REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Kaucja gwarancyjna przeważnie bez VAT, ale czy zawsze

Krzysztof Komorniczak
Doradca podatkowy, prawnik
Grupa ECDP
Jedna z wiodących grup konsultingowych w Polsce

REKLAMA

Kaucja gwarancyjna to suma złożona w celu udzielenia gwarancji dotrzymania zobowiązania. Kaucja, co do zasady, nie jest zaliczana na poczet ceny i podlega zwrotowi w przypadku prawidłowego wykonania umowy. Ale są i inne sytuacje.

W praktyce gospodarczej kaucja może być:

• zwrócona wpłacającemu, gdy po wygaśnięciu umowy okazuje się, że wszystkie jej warunki zostały spełnione,

• zatrzymana jako odszkodowanie (przykładowo, gdy wpłacający kaucję bezpodstawnie odstąpił od umowy bądź też swoim postępowaniem spowodował szkody u drugiej strony kontraktu),

• zaliczona na poczet zaspokojenia roszczeń z tytułu zapłaty, np. na pokrycie zaległych płatności wraz z odsetkami.

Autopromocja

Najemca w dniu podpisania umowy wpłacił kaucję równą miesięcznemu czynszowi. Należność została wpłacona na poczet ewentualnych szkód powstałych w wynajmowanym obiekcie. Z umowy wynikało, że po jej zakończeniu kaucja podlega zwrotowi, o ile lokal zostanie odebrany bez zastrzeżeń. Po zakończeniu umowy najmu kaucja została zwrócona. Czy powyższe postępowanie stron umowy rodzi jakikolwiek konsekwencje w zakresie podatku VAT?

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług (zwanej dalej ustawą o VAT), opodatkowaniu podatkiem VAT podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez dostawę towarów, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, natomiast przez świadczenie usług rozumie się wszelkie czynności niestanowiące dostawy towarów (art. 7 ust. 1 oraz 8 ust. 1 ww. ustawy).

Jednocześnie, w myśl brzmienia art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, podstawą opodatkowania jest obrót (…). Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy.

W świetle powyższego należy stwierdzić, iż otrzymanie przez podatnika kaucji stanowiącej zabezpieczenie prawidłowego wykonania zobowiązania/kontraktu (ewentualnie zniszczenia mienia) nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Kaucje pobierane przez sprzedawców nie stanowią ich obrotu (nie stanowią kwoty należnej z tytułu sprzedaży), a w konsekwencji nie podlegają opodatkowaniu VAT.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Pobieranie kaucji nie powinno być zatem dokumentowane fakturami VAT (co jednak nie oznacza, że na wystawianych fakturach nie można wzmiankować w formie adnotacji o pobraniu kaucji), jak również ewidencjonowane za pomocą kas fiskalnych.

Pobieranych kaucji nie należy również wykazywać w ewidencji VAT oraz w deklaracjach VAT. Nie jest to bowiem otrzymanie części należności za towar/usługę. Podobnie jak pobranie kaucji, również zwrot kaucji nie stanowi czynności podlegającą opodatkowaniu VAT i nie wywołuje żadnych skutków w tym podatku.

Polecamy: serwis Koszty

Kaucja a zaliczka...

Analizując temat kaucji podkreślić jednakże należy, iż prawidłowe zakwalifikowanie wpłaconej świadczeniodawcy kwoty pieniędzy - jako kaucji gwarancyjnej - ma bardzo istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia zobowiązania w podatku VAT.

O ile bowiem kaucja nie stanowi obrotu w myśl analizowanej ustawy, a jej wpłata nie powoduje powstania obowiązku podatkowego, o tyle potraktowanie tej wpłaty jako zaliczki spowoduje odwrotne konsekwencje. Co więcej, wpłacone przez kontrahenta tytułem kaucji gwarancyjnej pieniądze mogą zostać następnie (wskutek następczych zdarzeń) „zamienione” na zaliczkę należną na poczet dostawy lub usługi.

Należy zaznaczyć, iż zaliczka jest wpłaconą z góry częścią należności. Kaucja gwarancyjna jest to suma złożona w celu udzielenia gwarancji dotrzymania zobowiązania i stanowiąca często jednocześnie odszkodowanie za szkody jakie zaistnieją wskutek nieprawidłowego wykonania świadczenia. Kaucja, co do zasady, nie jest zaliczana na poczet ceny i podlega zwrotowi w przypadku prawidłowego wykonania umowy. 

Polecamy: serwis PIT

Zatem, w świetle ustawy o VAT, otrzymanie przez sprzedawcę kaucji stanowiącej zabezpieczenie wykonania umowy nie podlega opodatkowaniu. Nie jest to bowiem otrzymanie części należności. Nie można jej uznać ani za zaliczkę, ani za zadatek ani tym bardziej za przedpłatę lub ratę.

