Moment powstania obowiązku podatkowego w VAT - 3 zasady ogólne

Zasady ogólne:

1. Jeżeli dostawa towaru lub wykonanie usługi nie muszą być potwierdzone fakturą (tak na przykład w przypadku sprzedaży na rzecz osób fizycznych, które nie wyraziły chęci otrzymania faktury) obowiązek podatkowy powstanie z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi. Jeśli dostawa polega na wysyłce towaru, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru nabywcy lub osobie przez niego wskazanej.

2. Jeżeli dostawa towaru lub wykonanie usługi powinny być potwierdzone fakturą (sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami) obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury nie później jednak niż w 7. dniu, licząc od wydania towaru lub wykonania usługi.

3. Jeżeli przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część należności, w szczególności przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w tej części.

Znaczenie tych zasad

1. Zasad pierwsza jest prosta - jeśli dostarczyliśmy towar w lutym, rozliczamy się z podatku z tej transakcji do 25 marca (przy założeniu, że rozliczamy się miesięcznie). Ewentualna kontrola skarbowa dokona sprawdzenia, czy dokumentów magazynowych i porówna wielkość sprzedaży według nich ze sprzedażą zadeklarowaną w formularzu VAT-7.

2. Zasada druga pozwala nam na możliwość odroczenia momentu powstania obowiązku podatkowego o 7 dni. Jest to ważne w przypadku sprzedaży w ostatnich 7 dniach miesiąca. Zgodne z prawem będzie wystawienie faktury za transakcję wykonaną w 27 dniu miesiąca dopiero 1 dnia miesiąca następnego. Dzięki temu podatek należny wykażemy miesiąc później a jeśli nie mamy nadwyżki podatku naliczonego nad należnym spowoduje to zmniejszenie podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego. Oczywiście podatek trzeba będzie zapłacić w następnym miesiącu, ale przez ten miesiąc możemy korzystać z tych pieniędzy i mieć większą płynność finansową.

Termin 7 dni od dostarczenia towaru lub wykonania usługi, po którym powstaje obowiązek podatkowy, wprowadzono po to, by podatnicy nie mogli uchylać się od opodatkowania poprzez zbyt długie odraczanie momentu wystawienia faktury. W razie kontroli podatkowej sprawdzane są dokumenty magazynowe i porównywane z datami wystawienia faktury.

Gdyby kontrola wykazała, że
- towar został wydany 20 stycznia.
- faktura dokumentująca tę transakcję wystawiona dopiero 1 lutego.
- podatek należny z tytułu transakcji został wykazany w deklaracji VAT-7 za luty.

podatnik poniósłby następujące konsekwencje:
- podatek należny zostałby przypisany do deklaracji styczniowej.
- zostałaby ustalona inna wartość podatku do zapłaty lub kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy.
- gdyby w wyniku zmiany deklaracji styczniowej powstał podatek do zapłaty jednocześnie zostałaby ustalona zwłoka w płatności podatku.
- mogłoby być wszczęte postępowanie karno za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe na podstawie art. 62 kks.

3. Zasada trzecia w razie wystąpienia jej przesłanek anuluje postanowienia wcześniejszych zasad. Nie jest już ważne kiedy wydano towar, kiedy wystawiono fakturę.

Ważne jest, że otrzymaliśmy już zapłatę (lub jej część) wcześniej niż wydaliśmy towar lub wykonaliśmy usługę. Bardzo ważne jest by przy rozliczaniu się z VATu sprawdzić konto bankowe za dany miesiąc. Jeśli by się okazało, że nasz nadgorliwy kontrahent za towar, który mieliśmy dostarczyć dnia 01.02.2009 zapłacił już połowę ceny dnia 31.01.2009 r., to musimy wykazać połowę ceny w deklaracji za styczeń.

Kontrolerzy poza sprawdzaniem faktur i dokumentów magazynowych zażądają też wglądu w dokumenty kasowe i wyciągi bankowe. Wszystko po to, by ustalić, czy nie spóźniliśmy się z wykazaniem sprzedaży w deklaracji.

Poza tymi zasadami ogólnymi warto pamiętać, że pewnych kategoriach sprzedaży ustawodawca przewidział późniejszy – przyjazny przedsiębiorcom – termin powstania obowiązku podatkowego. O tych przykładach takich transakcji w kolejnym artykule.

Krzysztof Słapczyński
aplikant podatkowy z Kancelarii
Radcy Prawnego i Doradcy Podatkowego
Renaty Mikulewicz
Wrocław, ul. Sokolnicza 5/20
tel. 071 797 88 57
raport@raport.wroclaw.pl
www.raport.wroclaw.pl