REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Kara umowna za odstąpienie od umowy jako koszt

REKLAMA

Spółka dzierżawi grunt rolny na okres 10 lat. Dzierżawa wiąże się z koniecznością dokonania inwestycji w sprzęt, które w kontekście uzyskiwanych przychodów stają się nieopłacalne. Kalkulacja ekonomiczna skłania nas do decyzji zerwania tej umowy za cenę zapłacenia przewidywanej umową kary umownej. Czy zapłacona w tych okolicznościach kara umowna stanowiłaby koszt uzyskania przychodu?
Kary umowne są instytucją prawa cywilnego. Przepis art. 483 § 1 k.c. stanowi, iż można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy, czyli kary umownej. Według powyższego przepisu kara umowna jest określoną w umowie sumą pieniężną, jaką strona umowy zobowiązana jest zapłacić w przypadku powstania szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań.
Kosztami uzyskania przychodów zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych są wydatki poniesione w celu uzyskania przychodów z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.
W świetle powyższego przepisu, aby można uznać dany wydatek za koszt uzyskania przychodu muszą być spełnione dwa podstawowe warunki:
1) celem wydatku powinno być osiągnięcie przychodów,
2) wydatek nie może znajdować się na liście zawartej w art. 16 ust. 1 stanowiącej katalog wydatków, które nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.
W przypadku kar umownych w art. 16 ustawy przewidziane są określone wyłączenia z kosztów. Mianowicie zgodnie z pkt 22 tego artykułu wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodów podlegają kary umowne z tytułu:
• wad dostarczonych towarów, wykonywanych robót i usług,
• zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad,
• zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.
Przepis ten nie zabrania zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wszelkich kar umownych, lecz dotyczy tylko kar umownych z wymienionych tytułów.
A zatem, w odniesieniu do kar umownych ponoszonych z innych tytułów można wysnuć wniosek, że jeżeli zapłacona kara umowna stanowi wydatek poniesiony w celu uzyskania przychodów, to nie będzie przeszkód, aby zaliczyć go do kosztów uzyskania przychodów. Jednak należy pamiętać, że trzeba wykazać, że kara umowna ma na celu uzyskanie przychodu, choćby w sposób pośredni. A to w rozpatrywanym przypadku budzi sporo problemów.
Z treści pytania wynika, że odstąpienie od umowy i wynikająca z tego tytułu konieczność zapłacenia kary umownej podyktowane są nieopłacalnością dalszego realizowania przedsięwzięcia gospodarczego, a więc chęcią zapobieżenia ewentualnym stratom finansowym.
Z orzecznictwa wynika, że nie jest ostatecznie jasne, jak należy traktować tego typu wydatki, których celem poniesienia jest zapobieżenie lub zmniejszenie przyszłych strat. Takie działanie nie jest bowiem wprost ukierunkowane na cel, jaki wyznacza art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., tj. nie zmierza do osiągnięcia przychodu.
