Kategorie

Solidarna odpowiedzialność za VAT

Jakie są dwa rodzaje solidarnej odpowiedzialności za VAT? Czy osoba trzecia może być zobowiązana do zapłaty VAT wraz z osobą (podatnikiem) pierwotnie zobowiązaną do jego zapłaty? Jakie jest w tej sprawie stanowisko Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości?
W polskich przepisach o VAT o solidarnej odpowiedzialności za VAT mowa jest jedynie przy okazji omawiania takiej instytucji podatkowej funkcjonującej w VAT, jaką jest „przedstawiciel podatkowy” (art. 15 ust. 7–10 ustawy o VAT).
Przedstawiciela podatkowego muszą ustanowić podatnicy nieposiadający siedziby, stałego miejsca prowadzenia działalności lub stałego miejsca zamieszkania na terytorium kraju (Polski), podlegający obowiązkowi zarejestrowania się jako podatnicy VAT czynni. Reprezentuje on podmiot, który go ustanowił. Ma on jednak za zadanie nie tylko reprezentację podatnika (nierezydenta, jak nazywa go prawo dewizowe), ale także – co najważniejsze – odpowiada on solidarnie z podatnikiem za zobowiązanie podatkowe tego podatnika, którego reprezentuje.
Jednakże solidarna odpowiedzialność za VAT to nie tylko odpowiedzialność przedstawiciela podatkowego za zobowiązanie podatkowe podatnika, którego ten przedstawiciel reprezentuje, ale także zobowiązanie osoby trzeciej (innej niż podatnik) do zapłaty VAT wraz z osobą pierwotnie zobowiązaną do jego zapłaty, którego jednak ten podmiot nie uiścił. Najczęściej chodzi tu o kontrahentów wewnątrzwspólnotowych transakcji.
Ten drugi rodzaj solidarnej odpowiedzialności za VAT nie jest jeszcze wprowadzony do polskich przepisów, choć unijne przepisy o VAT, a dokładnie art. 21 ust. 3 VI dyrektywy VAT, dopuszczają możliwość uznania przez każde państwo członkowskie osoby trzeciej za podmiot solidarnie zobowiązany do zapłaty VAT.
Jednakże, jak należy przypuszczać, po wydaniu przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości wyroku z 11 maja 2006 r. w sprawie C-384/04 Polska z pewnością wprowadzi ten rodzaj solidarnej odpowiedzialności za VAT dotyczący osób trzecich. Warto zatem opisać, na czym on polega.

Solidarna odpowiedzialność kontrahentów wewnątrzwspólnotowych transakcji za VAT

Przepisy zobowiązujące kontrahentów wewnątrzwspólnotowych transakcji do solidarnej odpowiedzialności za zapłatę należnego VAT są przyjmowane w państwach członkowskich w celu zwalczania wewnątrzwspólnotowych oszustw dokonywanych przez podmioty niewywiązujące się z zobowiązania do zapłaty VAT, w tym oszustw typu „karuzeli podatkowej” w VAT.
Obowiązują one już m.in. w Wielkiej Brytanii i dotyczą podmiotów uczestniczących w międzynarodowym łańcuchu dostaw. Jednakże ten rodzaj odpowiedzialności (solidarnej) kontrahentów wewnątrzwspólnotowych dostaw za zapłatę należnego podatku dotyczy nie każdego rodzaju dostarczanych towarów w „łańcuchu dostaw”. Obejmuje on tylko dwa rodzaje towarów, najbardziej narażonych na dokonywanie oszustw przez podmioty niewywiązujące się z zobowiązania do zapłaty VAT, a mianowicie:
1) telefony lub inny urządznia, w tym części i akcesoria, wyprodukowane lub dostosowane w celu ich wykorzystania w dziedzinie telefonii lub telekomunikacji, a także
2) komputery i inne urządzenia, w tym części, akcesoria i oprogramowanie, wyprodukowane lub dostosowane w celu ich wykorzystania powiązanego z komputerami lub systemami informatycznymi.
Solidarna odpowiedzialność kontrahentów wewnątrzwspólnotowych dostaw za niezapłacony, a należny VAT, wraz z osobą pierwotnie zobowiązaną do jego zapłaty, ma zapobiegać „oszukańczemu nabyciu” oraz „karuzeli podatkowej”.

