Dokumenty potwierdzające wywóz towaru poza UE a stawka 0% VAT w eksporcie

Wstęp

W pierwszej kolejności wypada przypomnieć, czym jest eksport towarów w rozumieniu ustawy o VAT. Mianowicie, zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy o VAT^[1], przez eksport towarów rozumie się dostawę towarów wysyłanych lub transportowanych z terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej przez dostawcę lub na jego rzecz (tzw. eksport bezpośredni), lub nabywcę mającego siedzibę poza terytorium kraju lub na jego rzecz, z wyłączeniem towarów wywożonych przez samego nabywcę do celów wyposażenia lub zaopatrzenia statków rekreacyjnych oraz turystycznych statków powietrznych lub innych środków transportu służących do celów prywatnych (tzw. eksport pośredni) - jeżeli wywóz towarów poza terytorium Unii Europejskiej jest potwierdzony przez właściwy organ celny określony w przepisach celnych.

W przypadku eksportu towarów zastosowanie ma stawka 0%, oczywiście pod warunkiem, że podatnik przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy otrzymał dokument potwierdzający wywóz towaru poza terytorium Unii Europejskiej (art. 42 ust. 4 – 6 ustawy o VAT).

Ustawa o VAT w art. 41 ust. 6a zawiera przykładowy katalog dokumentów jakie uprawniają podatnika do zastosowania stawki 0%, są nimi:

- dokument w formie elektronicznej otrzymany z systemu teleinformatycznego służącego do obsługi zgłoszeń wywozowych albo potwierdzony przez właściwy organ celny wydruk tego dokumentu;

- dokument w formie elektronicznej pochodzący z systemu teleinformatycznego służącego do obsługi zgłoszeń wywozowych, otrzymany poza tym systemem, jeżeli zapewniona jest jego autentyczność;

- zgłoszenie wywozowe na piśmie utrwalonym w postaci papierowej złożone poza systemem teleinformatycznym służącym do obsługi zgłoszeń wywozowych albo jego kopia potwierdzona przez właściwy organ celny.

Dokumenty uprawniające do stosowania stawki 0% - komunikat IE599

Prym wśród dokumentów jakimi najczęściej posługują się podatnicy – zresztą najbardziej pożądanym zarówno przez podatników jak i organy - jest komunikat elektroniczny IE599, generowany automatycznie w systemie służącym do obsługi zgłoszeń celnych w wywozie towarów (eksporcie) poza UE. Właściwie komunikat ten jest wystarczającym dokumentem uprawniającym do zastosowania stawki 0%.

Komunikat IE599 jest generowany w ten sposób, że najpierw wysłany zostaje przez urząd celny wyprowadzenia komunikat IE 518 (urząd celny graniczny przez który towar opuszcza obszar celny Unii Europejskiej) do urzędu wywozu (urzędu, w którym zostało złożone zgłoszenie celne). Następuje to po wywozie towaru za granicę. Następnie, gdy urząd wywozu otrzyma komunikat IE 518, system AES generuje automatycznie komunikat IE 599 i wysyła go na adres e-mail zgłaszającego towar do procedury wywozu (eksportera lub agencji celnej, jeśli to ona reprezentowała podatnika).

Komunikat IE599, może być wydany nie tylko przez administrację celną krajową, ale także przez inne unijne organy celne, jeśli odprawa celna wywozowa (eksportowa) miała miejsce na terenie innego państwa członkowskiego^[2]. Wówczas także taki komunikat IE599 lub równoważny będzie uprawniał do zastosowania stawki 0%, co potwierdzają organy w wydawanych interpretacjach (zob. interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 13 sierpnia 2018 roku nr 0112-KDIL1-3.4012.388.2018.2.PR lub interpretacja Dyrektora KIS z dnia 31 sierpnia 2021 r. nr 0114-KDIP1-2.4012.306.2021.1.RD).

