REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Pracownik wystawił pustą fakturę. Kto za to odpowiada? Pracodawca (podatnik VAT)?

Pracownik wystawił pustą fakturę. Kto za to odpowiada? Pracodawca (podatnik VAT)?
Pracownik wystawił pustą fakturę. Kto za to odpowiada? Pracodawca (podatnik VAT)?
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

W codziennej praktyce biznesowej wielokrotnie powstaje pytanie, czy za pustą fakturę zawsze odpowiada podatnik (firma), gdy to pracownik, bez wiedzy i zgody pracodawcy, wystawiał fikcyjne faktury, umożliwiając innym podmiotom odliczenie VAT. Jedna z takich spraw trafiła do sądu, a w wyniku zadanego pytania prejudycjalnego – do TSUE. Poznaliśmy właśnie opinię Rzecznika Generalnego TSUE, który uznał, że co do zasady administracja skarbowa nie powinna egzekwować VAT od przedsiębiorcy. Zobaczymy, czy Trybunał weźmie pod uwagę tę opinię (bo z reguły tak robi), wydając wyrok, na który trzeba jeszcze trochę poczekać.

W omawianej sprawie, która ostatecznie będzie rozpatrywana przez TSUE, doszło do fałszowania faktur przez pracownika.

Autopromocja

W jaki sposób doszło do fałszowania faktur przez pracownika

Sporne faktury z danymi spółki były wystawiane bez wiedzy i zgody przez pracownicę spółki. Faktury wystawiano poza systemem i nie przekazywano ich do księgowości spółki. Stąd nie były też ujawniane w składanych deklaracjach podatkowych. Proceder trwał przez ponad 4 lata. Pracownica przyznała się do nielegalnego wykorzystywania danych spółki. W sprawie bezspornym był fakt, iż faktury dokumentowały dostawę towarów i świadczenie usług, które faktycznie nie były wykonane. Łączna kwota uszczuplenia budżetowego z tytułu VAT wyniosła niemal 1,5 mln zł. Faktury były zaś wystawiane do paragonów fiskalnych z transakcji z innymi niż widniejące na fakturach VAT podmiotami. Paragony pochodziły np. z koszy na śmieci na stacji paliw (były wyrzucane przez osoby nieprowadzące działalności). Oczywiście dotyczyło to okresów sprzed 2020 r., kiedy to można było jeszcze wystawiać faktury do paragonów bez NIP.

Zdaniem organów podatkowych pracodawca nie dochował należytej staranności w tym, aby zapobiec procederowi. Pracownica nie miała dokładnie określonego na piśmie zakresu obowiązków. Miała bardzo szeroki zakres uprawnień, gdzie mieściła się możliwość wystawiania faktur VAT do paragonów poza systemem. Brak właściwego nadzoru i właściwej organizacji pracy spowodował, że prezes zarządu spółki odkrył nieprawidłowości dopiero w związku z kontrolą krzyżową organu podatkowego.

Organ podatkowy uznał, że pracodawca powinien zapłacić VAT z tych faktur na podstawie art. 108 ustawy o VAT, uznając je ze puste faktury.

Jakie pytania zadano TSUE na temat ponoszenia odpowiedzialności przez pracodawcę za sfałszowane faktury przez pracownika

Sprawa ostatecznie trafiła do NSA, który postanowieniem z 26 maja 2022 r. (sygn. akt I FSK 1212/18) zwrócił się z pytaniem prejudycjalnym do TSUE. Zadał dwa pytania. 

Pierwsze z nich dotyczyło podmiotu zobowiązanego do zapłaty VAT ze sfałszowanych przez pracownika faktur, który posłużył się danymi pracodawcy. Czy VAT powinien zapłacić pracownik czy pracodawca?

Drugie pytanie dotyczyło ustalenia, czy pracodawca ma zapłacić VAT tylko, gdy można mu zarzucić brak należytej staranności w nadzorze nad pracownikiem.