W praktyce częste są sytuacje, iż kontrahenci jeszcze przed zakończeniem umowy postanawiają, że kaucja nie będzie zwracana, ale zostanie zaliczona na poczet należności za dostawę towarów lub świadczenie usług. Staje się tak przede wszystkim wówczas, gdy obowiązek podatkowy dla danej dostawy towarów lub świadczenia usługi powstaje na zasadach ogólnych i zaliczenie kaucji na poczet wynagrodzenia nastąpi przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi.

Autopromocja

Zaliczona na poczet wynagrodzenia kaucja stanowi wówczas część należności otrzymaną przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi, której otrzymanie (zaliczenie na poczet wynagrodzenia) skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usługi, których kaucja taka dotyczy. W tym przypadku kaucję należy potraktować jako zaliczkę lub zadatek. Zastosowanie będzie miał wówczas przepis art. 19 ust.11 ustawy o VAT, w myśl którego, jeżeli przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część należności, w szczególności przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w tej części.

Analogicznie sytuacja będzie miała miejsce, w przypadku kaucji dotyczących czynności, dla których przepisy przewidują szczególny obowiązek podatkowy (np. w przypadku usług najmu, usług transportowych, usług budowlanych).

W przypadkach takich zaliczenie pobranej kaucji na poczet wynagrodzenia (a więc zapłaty) również powoduje powstanie obowiązku podatkowego (oczywiście o ile zaliczenie to nastąpiło przed wykonaniem usługi). Obowiązek podatkowy powstaje w ww. sytuacjach w momencie zamiany (zaliczenia) kaucji na zobowiązanie. Moment zamiany należy uznać za „wpłatę” należności.

Strony podpisały umowę najmu lokalu użytkowego. Umowa została zawarta na czas określony (od stycznia do grudnia 2010 r.). Najemca wpłacił wynajmującemu kaucję gwarancyjną (w wysokości czynszu za jeden miesiąc) na poczet ewentualnych zniszczeń. 30.11.2010 r. strony ustaliły, iż ww. kaucja zostanie zaliczona na poczet czynszu za ostatni miesiąc najmu (grudzień 2010 r.). 30.11.2010 r. należy więc uznać za moment „otrzymania zaliczki” i rozpoznać obowiązek podatkowy w podatku VAT.

Stosownie do art. 29 ust.1 ustawy o VAT podstawą opodatkowania jest obrót. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. W przypadkach wpłacanych na poczet nabywanych towarów czy wykonywanych usług zaliczek sposób określania podstawy opodatkowania wynika z art. 29 ust. 2 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy pobrano zaliczki, zadatki, przedpłaty lub raty, obrotem jest również kwota otrzymanych zaliczek, zadatków, przedpłat lub rat, pomniejszona o przypadającą od nich kwotę podatku. Pobrana zaliczka pomniejszona o przypadającą od niej kwotę podatku należnego stanowi u podatnika obrót.

Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 106 ust. 1 ustawy o VAT i wystawieniem faktury dokumentującej tą czynność (w terminie 7 dni od dnia zaliczenia kaucji gwarancyjnej na poczet niewymagalnej należności).

Jak wskazał ETS w wyroku C-419/02: „(...) obowiązek podatkowy w podatku VAT powstaje w momencie dostarczenia towarów lub wykonania usług. Możliwość – w przypadku gdy płatność zaliczkowa następuje przed wykonaniem dostawy towarów lub świadczeniem usług – by obowiązek podatkowy w zakresie kwoty tej płatności powstał w momencie jej otrzymania, stanowi wyjątek od zasady, a zatem podlega ścisłej wykładni. Aby skorzystać z tego wyjątku, wszelkie elementy przyszłej dostawy lub świadczenia usług muszą już być znane, a zatem w szczególności, w momencie dokonania płatności zaliczkowej towary i usługi powinny być szczegółowo określone”.

