Wydatki ponoszone przez leasingobiorcę a koszty podatkowe

Kaucja zapłacona w związku z zawarciem umowy leasingu nie może zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodu. Kaucja stanowi zabezpieczenie prawidłowego wykonania umowy, zatem podlega zwrotowi, gdy strona zobowiązana do jej zapłaty przestrzegała warunków umowy. W związku z tym, że kaucja nie stanowi jednorazowej opłaty, tylko swego rodzaju gwarancję, oraz że ma zwrotny charakter – nie można jej zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów w momencie zapłaty. Tak więc kaucja jedynie w wyjątkowych przypadkach może stać się kosztem, ale dopiero w momencie, gdy utraci swój zwrotny charakter i nieodwołalnie stanie się przychodem tego, który ją otrzymał.

W odniesieniu do umowy leasingu całkowity zakaz zaliczania kaucji wpłaconych w związku z tymi umowami do kosztów podatkowych wynika wyraźnie z art. 17j ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: updop).

Kosztów opłat leasingowych uiszczanych po utracie przedmiotu leasingu nie można zaliczyć do kosztów podatkowych. Kosztem uzyskania przychodów może być tylko taki koszt, który przyczynia się do powstawania przychodów. Jeżeli podatnik nie dysponuje samochodem, który dotąd służył wykonywaniu działalności, nie może zaliczać do kosztów podatkowych wydatków, które się do niego odnoszą. Koszty te bowiem nie przekładają się na osiągane przychody (por. wyrok NSA z 3 marca 1999 r., sygn. akt SA/Sz 1125/98).

Tak, jeżeli zobowiązanie do ponoszenia takich kosztów przez leasingobiorcę wynika z postanowień umowy leasingowej oraz jeżeli są to koszty ponoszone w celu uzyskania przychodów. Jeżeli samochód jest wykorzystywany wyłącznie na potrzeby wykonywanej przez leasingobiorcę działalności, a naprawa zmierza do przywrócenia jego sprawności w celu kontynuowania używania samochodu w tej działalności, to należy uznać, iż koszt naprawy został poniesiony w celu uzyskania przychodu.

Tak, otrzymane odszkodowanie stanowi przychód podlegający opodatkowaniu u tego podatnika, który je faktycznie otrzymał. W tym przypadku dotyczy to leasingobiorcy.

To, w jaki sposób i komu jest wypłacane odszkodowanie za zniszczenie przedmiotu leasingu, zależy od postanowień umowy. Może więc zdarzyć się tak, że jedynym uprawnionym będzie jedna ze stron umowy, ale również tak, że suma otrzymanego ubezpieczenia w odpowiednich częściach przypada każdej ze stron, w zależności od stanu wzajemnych rozliczeń z tytułu leasingu. W takiej sytuacji do przychodów należy zaliczyć u każdej ze stron kwotę faktycznie otrzymaną.

Nie można zaliczyć takiej opłaty do kosztów podatkowych. Jeżeli opłata miała charakter przedpłaty, zaliczki lub zadatku, to zakaz zaliczania tego typu kosztów do kosztów uzyskania przychodów wynika bezpośrednio z art. 16 ust. 1 pkt 56 updop. Zgodnie z treścią tego przepisu strat (kosztów) powstałych w wyniku utraty dokonanych przedpłat (zaliczek, zadatków) w związku z niewykonaniem umowy nie można zaliczać do kosztów podatkowych.

Co do zasady koszty eksploatacji samochodów osobowych niewprowadzonych do ewidencji środków trwałych podlegają limitowi wyznaczonemu przez obowiązkowo prowadzoną ewidencję przebiegu pojazdu. Wyjątek od tej zasady dotyczy samochodów osobowych używanych na podstawie umowy leasingu. W tym wypadku powyższe ograniczenie nie ma zastosowania, a to oznacza, że wszelkie koszty poniesione w związku z używaniem samochodu osobowego na podstawie umowy leasingu na potrzeby prowadzonej przez podatnika działalności mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Wynika to z art. 16 ust. 3b updop. Jedyne ograniczenie dotyczy kosztów ubezpieczenia takiego samochodu.