Oszukańcze nabycie

„Oszukańcze nabycie” dotyczy zwykle działalności przedsiębiorstwa zarejestrowanego do celów VAT i polega na przywozie towarów pochodzących od dostawcy działającego na terenie Unii Europejskiej i ich odsprzedaży ogólnie na rynku detalicznym swojego kraju albo bezpośrednio, albo za pośrednictwem hurtownika. Następnie podmiot ten nie płaci do budżetu państwa VAT należnego od kolejnej dostawy. Kategoria ta może także obejmować przypadek podmiotu utrzymującego, iż reprezentuje istniejące przedsiębiorstwo zarejestrowane do celów VAT, przy czym działalność tego podmiotu nie jest jednak w żaden sposób powiązana z takim przedsiębiorstwem. Taki podmiot najczęściej posługuje się przywłaszczonym numerem identyfikacji podatkowej VAT.

Karuzela podatkowa

Drugą kategorię oszustwa, któremu ma zapobiegać solidarna odpowiedzialność za VAT osób trzecich – stanowi „karuzela podatkowa”. Nazwa tej kategorii wywodzi się ze sposobu, w jaki te same towary przemieszczają się na obszarze Unii Europejskiej z jednego do drugiego państwa członkowskiego i z powrotem, nie docierając do odbiorcy końcowego. Do popełnienia tego oszustwa potrzeba trzech podmiotów zarejestrowanych do celów podatku VAT w dwóch różnych państwach członkowskich, mimo że na ogół liczba tych podmiotów wynosi co najmniej sześć lub siedem w dwóch lub więcej państwach członkowskich.
Oszustwo typu „karuzela podatkowa” rozpoczyna się najczęściej jako „oszukańcze nabycie”. Następnie podmiot niewywiązujący się z zapłaty VAT od tego nabycia sprzedaje ze stratą towary przedsiębiorstwu buforowemu, które następnie zwraca się do budżetu o zwrot zapłaconego VAT. Z kolei owe przedsiębiorstwo buforowe odsprzedaje te towary z zyskiem innemu przedsiębiorstwu buforowemu i ostatecznie – możliwie po przeprowadzeniu innych transakcji sprzedaży i zakupu – towary docierają do przedsiębiorstwa, które sprzedaje je podmiotowi zarejestrowanemu do celów VAT w innym państwie członkowskim, przy czym podmiotem tym jest czasami pierwotny dostawca z siedzibą w pierwszym państwie członkowskim. Ta ostatnia transakcja sprzedaży jest zwolniona z opodatkowania i uprawnia do odliczenia naliczonego VAT, którego zwrotu domaga się następnie od budżetu przedsiębiorstwo eksportujące. Szczegółowo na ten temat pisaliśmy w „Prawie Przedsiębiorcy” nr 7/2006.
W związku z powyższej opisanymi dwoma rodzajami wewnątrzwspólnotowych oszustw podatkowych Wielka Brytania, w której oszustwa tego typu pochłaniają rocznie ponad 1,5 mld GBP z dochodów publicznych, zwróciła się do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z wnioskiem o odpowiedź na pytanie: Czy można zobowiązać inną osobą niż podatnik do solidarnej odpowiedzialności za zapłatę podatku wraz z osobą zobowiązaną do jego zapłaty?
Odpowiadając na powyższe pytanie, ETS w wyroku z 11 maja 2006 r., wydanym w sprawie C-384/04, potwierdził wyraźnie, iż każde państwo członkowskie – na podstawie art. 21 ust. 3 VI dyrektywy – może zobowiązać osobę trzecią, czyli inną osobą niż podatnik, do solidarnej odpowiedzialności za zapłatę podatku wraz z osobą zobowiązaną do jego zapłaty.
Dopuszczalność ustanowienia przepisów o solidarnej odpowiedzialności za VAT osób trzecich
Przepisy unijnej VI dyrektywy VAT zezwalają każdemu państwu członkowskiemu Wspólnoty na ustanowienie przepisów, na mocy których osoba może zostać solidarnie zobowiązana do zapłaty kwoty tytułem VAT należnego od innej osoby uznanej za zobowiązaną do jego zapłaty. Przepisy takie zmierzają bowiem do możliwie skutecznej ochrony praw budżetu państwa. Nie powinny one jednak wykraczać poza to, co jest niezbędne dla osiągnięcia tego celu.
W tym względzie przepisy mogą np. przewidywać, tak jak to uczyniła Wielka Brytania, że podatnik niebędący osobą zobowiązaną do zapłaty VAT może być solidarnie zobowiązany do jego zapłaty wraz z osobą pierwotnie zobowiązaną do jego zapłaty, jeżeli w chwili realizowania na jego rzecz dostawy, podatnik ten wiedział lub miał uzasadnione podstawy do tego, aby przypuszczać, że cały VAT – lub jego część – należny z tytułu zrealizowania tej dostawy, czy też jakiejkolwiek wcześniejszej lub późniejszej dostawy omawianych towarów nie został zapłacony.
Domniemywa się wówczas, że osoba taka ma uzasadnione powody do tego, aby przypuszczać, że od danej transakcji należny podatek nie został zapłacony. Sytuacja taka ma miejsce, jeżeli cena, jaką od nabywcy zażądano, była:
1) niższa od najniższej ceny rynkowej, jaką mógł on w sposób uzasadniony spodziewać się zapłacić za te towary, albo
2) niższa od ceny, jaką zażądano za każdą wcześniej zrealizowaną dostawę tych samych towarów.
Oczywiście domniemanie to można obalić, dowodząc, że niska cena, jaka została zapłacona za te towary, może wynikać z okoliczności, które w żaden sposób nie są związane z niezapłaceniem należnego VAT.
Skoro zatem VI dyrektywa zezwala na to, aby państwo członkowskie uznało osobę za solidarnie zobowiązaną do zapłaty VAT, jeżeli w chwili realizowania transakcji na jej korzyść osoba ta wiedziała lub powinna była wiedzieć, że VAT należny z tytułu zrealizowania tej transakcji lub jakiejkolwiek wcześniej lub później zrealizowanej transakcji nie został zapłacony, oraz dopuszcza oparcie się w tym względzie na domniemaniach, to nie ulega wątpliwości, że takie domniemania nie mogą być formułowane w sposób, który praktycznie uniemożliwiałby obalenie ich przez podatnika przeciwdowodem lub powodował, że ich obalenie byłoby nadmiernie utrudnione. Takie domniemania skutkowałyby de facto powstaniem systemu opierającego się na odpowiedzialności na zasadzie ryzyka, który wykraczałby poza to, co jest konieczne dla ochrony praw budżetu państwa.
W rzeczywistości podmioty gospodarcze podejmujące wszelkie możliwe działania, których podjęcia można się od nich w sposób uzasadniony domagać celem zapewnienia, że realizowane przez nie transakcje nie stanowią części łańcucha, obejmującego transakcję dotkniętą oszustwem w VAT, powinny móc powołać się na ich legalność, bez ryzyka poniesienia solidarnej odpowiedzialności z tytułu zapłaty tego podatku, należnego od innego podatnika.

