Trybunał Sprawiedliwości UE wyda wyrok w sprawie VAT od refakturowania ubezpieczenia przy umowie leasingu

NSA składa pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości UE

W dniu 7 kwietnia 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił skierować do Trybunału Sprawiedliwości UE pytanie prejudycjalne o następującej treści:

Czy przepis art. 2 ust. 1 lit. c) Dyrektywy 2006/112/ należy interpretować w ten sposób, że usługę ubezpieczenia przedmiotu leasingu oraz usługę leasingu należy traktować jako usługi odrębne, czy jako jedną kompleksową usługę złożoną leasingu?

W przypadku odpowiedzi na powyższe pytanie, że usługę ubezpieczenia przedmiotu leasingu oraz usługę leasingu należy traktować jako usługi odrębne, czy art. 135 ust. 1 lit. a) w zw. z art. 28 Dyrektywy 2006/112/WE należy interpretować w ten sposób, że korzysta ze zwolnienia usługa ubezpieczenia przedmiotu leasingu, gdy to leasingodawca ubezpiecza ten przedmiot, obciążając kosztami tego ubezpieczenia leasingobiorcę?

Stan faktyczny

Sprawa dotyczyła spółki, działającej w branży leasingowej. W związku z realizacją umów leasingu wystawiła ona na rzecz kontrahentów faktury z tytułu zwrotu kosztów ubezpieczenia OC, AC i NW oraz kosztów innych rodzajów ubezpieczeń przedmiotów leasingu.

Kwota należności wynikających ze sprzedaży polis została ujęta w deklaracji VAT jako czynność zwolniona z podatku.

W wyniku wszczętego wobec spółki postępowania, organy podatkowe stwierdziły, że usługa polegająca na zapewnieniu ochrony ubezpieczeniowej, będąca usługą dodatkową powinna być opodatkowana taką sama stawką 22% jak usługa główna-leasing.

Po wyczerpaniu toku instancyjnego, sprawa trafiła do WSA w Warszawie, który przyznał rację organom podatkowym.

W ocenie sądu wojewódzkiego, w przypadku świadczenia usługi leasingu wraz z ubezpieczeniem jego przedmiotu mamy do czynienia z jedną kompleksową usługą, składająca się z usługi leasingu oraz ubezpieczenia przedmiotu leasingu.

W efekcie oznacza to, iż do podstawy opodatkowania, obok wartości leasingu należy włączyć również koszty ubezpieczenia i do tak ujętej całości świadczenia zastosować jednolitą stawkę podatku właściwą dla usługi zasadniczej, czyli usługi leasingu.

Warto podkreślić, że już po wyroku WSA w omawianej sprawie zapadła uchwała NSA, potwierdzająca niekorzystną dla podatników linię orzeczniczą (sygn. I FPS 3/10).

Spółka złożyła skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zdecydował o zawieszeniu postępowania i skierowaniu pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości UE.

(Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 grudnia 2009 r., III SA/Wa 1022/09, oraz ustne uzasadnienie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 2011 r., I FSK 460/10)

Czy koszty ubezpieczenia przedmiotu leasingu trzeba refakturować na leasingobiorcę

Czy można liczyć na korzystne dla podatników stanowisko Trybunału Sprawiedliwości UE – na ten temat rozmawia Aleksandra Bembnista z Marcinem Chomiukiem, dyrektorem w dziale prawno-podatkowym PwC:

- W uchwale z 8 listopada 2010 r. (I FPS 3/10) NSA rozstrzygnął, że wartość usługi ubezpieczenia, refakturowanej w związku z zawartą umową leasingu, winna zostać uwzględniona w podstawie opodatkowania usługi leasingu. 7 kwietnia br. sąd zdecydował o skierowaniu problemu pod rozwagę Trybunału Sprawiedliwości UE. Czy to oznacza, że NSA ma jednak wątpliwości?

