Kto może zrezygnować ze zwolnienia z VAT przy usługach finansowych?

• Możliwość wyboru opodatkowania usług finansowych
• Warunki uprawniające do skorzystania z rezygnacji ze zwolnienia podatkowego
• Moment powstania obowiązku w przypadku rezygnacji ze zwolnienia
• Podmioty inne niż finansowe

Możliwość wyboru opodatkowania usług finansowych

Od 1 stycznia 2022 r. podatnicy, którzy świadczą usługi finansowe, mają możliwość rezygnacji ze zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 7,12 oraz 38-41 ustawy o VAT. Z możliwości rezygnacji korzystają usługi finansowe takie jak między innymi:

• transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące walut, banknotów i monet używanych jako prawny środek płatniczy, z wyłączeniem banknotów i monet będących przedmiotami kolekcjonerskimi, za które uważa się monety ze złota, srebra lub innego metalu oraz banknoty, które nie są zwykle używane jako prawny środek płatniczy lub które mają wartość numizmatyczną;
• usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi;
• usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę; usługi w zakresie udzielania poręczeń, gwarancji i wszelkich innych zabezpieczeń transakcji finansowych i ubezpieczeniowych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług, a także zarządzanie gwarancjami kredytowymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.

Warunki uprawniające do skorzystania z rezygnacji ze zwolnienia podatkowego

Aby podatnik mógł zrezygnować z przedmiotowego zwolnienia musi spełnić warunki przewidziane w ustawie o VAT. Zgodnie z art. 43 ust. 22 ustawy o VAT podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, świadczonych na rzecz podatników, i wybrać ich opodatkowanie, pod warunkiem że:

1. jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny;
2. złoży naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne zawiadomienie o wyborze opodatkowania tych usług przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego rezygnuje ze zwolnienia.

Biorąc pod uwagę brzmienie przepisu, rezygnacja ze zwolnienia z opodatkowania usług finansowych, jest możliwa wyłącznie w odniesieniu do usług świadczonych na rzecz podatników, tzn. w relacji B2B (business to business). Zatem, usługi finansowe świadczone na rzecz podmiotów, które nie są podatnikami, nadal są zwolnione przedmiotowo, a podatnik nie może zrezygnować z tego zwolnienia.

Jak ustawodawca wskazał w uzasadnieniu do projektu zmian ustawy o VAT, przyznanie podatnikom możliwości wyboru opodatkowania usług finansowych ma na celu zapewnienie większej neutralności podatku VAT w sektorze finansowym, co mogłoby stanowić dodatkową zachętę do lokowania w Polsce nowych inwestycji podmiotów z branży finansowej.

Dotychczas stosowane zwolnienie od podatku powoduje, że podatek naliczony związany ze świadczeniem tych usług nie podlega co do zasady odliczeniu. Opodatkowanie usług finansowych spowoduje powstanie u podmiotów świadczących te usługi prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupach związanych ze świadczeniem tych usług. Z kolei podmioty będące podatnikami – nabywcy takich opodatkowanych usług finansowych – będą miały prawo do odliczenia podatku naliczonego zawartego w cenie opodatkowania usług finansowych na ogólnych zasadach, tj. jeżeli usługi te będą związane z wykonywaniem przez nich czynności opodatkowanych (Druk sejmowy IX kadencji Nr 1532).

Moment powstania obowiązku w przypadku rezygnacji ze zwolnienia

Co do zasady, zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. e obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty z tytułu świadczenia usług zwolnionych od podatku zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 37-41 ustawy o VAT. Zatem, obowiązek podatkowy w przypadku świadczenia części usług finansowych, które są zwolnione powstaje w momencie otrzymania zapłaty (tzw. metoda kasowa).

Jak to wygląda w sytuacji, gdy podatnik chce zrezygnować ze zwolnienia przewidzianego dla usług finansowych? Ustawa o VAT nie przewiduje żadnych szczególnych regulacji w przedmiotowym zakresie, zatem obowiązek podatkowy dla usług finansowych, które nie korzystają ze zwolnienia z opodatkowania (tj. niewskazanych w punktach 37-41 ww. przepisu), będzie powstawał na zasadach ogólnych.

Podmioty inne niż finansowe

Potencjalne zastosowanie rezygnacji ze zwolnienia świadczonych usług finansowych może być nie tylko interesujące dla branży ściśle finansowej, ale także dla podmiotów, które działają wśród grupy kapitałowej i które korzystają z finansowania wewnętrznego.

Ciekawą interpretację podatkową w przedmiotowym zakresie, wydał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w której potwierdził, iż rezygnacja ze zwolnienia może dotyczyć także podatników, których działalność znajduje się poza sektorem finansowym.

Zgodnie z interpretacją podatkową z dnia 24 maja 2022 r., znak 0112-KDIL3.4012.144.2022.1.LS, wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą jako tzw. centrum usług wspólnych dla innych podmiotów wchodzących w skład grupy kapitałowej. W zakresie świadczonych usług znajdywały się głownie usługi księgowe i rachunkowe, doradcze oraz controllingowe.

W związku dynamicznym rozwojem grupy kapitałowej, wnioskodawca jest zainteresowany udzieleniem oprocentowanych pożyczek pieniężnych z własnych środków, podmiotom wchodzącym w skład grupy kapitałowej.

Organ uznał, iż udzielając pożyczek na rzecz spółek wchodzących w skład grupy wnioskodawca będzie działać w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, a udzielenie pożyczek na rzecz spółek wchodzących w skład grupy będzie stanowić odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, wykonywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na mocy przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.

W ocenie organu, świadczenie usług finansowych w zakresie udzielenia oprocentowanej pożyczki przez tzw. centrum usług wspólnych będzie podlegało opodatkowaniu na gruncie ustawy. A więc, co do zasady świadczenie przedmiotowych usług, będzie korzystać ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy, z możliwością rezygnacji z przedmiotowego zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 22 ustawy.

Biorąc pod uwagę powyższe stanowisko Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, możliwość rezygnacji ze zwolnienia opodatkowania VAT-em usług finansowych przez centrum usług wspólnych jest korzystną alternatywą, gdyż w takim przypadku mamy do czynienia z finansowaniem wewnętrznym, którego warunki są zazwyczaj atrakcyjniejsze od finansowania zewnętrznego. Dodatkowo spółka, która nabywa przedmiotową usługę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, ma prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Podstawa prawna: Ustawa  z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2022 poz. 931 ze zm.) – art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. e, art. 43 ust. 1 pkt 7,12 oraz 38-41, art. 43 ust. 22.

Klaudia Źrebiec, starszy konsultant podatkowy w Zespole ds. podatków pośrednich w Taxeo Komorniczak i Wspólnicy