Tak, skoro z umowy leasingu wynika, że tego typu koszt obciąża leasingobiorcę. Ponadto możliwość zaliczenia tych wydatków do kosztów uzyskania przychodów jest ograniczona limitem, który dotyczy także samochodów używanych na podstawie umowy leasingu. Nie uważa się bowiem za koszty uzyskania przychodów składek na ubezpieczenie samochodu osobowego w wysokości przekraczającej ich część ustaloną w takiej proporcji, w jakiej pozostaje równowartość 20 000 euro przeliczona na złote według średniego kursu ogłaszanego przez NBP z dnia zawarcia umowy ubezpieczenia w wartości samochodu przyjętej dla celów ubezpieczenia. Powyższy limit dotyczy całego pakietu ubezpieczeń, ponieważ w treści przepisu art. 16 ust. 1 pkt 49 updop nie zaznaczono, że chodzi tylko o określony rodzaj ubezpieczenia, np. autocasco.

Kosztami uzyskania przychodów są wszelkie koszty poniesione w celu ich osiągnięcia, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 updop. Podatnik zawarł umowę leasingu operacyjnego, której przedmiot będzie służył prowadzeniu działalności, wobec tego wszelkie opłaty, jakie musi ponieść w tym celu, aby do realizacji umowy doszło, mogą stanowić koszty uzyskania przychodów. Nie dotyczy to jedynie takich opłat, które mają charakter zwrotny, np. kaucja. Ponadto należy pamiętać o tym, że możliwość zaliczenia wszelkich opłat związanych z umową leasingu dotyczy leasingu nazywanego potocznie operacyjnym (art. 17b ust. 1 updop), natomiast w przypadku leasingu nazywanego potocznie finansowym (art. 17f ust. 1 updop) do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć tylko te opłaty, które nie stanowią spłaty wartości początkowej użytkowanych środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych.

Koszt związany z zapłatą czynszu inicjalnego można rozliczyć w dacie jego poniesienia. Nie jest to bowiem koszt, który można przypisać przychodom określonego roku podatkowego. Ponadto konieczność zapłaty czynszu inicjalnego jest warunkiem realizacji umowy. Podobne stanowisko zajął Urząd Skarbowy w Wołowie w piśmie z 19 sierpnia 2004 r. (nr PD/412 – 325/03).

Tak, odsetki od nieterminowego regulowania zobowiązań mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, pod warunkiem że zostały zapłacone. Dotyczy to wszelkich zobowiązań wynikających z prowadzonej działalności, w tym także z tytułu umowy leasingu.

Nie, opłata ta nie stanowi kosztu uzyskania przychodu, bowiem trudno doszukać się w tym przypadku związku między tym kosztem a osiąganymi przychodami. Wydatek w postaci dodatkowej opłaty mającej na celu „wyrównanie” straty poniesionej przez leasingodawcę nie przyczynia się u leasingobiorcy do uzyskiwania jakichkolwiek przychodów. Nie można tego również rozpatrywać w kontekście poniesionej straty, ponieważ w przypadku leasingu operacyjnego dotyczy ona majątku leasingodawcy, a nie leasingobiorcy.

Inaczej byłoby w sytuacji, gdyby opłata dodatkowa dotyczyła pokrycia kosztów naprawy urządzenia w części niepokrytej otrzymanym przez leasingodawcę odszkodowaniem, pod warunkiem że leasingobiorca mógłby kontynuować używanie naprawionego urządzenia. Byłyby to bowiem koszty poniesione w celu przywrócenia sprawności urządzenia dalej wykorzystywanego przez leasingobiorcę w prowadzonej przez niego działalności.