NSA dostrzegł bowiem różne racje, np. że:
1) uznanie braku odpowiedzialności pracodawcy skutkowałoby przerzuceniem tej odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej przez przedsiębiorców na państwo;
2) wystawcą faktury zobowiązanym do zapłaty podatku na podstawie art. 108 ustawy o VAT nie może być podmiot, którego danymi bezprawnie posłużono się w treści faktury, a zatem podmiot, pod który bezprawnie „podszył się” inny podmiot; innymi słowy – obowiązek zapłaty VAT z pustej faktury trudno adresować wobec podmiotu, który z wystawieniem faktury nie miał nic wspólnego.

Co ciekawe, NSA zauważył m.in., że adresowanie obowiązku zapłaty podatku z pustej faktury do pracownika powoduje ryzyko niewykonania tego obowiązku z uwagi na sytuację majątkową tej osoby. Z drugiej strony – to pracownik ma najczęściej sformułowane zarzuty karne z tytułu wystawienia nierzetelnej (fałszywej) faktury przy wykorzystaniu mechanizmów VAT. To zaś przemawiałoby za tym, by również na gruncie podatkowym to pracownik faktycznie popełniający oszustwo podatkowe poprzez wystawienie fałszywej faktury z wykazanym VAT był zobowiązany do jego zapłaty.

Kiedy według Rzecznika Generalnego TSUE pracodawca odpowiada za sfałszowane faktury przez jego pracownika

Wydanie orzeczenia przez Trybunał jest poprzedzone opinią Rzecznika Generalnego TSUE. Rzecznik wydał 21 września 2023 r. opinię co do odpowiedzialności przedsiębiorców za działania pracowników wystawiających fikcyjne faktury (sprawa o sygn. C-442/22).

Rzecznik na wstępie przypomniał, że sam „brak wiedzy” podatnika nie wystarczy, by jego przedsiębiorstwo uniknęło odpowiedzialności za niezapłacony VAT. Wystarczy bowiem, że firma powinna była wiedzieć, iż dokonując transakcji uczestniczy w transakcji związanej z oszustwem w zakresie VAT.

Rzecznik dostrzegł specyfikę sytuacji. Otóż art. 203 dyrektywy VAT dotyczy zasadniczo wystawcy faktur. Jednak sprzedawca widoczny na fakturze (czyli spółka), który zwykle wystawia faktury, nie sporządził faktur pustych. Te zostały natomiast wystawione przez pracownicę stacji, która jedynie posłużyła się firmą swojego pracodawcy (użyła jego nazwy, adresu i numeru NIP). Spółka zaś nie chce jedynie odpowiadać za korzyść majątkową osoby trzeciej (nabywców fikcyjnych faktur, z którymi nie ma żadnego związku). Z jednej więc strony – pracownica nie była całkowicie osobą obcą (osobą trzecią), ale faktury wystawiała bez wiedzy i zgody firmy.

Innymi słowy, jak tłumaczy Rzecznik, jeśli firma:
(…) działała w dobrej wierze, to jest ona raczej ofiarą niż sprawcą i nie może mieć do niej zastosowania art. 203 dyrektywy VAT. Jeśli natomiast nie działała w dobrej wierze oraz zachowanie wystawcy faktury można jej przypisać jako jej własne (ze względu na szczególną bliskość lub odpowiedzialność), wówczas może ona również ponosić odpowiedzialność jako wystawca nieprawidłowej faktury.

Jak dalej tłumaczył Rzecznik:

  • wystawienie tych faktur nie może być przypisane spółce, bo trzeba odróżnić wystawianie faktur w imieniu spółki od wystawiania faktur „pod firmą spółki” (bez jej wiedzy).
  • spółka może natomiast ponosić winę np. „w wyborze” pracownika (czy bardziej „w nadzorze”),
  • spółkę należy uznać za działającą w dobrej wierze, pod warunkiem że nie można jej zarzucić żadnej jej własnej winy,
  • o tym, czy taka wina występuje w sprawie, może zadecydować wyłącznie sąd krajowy.