Stanowisko to znalazło odzwierciedlenie w wyroku NSA z 13 grudnia 1996 r. (sygn. akt SA/Łd 2683/95), w którym sąd stwierdził, że „odstąpienie od umowy i poniesione w związku z tym wydatki na kary umowne mające na celu zapobieżeniu stracie (lub zmniejszeniu straty) nie jest tożsame z działaniem w celu osiągnięcia przychodu”. Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z 12 marca 1999 r. (sygn. akt I SA/Po 1362/98), który stwierdził, że „skoro art. 15 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych mówi, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, to odstąpienie od umowy nie zmierza do osiągnięcia przychodu”.
W pierwszym z zacytowanych wyroków sąd posunął się jeszcze dalej w swych wnioskach, stwierdzając, że uznanie za koszt uzyskania przychodu kary umownej z tytułu odstąpienia od umowy nie jest możliwe nawet w sytuacji, gdy celem odstąpienia od umowy jest stworzenie warunków do zawarcia innej korzystniejszej umowy.
Zgoła inaczej do tego problemu podszedł sąd w aktualniejszym wyroku z 27 stycznia 2003 r. (sygn. akt III SA 1652/01), uznając, że kwota wypłacona na podstawie zawartej umowy o wcześniejszym rozwiązaniu umowy najmu może stanowić koszt uzyskania przychodu, jeżeli rozwiązanie umowy przyczyniło się do zwiększenia przychodów poprzez podwyższenie czynszu i przeprowadzenie remontu. Sąd wytknął bowiem organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania, gdyż nie odniósł się on do podnoszonych przez skarżącego argumentów, że bez wcześniejszego rozwiązania umowy nie byłoby możliwe przeprowadzenie remontu pomieszczeń oraz podwyższenia stawek czynszu. W ten sposób sąd przypomniał o naczelnej zasadzie określonej w art. 15 ust. 1, że istotny jest cel, w jakim ponoszone są określone wydatki. Zgodnie z przeprowadzonym przez sąd wywodem „Poprzez sformułowanie »w celu« należy zatem rozumieć dążenie do osiągnięcia jakiegoś stanu rzeczy (przychodu), a dążenie podatnika ma przymiot »celowości«, jeżeli na podstawie dostępnej wiedzy o związkach przyczynowo-skutkowych można zasadnie uznać, że poniesiony koszt może przynieść oczekiwane następstwo”.
Odnosząc się zatem do przytoczonego orzecznictwa, można pokusić się o następujące wnioski:
• jeżeli odstąpienie od umowy miało na celu zapobieżenie stratom bądź ich zmniejszenie, to należy zgodzić się, że działanie takie nie spełnia wymogów art. 15 ust. 1 i zapłacona z tego tytułu kara umowna nie będzie stanowiła kosztu uzyskania przychodu, ale
• kara umowna poniesiona przez podatnika na rzecz kontrahenta z tytułu odstąpienia od umowy może być uznana za koszt uzyskania przychodu w sytuacji, gdy podatnik wykaże, że zapłata kary ma związek z przyszłymi potencjalnymi przychodami.
Należy przy tym pamiętać, że zapłata kary umownej powinna wynikać z umowy. Jeżeli bowiem z samej treści umowy nie wynika, że strony w przypadku odstąpienia od umowy zobowiązane są do zapłacenia kar umownych, to zapłata kary nie wynika z żadnego obowiązku umownego i nie może być zaliczona do kosztów uzyskania przychodów (wyrok NSA z 29 września 1999 r. sygn. akt I SA/Wr 1660/97). Z treści pytania wynika, że odstąpienie od umowy podyktowane jest nieopłacalnością wykonania zobowiązania a więc chęcią zapobieżenia ewentualnym stratom finansowym. Zgodnie zatem z wnioskami płynącymi z orzecznictwa NSA kara umowna, którą spółka zobligowana jest zapłacić za odstąpienie od umowy dzierżawy, nie będzie stanowiła kosztu uzyskania przychodu. Przyjęcie przeciwnego poglądu, mimo że korzystne dla spółki, naraża spółkę na spór z organami podatkowymi.
Anna Bogusz
Podstawa prawna:
art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn.zm.).


Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Prawo Przedsiębiorcy

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
QR Code
Podatek PIT - część 2
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
2 maja 2023 r. (wtorek)
4 maja 2023 r. (czwartek)
29 kwietnia 2023 r. (sobota)
Następne
Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Ulga na ESG (ulga na zrównoważony rozwój firm) - rekomendacja Konfederacji Lewiatan i Ayming Polska dla rządu

W reakcji na nowe obowiązki firm dotyczące raportowania niefinansowego ESG, które weszły w życie na początku 2024 roku, Konfederacja Lewiatan oraz Ayming Polska zwróciły się do nowego rządu z rekomendacją wprowadzenia tzw. “Ulgi na zrównoważony rozwój”. Nowy instrument podatkowy ma na celu wsparcie firm w realizacji wytycznych Komisji Europejskiej dotyczących zrównoważonego rozwoju. Proponowane rozwiązanie miałoby pomóc przedsiębiorstwom w efektywnym dostosowaniu się do nowych standardów, jednocześnie promując ekologiczne i społecznie odpowiedzialne praktyki biznesowe.

Obniżenie z 8 proc. do 0 proc. stawki VAT dla określonych kategorii usług transportu pasażerskiego - MF analizuje potencjalne skutki zmian

Ministerstwo Finansów analizuje skutki potencjalnego obniżenia z 8 proc. do 0 proc. stawki VAT na niektóre kategorie usług transportu pasażerskiego - poinformował wiceminister finansów Jarosław Neneman.

"DGP": Zwiększa się liczba firm planujących redukcję zatrudnienia; firmy zwalniają nie tylko grupowo

Firmy zwalniają. Jakie są powody redukcji zatrudnienia? "Wzrost kosztów, spadek zamówień oraz cyfryzacja i nowe technologie to główne powody planowanych redukcji zatrudnienia" – donosi dzisiaj "Dziennik Gazeta Prawna".

Pieniądze z KPO to ogromna szansa dla przedsiębiorców. "Żeby otrzymać dotację trzeba wykonać kilkanaście bardzo precyzyjnych kroków"

Pieniądze z KPO to duży zastrzyk dla polskiej gospodarki. "To przede wszystkim ogromna szansa dla polskich przedsiębiorców. Jednak aby pozyskać unijną dotację trzeba mieć pomysł i warto wesprzeć się wiedzą oraz doświadczeniem ekspertów” – powiedział Krzysztof Fintzel z Łódzkiej Agencji Rozwoju Regionalnego.

Nowelizacja ustawy o rachunkowości podpisana. Zmiany dotyczą głównie dużych firm

Duże firmy będą miały obowiązek ujawniania informacji o zapłaconym podatku dochodowym oraz innych informacji w podziale na poszczególne kraje.

Księgowy nie uwzględnił w rozliczeniach prawie 190 faktur na samochody, czyli dlaczego warto mieć wysokie OC

Jakie ubezpieczenia OC najczęściej wybierają księgowi i księgowe? Co w ramach polisy przejmuje ubezpieczyciel? Jakie pomyłki bywają najbardziej kosztowne? 

Fundacja rodzinna nie dla spółki cywilnej

Fundacja rodzinna może przystępować jedynie do spółek prawa handlowego, które są podatnikami CIT. Natomiast spółka cywilna jest podatnikiem PIT, a nie CIT, a więc nie spełnia wskazanego kryterium. W konsekwencji nie może zostać uznana jako podmiot o podobnym charakterze do spółek prawa handlowego.

Kwestionowanie kredytów opartych o WIBOR. Jakie argumenty można podnieść przed sądem?

Niezadowoleni kredytobiorcy coraz częściej kwestionują umowy oparte o wskaźnik referencyjny WIBOR. Okazuje się, że argumentów w oparciu o które można kwestionować WIBOR w umowach kredytowych jest całkiem sporo.  

Zmiany w zamówieniach publicznych - wprowadzenie certyfikacji wykonawców od 2025 roku. Na początku certyfikacja obejmie wyłącznie zamówienia na roboty budowlane

Certyfikacja wykonawców w systemie zamówień publicznych, która wejdzie w życie od 2025 roku, ma zapewniać wykonawcom możliwość uzyskania certyfikatu potwierdzającego, że wobec danego wykonawcy nie zachodzą objęte zakresem certyfikacji podstawy wykluczenia z postępowania o udzielenie zamówienia, lub że posiada on zdolności i zasoby (np. określone doświadczenie, wykwalifikowaną kadrę) na poziomie wskazanym w certyfikacie, które będzie wykorzystywał do potwierdzania spełniania warunków udziału w postępowaniu.

Dochody podatkowe budżetu państwa wyniosły 131,4 mld zł. MF podało dane za I kwartał 2024 roku

Dochody podatkowe budżetu państwa w I kwartale 2024 roku wyniosły 131,4 mld zł i były wyższe w stosunku do wykonania z ubiegłego roku o około 22,2 mld zł (tj. 20,3%) - informuje Ministerstwo Finansów.

REKLAMA