Potwierdzają to organy podatkowe w wydawanych indywidualnych interpretacjach. Przykładowo, Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w wydanej w dniu 9 kwietnia 2009 r. interpretacji indywidualnej (sygn. IPPP3/443-134/09-4/MM) wskazał, iż: „Kluczowym zagadnieniem pozwalającym rozwiązać wskazany we wniosku problem jest to, czy otrzymaną wpłatę na depozyt można utożsamiać z pojęciem kaucji. Jak już wcześniej wskazano cechą charakterystyczną kaucji jest to, że może zostać wykorzystana tylko w przypadku niedotrzymania zobowiązania i stanowi wówczas funkcję odszkodowawczą. Jednakże kaucja zaliczona przez Wnioskodawcę na poczet umowy o świadczenie usługi organizacji wesela czy przyjęcia okolicznościowego stanowić będzie w istocie zaliczkę lub zadatek będący obrotem w rozumieniu art. 29 ust. 1 i 2 cyt. ustawy. Wówczas obowiązek podatkowy powstaje zgodnie z dyspozycją art. 19 ust. 11, czyli w chwili otrzymania zaliczki (zadatku), tj. w momencie zamiany (zaliczenia) kaucji na zobowiązanie. Kaucja w tym momencie staje się zaliczką i z tą datą należy wystawić fakturę (...)”.

Kaucja jako wynagrodzenie za zrealizowaną dostawę/wykonaną usługę...

Zdarza się, iż pobrana przez sprzedawcę kaucja zostaje uznana przez strony umowy jako wynagrodzenie za zrealizowaną dostawę/wykonaną usługę.

Strony podpisały na produkcję i dostawę specjalistycznej maszyny. Towar winien być wyprodukowany i dostarczony do kupującego do grudnia 2010 r. Nabywca wpłacił sprzedawcy kaucję gwarancyjną (w wysokości 25 % ceny maszyny) tytułem zabezpieczenia, iż nie wycofa się z kontraktu. Po dostarczeniu towaru strony ustaliły, iż ww. kaucja nie będzie zwracana najemcy. Zostanie uznana jako wynagrodzenie za zrealizowaną dostawę.

W analizowanej sytuacji, zaliczona przez sprzedawcę po wykonaniu swojej części świadczenia (dostawa maszyny specjalistycznej) kaucja pieniężna nie nie skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego w VAT. Obowiązek ten powstał wcześniej, tj. z chwilą wystawienia faktury, nie później niż 7 dnia od dnia wydania towaru lub wykonania usługi (art. 19 ust. 4 ustawy o VAT).

Kaucja zaliczona na zaległości lub odszkodowanie...

Kaucja pobrana przez sprzedawcę może zostać również (w części lub całości) przez niego zatrzymana i zaliczona na poczet zaległości wynikających z umowy czy odszkodowania należnego od nabywcy towaru czy usługi. Zatrzymana kaucja pełni w takim wypadku funkcję kary umownej (odszkodowania), a kary umowne i odszkodowania nie podlegają opodatkowaniu VAT.

Zatem, w przypadku, gdy:
- strony nie zaliczą w czasie trwania zobowiązania kaucji na poczet samej umowy,
- strony nie potraktują jej jako pierwsza rata płatności i
- kontrahent po zakończeniu trwania umowy nie dokona w wyznaczonym terminie zapłaty za usługę,
zaliczona przez sprzedawcę kaucja pieniężna nie nie skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego w VAT (gdyż obowiązek ten powstał wcześniej, tj. z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi, względnie wystawienia faktury, nie później niż 7 dnia od dnia wydania towaru lub wykonania usługi – zob. art. 19 ust. 1 i 4 ustawy o VAT).

Powyższe potwierdzają organy podatkowe w wydawanych interpretacjach. Jako przykład można wskazać postanowienie Naczelnika Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2007 r. (sygn. 1471/NUR1/443-417/06/GW), gdzie czytamy: (…) „zaliczenie kaucji na poczet zaległości z umowy, kary umownej czy odszkodowania nie jest obrotem w rozumieniu art. 29 ust. 1 i 2 ww. ustawy o podatku od towarów i usług”.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Własne
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek PIT - część 2
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
    30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
    2 maja 2023 r. (wtorek)
    4 maja 2023 r. (czwartek)
    29 kwietnia 2023 r. (sobota)
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Rada Ministrów zajmie się projektem nowelizacji ustawy o rachunkowości

    Nowe przepisy mają wprowadzić do polskiego porządku prawnego unijne przepisy, które nakładają na duże firmy obowiązek publikacji danych o zapłaconych podatkach.

    MF ujawniło plany dotyczące podatku Belki - nie zostanie zniesiony, a jedynie zmodyfikowany

    Nie będzie całkowitego zniesienia podatku Belki, a jedynie modyfikacja obowiązujących przepisów. Tak wynika z wypowiedzi Jarosława Nenemana, wiceministra finansów. Co czeka inwestorów i oszczędzających?

    VAT 2024: czy ujemny podatek należny zwiększa podatek naliczony?

