Czym grozi nieprowadzenie comiesięcznego remanentu podatkowego

W tym przypadku powinni Państwo przeprowadzać remanent towarów co miesiąc. Jest to niezbędne dla prawidłowego rozliczenia kwoty zaliczki na podatek dochodowy. Z uwagi na to, że nieprawidłowo ustalane były zaliczki, muszą się liczyć Państwo z możliwością oszacowania ich wysokości przez urząd skarbowy.

Dokonywany przez Państwa spis z natury czy też inwentaryzacja lub remanent ma zasadnicze znaczenie dla wskazania właściwego okresu potrącenia kosztów uzyskania przychodów. Dotyczy to kosztów ponoszonych przez Państwa na nabycie towarów obrotowych. Dokonywanie comiesięcznej inwentaryzacji pozwoli na przyporządkowanie Państwa wydatków poniesionych na zakup towarów do okresu, w którym został uzyskany przychód ze sprzedaży towarów.

W przypadku osób prawnych w zakresie potrącania kosztów obowiązuje zasada memoriału. Dla ustalenia momentu powstania kosztu w podatku dochodowym decydujące znaczenie ma art. 15 ust. 4 updop:

W tym przypadku są one potrącalne w roku, w którym zostały poniesione. Inwentaryzacja może przesądzić o tym, czy określone koszty dotyczą danego roku podatkowego. Z cytowanego przepisu wynika bowiem, że wartość towarów, które nie zostały w danym roku sprzedane, nie jest kosztem uzyskania w tym roku, lecz dopiero w roku, w którym nastąpi sprzedaż tych towarów.

Nieprowadzenie comiesięcznej inwentaryzacji stanowi naruszenie obowiązku podatnika. Podatnicy są zobowiązani m.in. do prowadzenia ewidencji rachunkowej w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy (art. 9 ust. 1 updop). Podatnik jest obowiązany do składania w okresach miesięcznych deklaracji o wysokości dochodu osiągniętego od początku roku oraz do odprowadzenia zaliczki na podatek w wysokości różnicy między podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku podatkowego a sumą zaliczek należnych za miesiące poprzednie (art. 25 ust. 1 updop). Jeżeli spółka ustala zaliczki na zasadach ogólnych i składa miesięczne deklaracje, to jest obowiązana do sporządzania spisu z natury na koniec każdego miesiąca.

Brak odpowiedniej dokumentacji w Państwa działalności naraża spółkę na ryzyko podatkowe. Organ podatkowy może określić podstawę opodatkowania w drodze szacowania. Wówczas zapłacą Państwo należności podatkowe od kwot wyliczonych przez urząd skarbowy z odsetkami za ewentualne zaległości. Uprawnienie do oszacowania podstawy opodatkowania wynika z Ordynacji podatkowej (art. 23). Organ podatkowy ustali podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli m.in. brak jest danych pozwalających na określenie podstawy opodatkowania w danym okresie. W praktyce urzędy skarbowe kontrolują lata podatkowe dopiero po ich zamknięciu, więc opisane tu ryzyko można ocenić jako niewielkie.

Ustawa o rachunkowości dopuszcza odpisywanie w koszty wartości materiałów i towarów na dzień ich zakupu (art. 17 ust. 2 pkt 4). Warunkiem jest jednak, by nie później niż na dzień bilansowy ustalić stan tych składników, dokonać wyceny i skorygować koszty o wartość tego stanu. Oczywiście użyty w ustawie o rachunkowości zwrot „nie później niż na dzień bilansowy” w praktyce sprowadza się do dokonywania comiesięcznej inwentaryzacji wymuszanej ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych.

• 400 szt. materiału A w cenie nabycia 15 zł/szt. = 6000 zł,

• 600 kg materiału B w cenie nabycia 22 zł/kg = 13 200 zł,

• 1000 ton materiału C w cenie nabycia 25 zł = 25 000 zł.

• 380 szt. materiału A,

• 540 kg materiału B,

• 990 ton materiału C.

• 20 szt. materiału A w cenie nabycia 15 zł/kg = 300 zł,

• 60 kg materiału B w cenie nabycia 22 zł/kg = 1320 zł,

• 10 ton materiału C w cenie nabycia 25 zł = 250 zł.

  Ma konto 401 „Zużycie materiałów i energii” 1870 zł.

W przypadku gdy jednostka, stosując metodę odpisywania zakupionych materiałów/towarów bezpośrednio w koszty, nie dokonywała comiesięcznego „podatkowego” ustalenia kosztów uzyskania przychodów, wystąpi sytuacja zaniżenia zaliczki na podatek dochodowy. Należy wówczas oprócz zwiększenia zobowiązania z tytułu podatku dochodowego zaewidencjonować kwotę odsetek od zaległości podatkowych (z tytułu zaniżenia podatku dochodowego).

1. Kwota zwiększonego zobowiązania wobec budżetu

  Wn konto 871 „Podatek dochodowy”,

  Ma konto 220 „Rozrachunki publicznoprawne – rozrachunki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych”.

2. Kwota odsetek za zwłokę z tytułu zaniżenia podatku dochodowego

  Wn konto 755 „Koszty finansowe”,

  Ma konto 220 „Rozrachunki publicznoprawne – rozrachunki dotyczące odsetek z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych”.

Jeżeli zaniżenie podatku dochodowego dotyczyło lat poprzednich i miało charakter błędu podstawowego, wówczas ewidencja będzie następująca:

1. Kwota zwiększonego zobowiązania wobec budżetu

  Wn konto 821 „Rozliczenie wyniku finansowego za lata poprzednie”,

  Ma konto 220 „Rozrachunki publicznoprawne – rozrachunki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych”.

2. Odsetki za zwłokę z tytułu pomniejszenia podatku dochodowego

  Wn konto 821 „Rozliczenie wyniku finansowego za lata poprzednie”,

  Ma konto 220 „Rozrachunki publicznoprawne – rozrachunki dotyczące odsetek z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych”.

Odsetki za zwłokę dotyczące bieżącego roku sprawozdawczego nie będą stanowić błędu podstawowego, o który należałoby skorygować wynik finansowy lat poprzednich.

Sławomir Biliński

konsultant podatkowy

Paweł Muż

ekonomista, księgowy