Reasumując, zdaniem Rzecznika:
Artykuł 203 dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że pozorny wystawca faktury na fikcyjne transakcje tylko wtedy jest zobowiązany do zapłaty wykazanego na niej podatku, gdy 
(1) adresatowi faktury nie można już odmówić odliczenia podatku, 
(2) to jemu należy przypisać wystawienie faktury przez osobę trzecią na podstawie szczególnej odpowiedzialności (w szczególności związku) i 
(3) nie działał w dobrej wierze
Dobra wiara może przy tym zostać wykluczona tylko przy własnej winie pozornego wystawcy. Ta wina może w przypadku podatnika także przejawiać się w zawinionym nieprawidłowym wyborze pracowników lub nadzorze nad nimi.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

 

Jakie wnioski płyną z opinii Rzecznika TSUE na temat odpowiedzialności za fałszowanie faktur przez pracownika

Opinia rzecznika generalnego TSUE nie ma charakteru wiążącego ani dla Trybunału, ani dla sądów krajowych. Często jednak stanowiska (czy spostrzeżenia) tam zawarte są cytowane np. w orzeczeniach TSUE czy sądów krajowych.

Co do zasady więc, zdaniem Rzecznika, administracja skarbowa nie powinna egzekwować podatku od przedsiębiorcy. Podatkiem może natomiast być obciążony sam pracownik, który wystawiał puste faktury.

Pracodawca może jednak odpowiadać za błędy w nadzorze nad pracownikami czy księgowością. Rolą sądu krajowego będzie weryfikacja postępowania przedsiębiorcy. Czyli – jeśli TSUE podzieli argumentację Rzecznika, to również organy podatkowe, zobligowane do wykładni dokonanej przez TSUE, będą musiały analizować aspekt nadzoru pracodawcy nad pracownikami.

I tu również pojawia się aspekt dobrej wiary. Organy podatkowe mogą ją podważyć, gdy wykażą, iż pracodawca np. wiedział o działaniach swojego pracownika bądź np. wykazał się rażącym niedbalstwem.

Niezależnie od tego aspektu sprawy przepisy o obowiązku zapłaty VAT z pustej faktury (art. 108 ustawy/art. 203 dyrektywy) mają i tak znaczenie wówczas, kiedy to istnieje ryzyko uszczupleń budżetowych. W związku z oszustwem podatkowym nie może być bowiem tak, iż fiskus bezpodstawnie wzbogaciłby się (co wynika i z opinii Rzecznika, i z wcześniejszego orzecznictwa). Podatnik nie powinien ponosić odpowiedzialności za niezapłacony VAT, gdy adresaci pustych faktur nie odliczyli z nich VAT.

 

 

Łukasz Matusiakiewicz, radca prawny specjalizujący się w prawie podatkowym

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Biuletyn VAT
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(1)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
  • Nikodem
    2024-01-14 12:41:57
    Dobre pytanie do adwokata. Sam korzystałam z porady prawnej w kancelarii Cejrowski w Gdańsku i zdecydowanie polecam konsultacje w tym miejscu.
    0
QR Code
Podatek PIT - część 2
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
2 maja 2023 r. (wtorek)
4 maja 2023 r. (czwartek)
29 kwietnia 2023 r. (sobota)
Następne
Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Koszty uzyskania przychodów 2024 - umowa o pracę, zlecenie, umowa o dzieło

Jakie koszty uzyskania przychodu (tzw. koszty podatkowe) w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) można uwzględniać (potrącać) na umowie o pracę, umowie zlecenia i umowie o dzieło?

Pożyczałeś pieniądze? Urząd skarbowy zainteresuje się przychodem. Sprawdź, czy wiesz, jak to rozliczyć w zeznaniu podatkowym

Fakt, że pożyczka jest udzielana między osobami prywatnymi, które nie są przedsiębiorcami, nie sprawia, że nie wiąże się ona z obowiązkami podatkowymi. Pożyczkodawca musi być uważny i pamiętać o rozliczeniu w zeznaniu rocznym przychodu.

