rzecznika, i z wcześniejszego orzecznictwa). Podatnik nie powinien ponosić odpowiedzialności za niezapłacony VAT, gdy adresaci pustych faktur nie odliczyli z nich VAT.

 

 

Łukasz Matusiakiewicz, radca prawny specjalizujący się w prawie podatkowym

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Biuletyn VAT

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Podatek PIT - część 2
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
2 maja 2023 r. (wtorek)
4 maja 2023 r. (czwartek)
29 kwietnia 2023 r. (sobota)
Następne
Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Mały ZUS Plus przegrywa w sądzie. To jest bardzo ważny wyrok dla przedsiębiorców

Mały ZUS Plus - jak długo powinna trwać przerwa, po upływie której przedsiębiorca może ponownie skorzystać z niższych składek? Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim wydał pierwszy wyrok w tej sprawie, który jest korzystny dla przedsiębiorców.

Czy przygotowania do KSeF poszły na marne? Co dalej z wdrożeniami w firmach?

Firmy, które przygotowały się na pierwotny termin wejścia w życie obligatoryjnego Krajowego Systemu e-Faktur, poniosły już związane z tym koszty. Pojawiają się więc pytania, czy powinny zaplanować w budżetach nowe wydatki, aby dostosować procesy i systemy do kolejnych zmian w KSeF. Czy dotychczasowe wdrożenia poszły na marne?

Nowości w KSeF: faktury papierowe czasowo poza KSeF, faktury konsumenckie, złożone załączniki. Konsultacje Ministerstwa Finansów

W dniu 18 lipca 2024 r. w Ministerstwie Finansów przy ul. Świętokrzyskiej 12 odbyło się kolejne spotkanie konsultacyjne dotyczące Krajowego Systemu e-Faktur zorganizowane przez Ministerstwo Finansów i Krajową Administrację Skarbową. Przedstawiciele MF podsumowali dotychczasowe prekonsultacje zmian w zakresie obowiązkowego KSeF. Eksperci Ministerstwa Finansów zaprezentowali też propozycje rozwiązań biznesowych tj. wymianę środowiska KSeF na docelowe, wdrożenie załączników i aktualizację struktury e-faktury,  a także planowane rozwiązania i nowe funkcjonalności KSeF.

Nowe dane o wynagrodzeniach Polaków. GUS odsłania karty

GUS opublikował dane dotyczące przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czerwcu 2024 r. Przeciętna płaca wyniosła 8144,83 zł. Wzrost okazał się niższy od prognozowanego przez ekspertów. Mamy też nowe statystyki dotyczące zatrudnienia.

REKLAMA

Podatek od nieruchomości od obiektów sportowych. Będą zmiany od 2025 roku. Czy podatek obejmie place zabaw?

W ramach analiz opublikowanego projektu zmian w podatku od nieruchomości, chwilę uwagi należy poświęcić obiektom sportowym. Jako że standardowo ich wartość nie należy do niskich, ewentualne ruchy w tym zakresie, mogą generować istotne skutki podatkowe. Aczkolwiek, akurat w tym obszarze, MF zaproponował też trochę korzyści. Niekorzyści też.

Większe sumy gwarancyjne w OC posiadaczy pojazdów i rolników. Jednolity formularz zaświadczeń o przebiegu ubezpieczenia. Rząd przyjął projekt nowelizacji

W dniu 16 lipca 2024 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy, która ma dostosować polskie prawo do unijnych przepisów dotyczących ubezpieczenia OC za szkody, które powstały w związku z ruchem pojazdów mechanicznych. Projekt ten przewiduje m.in. zwiększenie minimalnych sum gwarancyjnych w ubezpieczeniu OC posiadaczy pojazdów mechanicznych a także rolników. Czy w związku z tymi zmianami wzrosną ceny polis OC?

Drastyczne podwyżki akcyzy na wyroby tytoniowe. Najwięcej na płyn do e-papierosów, aż o 75 proc.

Rząd chce wprowadzić drastyczne podwyżki akcyzy na wyroby tytoniowe. Ich skala ma być kilkukrotnie większa, niż zakładała mapa akcyzowa. Już w 20225 r. akcyza na wyroby tytoniowe ma wzrosnąć: o 25 proc. na papierosy, o 38 proc. na tytoń do palenia oraz o 50 proc. na wkłady do podgrzewaczy tytoniu. Będzie podwyżka również płynów do e-papierosów, na które w 2025 r. akcyza wzrośnie aż o 75 proc.

Zakup sprzętu IT? Czasem lepiej wynająć. Na czym polega DaaS?

Na czym polega model biznesowy Device as a Service (DaaS)? Komu i kiedy się opłaca? Co sprawia, że jest to rosnący trend nie tylko w polskich firmach?

REKLAMA

Twój biznes działa dobrze ale pieniądze gdzieś wyciekają. Ekspert podpowiada gdzie szukać przyczyn i źródeł wycieków

Takie pytanie często zadają sobie przedsiębiorcy, którzy osiągając spore przychody, realizując duże i zyskowne projekty nagle stwierdzają brak gotówki na koncie. Dlaczego tak się dzieje? Gdzie są pieniądze? Na te i inne pytania odpowiada dr nauk ekonomicznych Elżbieta Sobów – specjalistka ds. finansów z kilkudziesięcioletnim doświadczeniem.

Korekta podatku naliczonego: kiedy trzeba rozliczyć fakturę korygującą

Jak należy rozliczyć faktury korygujące? Podatnik będący nabywcą zgłosił reklamację oraz otrzymał mailową odpowiedź, w której sprzedawca uznał reklamację i wskazał kwotę korekty. Wiadomości mailowe są z marca 2024 r., a korekta wpłynęła w kwietniu 2024 r. Podatnik odliczył VAT naliczony z faktury pierwotnej w marcu 2024 r. Czy korektę należy rozliczyć w marcu 2024? 

REKLAMA