    Należy wprowadzić przepis prawa o charakterze uściślającym, który w art. 29a ustawy o VAT dotyczącego podstawy opodatkowania, oraz w art. 86 ustawy o VAT wprowadzi uprawnienie do rozliczania w czasie ujemnego podatku należnego oraz nakaz takiego rozliczania ujemnego podatku naliczonego – postuluje prof. dr hab. Witold Modzelewski

    Dlaczego gospodarka strefy euro słabnie wobec USA od czasu wprowadzenia waluty euro?

    W ciągu 25 lat od wprowadzenia euro przewaga gospodarcza Stanów Zjednoczonych nad strefą euro zwiększyła się niemal trzykrotnie. W 1999 r. roku, kiedy wprowadzono walutę euro, gospodarka USA była o 11% większa niż gospodarka strefy euro pod względem parytetu siły nabywczej. Od tego czasu różnica ta wzrosła do 30% - piszą eksperci Allianz Trade w obszernym opracowaniu Allianz Research: „Europa wydaje się pozostawać w tyle za Stanami Zjednoczonymi na wielu frontach” w lutym 2024 r.

    Masz czteroletnie obligacje skarbowe indeksowane inflacją? Opłaca się teraz sprzedać i kupić nowe takie same

    Czteroletnie obligacje indeksowane inflacją otrzymają w marcu 2024 r. oprocentowanie niższe niż Ministerstwo Finansów oferuje za nowe papiery tego samego typu. Ze strony inwestorów racjonalnym działaniem byłoby umorzenie starszych serii i zakup nowych papierów. Konwersja może dotyczyć papierów o wartości około…  84 mld zł. Tak radzi w komentarzu z 23 lutego 2024 r. Emil Szweda z Obligacje.pl,

    Ile wynosi obecnie stopa bezrobocia? Co pokazują dane GUS?

    Stopa bezrobocia wynosząc w końcu stycznia 5,4% była o 0,3 pkt proc. wyższa niż miesiąc wcześniej - tak wynika z danych GUS. Na przełomie lutego i marca stopa bezrobocia może sięgać 5,4% - 5,5% przy liczbie bezrobotnych na poziomie 840 – 850 tys. osób.

    Zakup startupu - jak nie kupić kota w worku? Kluczowe: due dilligence. Poradnik dla inwestora

    Akwizycja firmy jest inwestycją, która ma się opłacać. To oczywiste twierdzenie staje się jeszcze bardziej prawdziwe w przypadku nabycia startupu, który kupuje się po to, by rozwijać biznes z pomysłem, mający duży potencjał. Zakup startupu zazwyczaj jest łatwiejszy niż założenie firmy od zera, szczególnie takiej, która ma się okazać jednorożcem w świecie biznesu. Jednak podjęcie takiego kroku jest obarczone sporym ryzykiem. Aż 9 na 10 nowo tworzonych startupów upada, z czego 20 proc. kończy działalność w ciągu pierwszego roku, a kolejne 50 proc. nie utrzymuje się na rynku dłużej niż 5 lat [Źródło: Startup Genome]. Można dyskutować z tymi statystykami, ale jeżeli nawet są prawdziwie tylko w połowie, to i tak wskazują na pewne negatywne zjawisko. Ryzyka biznesowego przy zakupie startupu nie da się zupełnie wyeliminować, ale można zadbać o to, by ograniczyć je do minimum. 

    Żądanie zmniejszenia kary umownej – sąd nie może sam z urzędu podejmować się miarkowania. Orzeczenie Sądu Najwyższego

    Występując o zmniejszenie kary umownej dłużnik jest zobligowany wskazać, do jakiej wysokości zmniejszenia żąda. Wyinterpretować to może również sąd, pod warunkiem, że taką możliwość daje całokształt działań procesowych dłużnika. Sąd nie może sam z urzędu podejmować się miarkowania, jeśli z działań strony nie wynika chęć zgłoszenia żądania o to - orzekł w wyroku z 16 listopada 2022 r. Sąd Najwyższy (sygn. akt II CSKP 578/22).

    Przekształcenie, połączenie, wniesienie aportu a możliwość stosowania estońskiego CIT

    Estoński CIT staje się coraz bardziej popularną formą opodatkowania spółek. Warto jednak wskazać, że wiąże się z nią szereg ograniczeń i warunków, jakie musi spełnić spółka, aby móc korzystać z dobrodziejstw estońskiego CIT.

    MF: Kasowy PIT od 2025 roku. Niedługo pojawi się projekt

    W Ministerstwie Finansów toczą się już prace nad projektem nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dot. wdrożenia w polskim systemie podatkowym kasowego PIT. W najbliższych dniach projekt ten ma zostać wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. Takie informacje przekazał 22 lutego 2024 r. w Sejmie wiceminister finansów Jarosław Neneman. Ale te nowe przepisy wejdą w życie nie wcześniej niż od 2025 roku.

    REKLAMA