Jak rozliczyć umowę zlecenia zawartą z przedsiębiorcą

Umowa zlecenia jest jedną z najczęściej zawieranych umów obok umowy o pracę. Przychody uzyskiwane na jej podstawie mogą być kwalifikowane do różnych źródeł, w zależności od tego, czy zleceniobiorca jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą, czy też takiej działalności nie prowadzi, a jeśli jest przedsiębiorcą - to czy umowa jest wykonywana w ramach tej działalności, czy też poza nią.

W przypadku gdy umowa zlecenia jest zawierana z osobą nieprowadzącą działalności gospodarczej bądź z osobą będącą wprawdzie przedsiębiorcą, ale poza prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, przychody z tego tytułu należy zakwalifikować do źródła, jakim jest działalność wykonywana osobiście (art. 10 ust. 1 pkt 2 updof). Na podstawie bowiem art. 13 ust. 8 updof za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od:

a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,

b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie na potrzeby związane z tą nieruchomością

- z wyjątkiem przychodów uzyskiwanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów, o których mowa w art. 13 pkt 9 updof, tj. przychodów z tytułu osobiście wykonywanej działalności na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze.

Wówczas w związku z wypłatą należności na zleceniodawcy ciążą obowiązki płatnika związane z obliczeniem, pobraniem i odprowadzeniem zaliczki na podatek dochodowy. Zasady obliczania zaliczki na podatek dochodowy reguluje art. 41 ust. 1 i 1a updof. Należy ją obliczyć z zastosowaniem najniższej stawki określonej w skali podatkowej od dokonywanego świadczenia, pomniejszonego o miesięczne koszty uzyskania przychodów w wysokości 20% uzyskanego przychodu oraz pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe. Trzeba przy tym pamiętać, że ww. 20-proc. koszty oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód.

Tak obliczoną zaliczkę na podatek zmniejsza się o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne pobranej przez płatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, przy czym zmniejszenie to nie może przekroczyć 7,75% podstawy wymiaru tej składki.

Dodatkowe obowiązki w związku z zawarciem umowy zlecenia będą ciążyć na zleceniodawcy również po zakończeniu roku podatkowego. Mianowicie jako płatnik jest on zobowiązany sporządzić i przekazać podatnikowi oraz właściwemu urzędowi skarbowemu imienną informację o wysokości osiągniętego dochodu w terminie do końca lutego następnego roku. Informacja ta ma umożliwić prawidłowe rozliczenie tego dochodu przez zleceniobiorcę w zeznaniu rocznym.

Natomiast jeśli zleceniobiorca będący przedsiębiorcą w związku z zawarciem umowy zlecenia złoży oświadczenie, że czynności wykonywane w ramach tej umowy wchodzą w zakres jego działalności gospodarczej, wówczas zleceniodawca jako płatnik nie ma obowiązku od wypłacanej należności potrącać zaliczki na podatek dochodowy. Podatek należny od tego przychodu odprowadzi bowiem sam podatnik.

Jeśli chodzi o rozliczenie należności, to może się ono odbywać na podstawie faktury VAT, jeśli zleceniobiorca jest podatnikiem tego podatku, bądź też rachunku wystawionego zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej.

Prawidłowość takiego sposobu rozliczenia potwierdzają również organy podatkowe. Przykładem tego jest pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź-Polesie z 31 sierpnia 2006 r. nr IA-415/130/2006. Organ podatkowy, oceniając zasadność rozliczenia przychodu z umowy o dzieło wraz z pozostałymi przychodami z działalności gospodarczej przez podatniczkę, która złożyła płatnikowi stosowne oświadczenie, stwierdził, że:

 

Zauważyć należy, że podstawowym kryterium pozwalającym na odróżnienie działalności wykonywanej osobiście (art. 10 ust. 1 pkt 2 updof) od pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 10 ust. 1 pkt 3 updof) będzie występowanie zewnętrznych znamion działalności gospodarczej, w szczególności takich, jak: rejestracja podatnika jako podmiotu gospodarczego (przedsiębiorcy), faktyczne wykonywanie działalności w celach zarobkowych, zawodowo we własnym imieniu i na własny rachunek, zorganizowany i ciągły (powtarzalny i stały) charakter działalności. Działalność wykonywana osobiście nie musi bowiem spełniać powyższych kryteriów, a zwłaszcza ciągłości (powtarzalności i stałości) oraz określonego stopnia zorganizowania.

Jednak trzeba pamiętać, że nawet jeśli działalność wykonywana we własnym imieniu i na własny rachunek w celach zarobkowych nie zostanie formalnie zarejestrowana, ale będzie można przypisać jej cechy ciągłości i zorganizowania, to organy podatkowe mogą zakwestionować rozliczanie osiąganych przychodów na zasadach przewidzianych dla działalności wykonywanej osobiście. Może się zdarzyć również sytuacja odwrotna - jeśli osoba mająca formalnie zarejestrowaną działalność gospodarczą będzie wykonywać zlecenie w warunkach niepozwalających na uznanie jej za realizowaną w ramach tej działalności, wówczas może mieć miejsce przekwalifikowanie osiągniętych z tego tytułu przychodów do źródła, jakim jest działalność wykonywana osobiście, lub wręcz do przychodów ze stosunku pracy. Dlatego należy każdorazowo starannie przeanalizować wszystkie okoliczności, w jakich zawierana jest umowa zlecenia, aby zminimalizować ryzyko dokonania w przyszłości odmiennej kwalifikacji tego zdarzenia gospodarczego przez organy podatkowe.