Jako przykłady innych dokumentów, mieszczących się w przywołanym katalogu z art. 41 ust. 6a ustawy o VAT, należy wymienić m.in.: wydruk ww. komunikatu potwierdzony przez właściwy organ celny, elektroniczną kopię komunikatu IE599 przekazaną np. e-mailem, jeżeli zapewniona jest jego autentyczność, zgłoszenie papierowe (na kartach SAD) stosowane wyłącznie w ramach tzw. procedury awaryjnej (zob. interpretacja Dyrektora KIS z 26 czerwca 2018 r. nr 0114-KDIP1-2.4012.275. 2018.1.IG).

Wadliwość dokumentacyjna, alternatywne rodzaje dokumentów a stawka 0%

Niemniej jednak w dalszym ciągu istnieje spór co do tego, czy w przypadku braku dokumentu IE-599 lub dokumentu SAD faktycznie doszło do wywozu towaru poza granice UE albo czy posiadana alternatywna dokumentacja przez podatnika faktycznie potwierdza taką okoliczność. Przykładowo, organy kwestionują wydruki z systemu firm kurierskich umożliwiające śledzenie przesyłek^[3], a także same komunikaty IE599, gdy dane na nim co do osoby zgłaszającego są odmienne, niż wykazane na fakturach lub dokumentach wywozowych będących w posiadaniu podatnika, jak również w ogóle brak dokumentów celnych potwierdzających wywóz towarów poza UE. Zdarzają się także przypadki, gdy komunikat IE599 nie zostanie w ogóle wygenerowany z uwagi na błędnie wypełnione zgłoszenie EAD/EX polegające na niewłaściwym wskazaniu urzędu wyprowadzenia.

W przedstawionych przypadkach sądy administracyjne opowiadają się jasno po stronie podatników wskazując m.in. że:

- dla zastosowania stawki 0% w eksporcie kluczowy jest fakt wywozu towarów poza UE, a nie zgromadzenie określonych dokumentów w konkretnej procedurze. Zawarty w ustawie VAT katalog dowodów potwierdzających wywóz towarów poza UE ma charakter otwarty. Nie można odmówić prawa do stawki 0% tylko dlatego, że na komunikacie IE-599 nie są zawarte dane podmiotu dokonującego dostawy a znajdują się na nim dane podmiotu zgłaszającego do procedury,^[4]

- przepisy celne (art. 335 ust. 4 rozporządzenia 2015/2447) nie ograniczają możliwości potwierdzenia wywozu towarów w inny sposób niż przy pomocy odpowiedniego komunikatu wprowadzonego do systemu organów celnych, a zatem możliwości tej nie można wykluczyć na gruncie ustawy o VAT, tym bardziej, że art. 41 ust. 6a tej ustawy nie dostarcza do tego żadnych podstaw,^[5]

- nie można odmówić podatnikowi prawa do zastosowania stawki 0% VAT wyłącznie na tej podstawie, że nie posiada on określonego dokumentu potwierdzającego eksport towarów poza UE, jeśli eksport ten faktycznie nastąpił.^[6]

Podsumowując, posiadanie właściwej dokumentacji a zwłaszcza komunikatu IE599, w tym dążenie do posiadania tego dokumentu we właściwym terminie, powinno być przedmiotem szczególnego zainteresowania każdego podatnika dokonującego eksportu towarów. Z drugiej strony zauważalna jest stopniowa zmiana podejścia organów i sądów administracyjnych do kwestii dokumentowania eksportu towarów na korzyść podatników.

Łukasz Jankowski, doradca podatkowy, agent celny w BG TAX & LEGAL

______________________

^[1] Ustawa z dnia z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 685.

^[2] Będą to bowiem komunikaty pochodzące z unijnego systemu ECS (wspólnotowy system kontroli eksportu)

^[3] interpretacja Dyrektora KIS z 26.03.2021 r., 0112-KDIL1-3.4012.66.2021.1.JK

^[4] Wyrok z dnia 23 lutego 2021 r. WSA w Gliwicach, I SA/Gl 1459/20

^[5] Wyrok z dnia 24 czerwca 2021 r. WSA w Rzeszowie, I SA/Rz 385/21

^[6] Wyrok z dnia 21 lipca 2020 r. NSA, I FSK 2032/17