Zdecydowanie tak. Sędzia-sprawozdawca w ustnym uzasadnieniu postanowienia potwierdził to zresztą wprost. Problem jest bowiem kontrowersyjny, zaś sprawy mające za przedmiot opodatkowanie usługi ubezpieczenia, refakturowanego na leasingobiorcę, nadal trafiały na wokandę sądów administracyjnych.

Co ciekawe, zarówno organy podatkowe, jak i podatnicy dla uzasadnienia swoich racji powoływali te same wyroki TSUE, wywodząc z nich jednak zupełnie różne skutki prawne. Zazwyczaj uchwała NSA definitywnie rozstrzyga problem, ale tym razem tak się nie stało.

Kontrola skarbowa w firmach leasingowych

- Zatem, w Pana opinii, wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym jest zasadne?

Uważam, że tak. Wyrok TSUE – mimo, że przyjdzie nam na niego zapewne dość długo poczekać – autorytatywnie wyjaśni wszelkie wątpliwości. Warto zwrócić uwagę na to, że w sprawie refakturowania ubezpieczeń przy leasingu działanie analogiczne do tego, które podjął NSA w równie kontrowersyjnej sprawie pakietów medycznych, czyli przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia w drodze uchwały, prawdopodobnie nie przyniosłoby zamierzonego skutku w postaci ostatecznego wyjaśnienia wątpliwości interpretacyjnych.

Decydujące znaczenie ma w tym przypadku zupełnie różne rozumienie orzeczeń TSUE przez podatników i organy podatkowe, o którym wspominałem wcześniej. Z tego powodu skierowanie sprawy do TSUE należy ocenić jako słuszne. Na gruncie „krajowym” wypracowanie jednolitego stanowiska mogłoby bowiem okazać się niemożliwe.

Polecamy: VAT 2011 - zmiany od 1 kwietnia

- Jakie skutki dla podatników będzie miało ewentualne korzystne orzeczenie TSUE? Kto będzie mógł się na nie powoływać?

Jeśli orzeczenie TSUE będzie korzystne dla podatników, innymi słowy, jeśli Trybunał uzna, że usługa ubezpieczenia refakturowana na leasingobiorcę powinna podlegać zwolnieniu z VAT i nie należy jej ujmować w podstawie opodatkowania, będzie to podstawa do wdrożenia ekstraordynaryjnych instrumentów wzruszenia już wydanych decyzji i wyroków.

Orzeczenie TSUE mające wpływ na wynik sprawy jest bowiem przesłanką wznowienia postępowania na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Tym samym podatnicy, w stosunku do których zapadły niekorzystne rozstrzygnięcia, będą mogli je wzruszyć.

Do oceny stanu prawnego sprawy dojdzie bowiem nowy element w postaci orzeczenia TSUE. W takim wypadku niekorzystna dla podatników uchwała NSA straci swoje znaczenie, zaś wyrok Trybunału będzie miał moc wiążącą dla składów orzekających w podobnych sprawach. Podatnicy mogą więc tylko zyskać.

Natomiast korzyści dla podmiotów, których sprawy będą rozstrzygane już po wydaniu orzeczenia TSUE, są oczywiste.

Tymczasem musimy się jednak uzbroić w cierpliwość i przygotować się na zawieszanie spraw zawisłych przed sądami administracyjnymi do momentu rozstrzygnięcia sprawy przez Trybunał.

- Ta sprawa dowodzi, że warto bronić przed sądem swoich racji, nawet jeśli problem wydaje się rozstrzygnięty?

Oczywiście. Skierowanie pytania prejudycjalnego do TSUE w sprawie rozstrzygniętej uprzednio uchwałą NSA stanowi w polskiej praktyce precedens. Dowodzi również, że posiadając mocne argumenty uzasadniające nasze stanowisko powinniśmy zawsze podejmować polemikę, bo może to zaprocentować w przyszłości. Tak stało się w sprawie naszego klienta. Będziemy kontynuować tę praktykę.

- Dziękuję za rozmowę.