Sławomir Małecki
Źródło: Prawo Przedsiębiorcy
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    14 cze 2021
    Zakres dat:

    Nadużywanie prawa przez organy podatkowe będzie utrudnione

    Postępowanie podatkowe. Fiskus decydując się na bezpodstawne wszczęcie postępowania podatkowego naraża się na ryzyko uchylenia decyzji administracyjnej i utratę kompetencji do zmiany rozliczenia podatkowego podatnika.

    Spłata zaległości podatkowej przez członka zarządu

    Zobowiązania podatkowe spółki. Organ podatkowy dochodził od członka zarządu spółki spłaty zobowiązań podatkowych, które już nie istniały.

    MF zaprasza na XII Forum Cen Transferowych – 24 czerwca 2021 r.

    Ministerstwo Finansów informuje, że XII edycja Forum Cen Transferowych (FCT) odbędzie się online 24 czerwca 2021 r. Zgłoszenie udziału można przesłać do 18 czerwca 2021 r. (piątek).

    Crowdfunding (finansowanie społecznościowe) - nowe przepisy od listopada 2021 r.

    Crowdfunding - nowe przepisy od listopada 2021 r. Trwają prace nad przepisami (ustawa o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych), które uregulują rynek finansowania społecznościowego. Platformy, które się tym zajmują, zgodnie z proponowaną ustawą będą działać zgodnie z licencją i podlegać nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego. Zwiększy się jednak kwota – z 1 mln do 5 mln euro – którą będą mogły pozyskać w ramach crowdfundingu. Podwyższony limit zacznie obowiązywać od listopada 2023 roku. – W krótkim terminie nowe przepisy zapewnią w miarę bezpieczne funkcjonowanie rynku, w długiej perspektywie mogą umożliwić rozwój platform, również za granicą – ocenia Artur Granicki, prezes Navigator Crowd.

    Polskie Ład. Wyższe dopłaty do paliwa rolniczego od 2022 r.