Oprocentowanie lokat bankowych i kont oszczędnościowych 2024 (koniec lutego) – ranking najlepszych ofert banków [Tabela]

Ile wynosi oprocentowanie najlepszych depozytów bankowych pod koniec lutego 2024 roku? Jakie odsetki można uzyskać z lokat bankowych i kont oszczędnościowych? W lutym 2024 r. kontynuowany jest trend spadku oprocentowania lokat bankowych i kont oszczędnościowych, rozpoczęty pod koniec 2022 roku. Widać wyraźnie, że banki przygotowują się do obniżek stóp procentowych NBP. Ale coraz większa grupa ekspertów nie przewiduje cięcia stóp w 2024 roku. Jak będzie w rzeczywistości?

Kasowy PIT tylko dla małych firm - opublikowano założenia nowelizacji. Kiedy wejdzie w życie? Kto będzie mógł płacić taki podatek?

W dniu 26 lutego 2024 r. w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów zostały opublikowane założenia projektu nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Projekt ten ma na celu wprowadzenie możliwości wyboru kasowej metody rozliczania przychodów i kosztów, tzw. kasowego PIT (jako fakultatywnego sposobu rozliczania podatku), przez przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w niewielkich rozmiarach.

MF wprowadzi globalny podatek minimalny. Których przedsiębiorców obejmie nowy podatek?

MF planuje wprowadzić globalny podatek minimalny dla jednostek wchodzących w skład grup międzynarodowych i krajowych - wynika z projektu zamieszczonego w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. System globalnego podatku minimalnego ma zostać oparty o trzy rodzaje podatku wyrównawczego.

Obligacje skarbowe [marzec 2024 r.] - oprocentowanie i oferta obligacji oszczędnościowych (detalicznych)

Ministerstwo Finansów w komunikacie z 23 lutego 2024 r. poinformowało o oprocentowaniu i ofercie obligacji oszczędnościowych Skarbu Państwa, które będą sprzedawane w marcu 2024 roku. Oprocentowanie tych obligacji nie zmieniło się w porównaniu do oferowanych w lutym br. Od 26 lutego br. można nabywać nową emisję obligacji skarbowych w drodze zamiany.

Podatek od emisji CO2 w produkcji rolnej. Naukowcy obliczyli ile powinien wynosić

W raporcie zamówionym przez rząd Danii eksperci zaproponowali wprowadzenie podatku od emisji CO2 w produkcji rolnej. Opłacie sprzeciwiają się rolnicy, a konsumenci obawiają się wzrostu cen mleka i mięsa.

Składka na ubezpieczenie wypadkowe w 2024 roku - zmiany od 1 kwietnia. Obniżenie stopy procentowej składki dla 32 grup działalności

Opublikowany 23 lutego 2024 r. projekt rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zmieniającego rozporządzenie w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków przewiduje zmianę  kategorii ryzyka dla 32 grup działalności, dzięki czemu nastąpi obniżenie stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe. Tylko w przypadku jednej grupy działalności nastąpi wzrost kategorii ryzyka i tym samym wzrost stopy procentowej składki wypadkowej. Zmiany będą obowiązywać od składek należnych za kwiecień 2024 r.

Projekt ustawy o kryptoaktywach. Będzie nadzór nad rynkiem i ochrona inwestorów

Projekt ustawy o kryptoaktywach przewiduje wprowadzenie nowych rozwiązań w obszarze sektora rynku kryptoaktywów, mających na celu realizację prawa unijnego, w szczególności w zakresie skutecznego nadzoru nad tym rynkiem i ochrony inwestorów. Ustawa, z pewnymi wyjątkami, ma wejść w życie z dniem 30 czerwca 2024 roku.

Rada Ministrów zajmie się projektem nowelizacji ustawy o rachunkowości

Nowe przepisy mają wprowadzić do polskiego porządku prawnego unijne przepisy, które nakładają na duże firmy obowiązek publikacji danych o zapłaconych podatkach.

REKLAMA