Zasady obrotu znakami akcyzy

Podatek akcyzowy: Obrót znakami akcyzy jest określony przepisami prawa i należy ich ściśle przestrzegać. Przepisy te nie zezwalają na zbywanie, odstępowanie, przekazywanie odpłatne bądź nieodpłatne znaków akcyzy innym podmiotom.

Szczegółowe zasady obrotu znakami akcyzy zostały określone w przepisach ustawy o podatku akcyzowym. Podstawową zasadą jest, że znaków akcyzy oraz upoważnień do odbioru znaków akcyzy nie można zbywać lub na jakichkolwiek innych zasadach odstępować lub przekazywać odpłatnie bądź nieodpłatnie innym podmiotom. Znaki te są zwracane jedynie:

• właściwemu naczelnikowi urzędu celnego, od którego odebrano znaki,

• podmiotowi wskazanemu przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, od którego odebrano znaki,

• wytwórcy znaków.

Importerzy, podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego oraz przedstawiciele podatkowi mogą przekazać znaki akcyzy podmiotowi mającemu siedzibę poza Polską w celu naniesienia ich na opakowania jednostkowe wyrobów akcyzowych lub wyroby akcyzowe będące przedmiotem importu lub nabycia wewnątrzwspólnotowego.

Wszyscy podatnicy, którzy są zobowiązani do oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy, muszą prowadzić ewidencję znaków akcyzy. W przypadku gdy dojdzie do utraty, zniszczenia, uszkodzenia, wydania lub zwrotu znaków akcyzy, sporządza się na tę okoliczność protokół. Ponadto znaki akcyzy muszą być przechowywane i przewożone w sposób zapewniający zabezpieczenie przed kradzieżą, zniszczeniem lub uszkodzeniem.

Kolejny obowiązek dotyczy importera, podmiotu dokonującego nabycia wewnątrzwspólnotowego oraz przedstawiciela podatkowego, którzy są obowiązani uzyskać od podmiotu mającego siedzibę poza Polską rozliczenia z przekazanych mu znaków akcyzy. Rozliczenie powinno nastąpić na podstawie dokumentu, w którym zostanie stwierdzone, jakiego rodzaju i w jakiej ilości znaki akcyzy zostały zużyte do naniesienia na opakowania jednostkowe wyrobów akcyzowych lub na wyroby akcyzowe. W dokumencie powinna zostać określona również liczba i rodzaj znaków akcyzy, które zostały utracone, zniszczone, uszkodzone i niewykorzystane. Znaki akcyzy uszkodzone oraz niewykorzystane powinny być zwrócone organowi, który je wydał, w terminie 14 dni, licząc od dnia ich otrzymania od podmiotu mającego siedzibę poza Polską, ponieważ nie mogą być ponownie użyte do naniesienia na opakowania jednostkowe wyrobów akcyzowych lub wyroby akcyzowe.

Ustawa o akcyzie zawiera również jednoznaczny zakaz zbywania wyrobów akcyzowych oznaczonych uszkodzonymi znakami, jeśli do uszkodzenia znaku akcyzy doszło u podmiotów dokonujących obrotu wyrobami akcyzowymi oznaczonymi tymi znakami, innych niż producenci, importerzy, podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego, przedstawiciele podatkowi, podmioty dokonujące pakowania, rozlewania, rozważania wyrobów akcyzowych w opakowania jednostkowe albo przepakowania, ponownego rozlania lub rozważenia wyrobów akcyzowych w inne opakowania jednostkowe. Wyroby akcyzowe z uszkodzonymi znakami muszą być oznaczone nowymi znakami. Z czynności tej sporządza się protokół. Znaki akcyzy uszkodzone przed ich naniesieniem są zwracane w terminie 14 dni, licząc od dnia stwierdzenia ich uszkodzenia, organowi, który je wydał.

W przypadku utraty, uszkodzenia lub zniszczenia znaków akcyzy w procesie oznaczania nimi wyrobów, w granicach dopuszczalnej normy strat, producentom, a także podmiotom dokonującym pakowania, rozlewania lub rozważania wyrobów akcyzowych w opakowania jednostkowe albo przepakowania, ponownego rozlania lub rozważenia wyrobów akcyzowych w inne opakowania jednostkowe przysługuje odpowiednio zwrot wpłaconych kwot stanowiących wartość podatkowych znaków akcyzy albo prawo do otrzymania w zamian nowych znaków, pod warunkiem przedstawienia protokołu stwierdzającego utratę, uszkodzenie lub zniszczenie znaków oraz zwrotu uszkodzonych lub zniszczonych znaków. W zamian za znaki akcyzy utracone, uszkodzone lub zniszczone w procesie oznaczania wyrobów akcyzowych, wydaje się znaki akcyzy odpowiadające co do rodzaju i serii znakom utraconym, uszkodzonym i zniszczonym.

Ustawodawca reguluje również przypadki wprowadzenia zupełnie nowego wzoru znaku akcyzy. Jeśli zostaje wprowadzony nowy wzór znaku akcyzy, podmioty posiadające dotychczasowe znaki są obowiązane, w terminie 14 dni licząc od dnia wprowadzenia wzoru, zwrócić niewykorzystane znaki organowi, który je wydał. Dotychczasowe znaki akcyzy naniesione na opakowania jednostkowe wyrobów akcyzowych lub na wyroby akcyzowe przed wprowadzeniem nowego wzoru znaku akcyzy zachowują ważność przez okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia wprowadzenia nowego wzoru. Podatnikom, którzy dokonują zwrotu niewykorzystanych i nieuszkodzonych znaków akcyzy przysługuje zwrot wpłaconych kwot stanowiących wartość podatkowych znaków akcyzy lub należności za legalizacyjne znaki akcyzy. Zwrotowi nie podlegają jednak kwoty wpłacone na pokrycie kosztów wytworzenia znaków akcyzy.

Podmioty obowiązane do oznaczania wyrobów akcyzowych znakami akcyzy mają obowiązek, w okresie 12 miesięcy od dnia otrzymania znaków, nanieść je na opakowania jednostkowe wyrobów akcyzowych lub na wyrób, a w przypadku importu i nabycia wewnątrzwspólnotowego – sprowadzić na terytorium kraju wyroby oznaczone tymi znakami lub zwrócić znaki akcyzy organowi, który je wydał, ponieważ po upływie tego terminu tracą one ważność. W takim przypadku zwrot powinien nastąpić w terminie 30 dni od dnia utraty ważności. W takiej sytuacji nie należy się zwrot wpłaconych kwot stanowiących wartość podatkowych znaków akcyzy, kwot wpłaconych na pokrycie kosztów wytworzenia znaków akcyzy ani należności za legalizacyjne znaki akcyzy.

Ewa Michalak