    Zwrot akcyzy za paliwo rolnicze od 2022 r. W ramach programu Polski Ład ma nastąpić podniesienie stawki dopłaty do 110 zł na hektar. Wypłata dopłat według podwyższonej stawki ma nastąpić w I połowie 2022 r.

    Polski Ład - wsparcie dla rolnictwa

    Polski Ład - rolnictwo. 12 czerwca 2021 r. premier Mateusz Morawiecki podczas debaty dot. Polskiego Ładu dla rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich w Instytucie Zootechniki w Balicach koło Krakowa, przedstawił szereg pozytywnych zmian jakie czekają rolników. Ważniejsze zmiany, to: wyższe dopłaty do paliwa dla rolników, uwolnienie rolniczego handlu detalicznego, ustawa o rodzinnych gospodarstwach rolnych, kodeks rolny, E-okienko dla rolnika, cyfrowy system pozwalający na identyfikowanie żywności „od pola do stołu”, centralny system informatyczny zasobu państwowej ziemi.

    Podwyżki stawek podatkowych i podatki korporacyjne

    Podwyżki podatków. Poza klasyczną podwyżką stawek podatkowych, kraje decydują się na dodatkowe podatki korporacyjne - stwierdza w analizie Polski Instytut Ekonomiczny. Zwraca uwagę, że największym zmianom podlegają w ostatnim roku obciążenia środowiskowe.

    Ulga klęskowa w podatku rolnym

    Ulga klęskowa w podatku rolnym jest preferencją podatkową, która przewidziana jest w przypadku wystąpienia klęski żywiołowej. Jak działa ulga klęskowa? Jakie są zasady przyznawania ulgi?

    Błąd w rozliczeniach nie jest oszustwem podatkowym

    Sankcje w VAT. Podatnik nie może być karany za błąd, który nie jest oszustwem lub uszczupleniem podatkowym - tak uznał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

    Usługi gastronomiczne na kasie fiskalnej online - interpretacje

    Kasy fiskalne online w branży gastronomicznej pojawiły się od 1 stycznia 2021 r. Obowiązek wymiany starych kas na nowe objął bowiem usługi związane z wyżywieniem świadczone przez stacjonarne placówki gastronomiczne. Pojawiło się jednak szereg wątpliwości interpretacyjnych związanych z nowym obowiązkiem. Oto niektóre z nich.

    Polski Ład. Ile będą kosztowały zmiany podatkowe?

    Polskie Ład. Najważniejsze zmiany jeśli chodzi o kwestie ubytku PIT to jest ok. 22 mld zł dla całego sektora, dodatkowo przewidujemy ok. 4-4,5 mld zł kosztów z tego pakietu ulg dla małych i średnich przedsiębiorstw - powiedział wiceminister finansów Piotr Patkowski.

    Przeniesienie firmy za granicę a podatek w Polsce

    Przeniesienie działalności gospodarczej za granicę. Zapowiadane zmiany w ramach Polskiego Ładu, rosnące koszty prowadzenia firmy, niejasne przepisy i nadmierna biurokracja – to czynniki, przez które wielu przedsiębiorców rozważa przeniesienie działalność za granicę. Jednak samo zarejestrowanie firmy w innym kraju (nawet w UE) nie zwalnia automatycznie z płacenia podatków i składek ubezpieczeniowych w Polsce.

    Kiedy osoba fizyczna ma rezydencję podatkową w Polsce?

    Polska rezydencja podatkowa. Ministerstwo Finansów opublikowało objaśnienia podatkowe z 29 kwietnia 2021 r. dotyczące zasad ustalania rezydencji podatkowej oraz zakresu obowiązku osoby fizycznej w Polsce. Zdaniem ekspertów PwC te objaśnienia mogą być postrzegane jako zapowiedź szczególnego zainteresowania władz podatkowych rezydencją osób fizycznych, które utraciły lub utracą rezydencję podatkową w Polsce.

    Czy opodatkowanie firm w Czechach jest niższe?

    Opodatkowanie działalności gospodarczej w Czechach nie jest znacząco korzystniejsze niż w Polsce - stwierdza Polski Instytut Ekonomiczny. Analitycy zwracają uwagę, że zależy ono m.in. od branży, w której działa firma, poziomu przychodów oraz relacji między przychodami a kosztami.

    Kto musi mieć kasę fiskalną online od 1 lipca 2021 r.?

    Kasy fiskalne online. Od 1 lipca 2021 r. kolejna grupa podatników zobowiązana jest do obowiązkowego ewidencjonowania sprzedaży za pomocą kas fiskalnych online. Których podatników dotyczy ten obowiązek?

    Obowiązek podatkowy drugiego stopnia w akcyzie

    Podmiotowość podatników akcyzy z tytułu obowiązku podatkowego drugiego stopnia jest przedmiotem daleko idących kontrowersji, zresztą z wielu powodów – pisze profesor Witold Modzelewski.

    Pusta faktura wymaga udowodnienia

    Puste faktury. Urząd skarbowy oskarżył firmę o nabycie pustych faktur, mimo że zeznania świadków wyraźnie stwierdzały co innego. Sprawę rozstrzygnął sąd administracyjny.

    Skutki podatkowe wycofania samochodu ze spółki cywilnej

    Skutki podatkowe wniesienia i wycofania samochodu do spółki cywilnej - cz. II wycofanie samochodu ze spółki cywilnej.

    Zwrot VAT niektórym podmiotom - zmiany od 1 lipca 2021 r.

    Zwrot VAT. Ustawodawca przygotował projekt nowego rozporządzenia w zakresie zwrotu VAT niektórym podmiotom. Nowe regulacje zaczną obowiązywać od 1 lipca 2021 r. Co się zmieni?

    Zarobki w Szwecji. Ile można zarobić zbierając jagody?

    Zarobki w Szwecji. Z danych Szwedzkiego Urzędu Statystycznego wynika, że średnia pensja w Szwecji wynosi 35,3 tys. koron brutto (ok. 15 tys. zł). Mediana wynosi 31,7 tys. koron brutto (ok. 14 tys. zł).

    Raportowanie niefinansowe ESG zyskuje na znaczeniu

    Raportowanie niefinansowe ESG (environmental, social i governance). Inwestorzy coraz częściej szukają informacji o wpływie spółek na środowisko i społeczeństwo. Polskie firmy rzadko jednak raportują takie kwestie. Dlaczego warto raportować? Co powinny zawierać raporty ESG?

    Globalna stawka CIT a realna działalność gospodarcza

    Globalna stawka CIT. Polska nie poprze planu wprowadzenia globalnego minimalnego poziomu podatku od przedsiębiorstw, o ile nie będzie klauzuli wyłączającej z niego istotną działalność gospodarczą prowadzoną w kraju - powiedział dziennikowi "Financial Times" minister finansów Tadeusz Kościński.

    ZUS w Polsce vs. ZUS w Anglii

    Ubiegły miesiąc okazał się niezwykle istotny dla polskiej gospodarki. Premier Morawiecki ogłosił główne założenia „Nowego Ładu”, czyli programu ekonomiczno-społecznego, którego założeniem ma być zniwelowanie strat, jakie w naszej gospodarce poczyniła pandemia koronawirusa. Jednakże nie dla wszystkich plan ten okazał się dobrym pomysłem; co więcej, wzbudził wśród pewnej części społeczeństwa spore obawy.

    Nowelizacja ustawy o AML – nowe obowiązki dla rynku walut wirtualnych

    Nowelizacja ustawy o AML. Wirtualne waluty to ekspresowo rozwijająca się branża z dziedziny nowoczesnych technologii. Jednak zarówno wydobycie, sprzedaż, wymiana i spekulacja walutami nie jest zarezerwowana wyłącznie dla przedsiębiorców jako inwestycja czy środek płatniczy. Walutę wirtualną często wykorzystuje się również do realizacji nieuczciwych celów i w ramach działań niezgodnych z prawem. W związku z tym pojawiają się kolejne regulacje prawne – zarówno krajowe, jak i międzynarodowe – dotyczące AML/CFT. 15 maja 2021 weszła w życie nowelizacja ustawy o AML. Co warto o niej wiedzieć?

    Blockchain w księgowości – przyszłość, która już zapukała do drzwi

    Blockchain w księgowości. Wiele wskazuje na to, że rachunkowość oparta o nowe technologie, w tym technologię blockchain to nieodległa przyszłość. Prowadzenie księgowości z wykorzystaniem rejestru rozproszonego i inteligentnych umów może pomóc przedsiębiorcom osiągać większe dochody szybciej i łatwiej. Jednocześnie, wprowadzanie nowych rozwiązań zawsze wiąże się z pewnymi wyzwaniami. Czy wątpliwości branży księgowej związane z blockchainem są uzasadnione?