Kategorie

Solidarna odpowiedzialność za VAT

Jakie są dwa rodzaje solidarnej odpowiedzialności za VAT? Czy osoba trzecia może być zobowiązana do zapłaty VAT wraz z osobą (podatnikiem) pierwotnie zobowiązaną do jego zapłaty? Jakie jest w tej sprawie stanowisko Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości?
W polskich przepisach o VAT o solidarnej odpowiedzialności za VAT mowa jest jedynie przy okazji omawiania takiej instytucji podatkowej funkcjonującej w VAT, jaką jest „przedstawiciel podatkowy” (art. 15 ust. 7–10 ustawy o VAT).
Przedstawiciela podatkowego muszą ustanowić podatnicy nieposiadający siedziby, stałego miejsca prowadzenia działalności lub stałego miejsca zamieszkania na terytorium kraju (Polski), podlegający obowiązkowi zarejestrowania się jako podatnicy VAT czynni. Reprezentuje on podmiot, który go ustanowił. Ma on jednak za zadanie nie tylko reprezentację podatnika (nierezydenta, jak nazywa go prawo dewizowe), ale także – co najważniejsze – odpowiada on solidarnie z podatnikiem za zobowiązanie podatkowe tego podatnika, którego reprezentuje.
Jednakże solidarna odpowiedzialność za VAT to nie tylko odpowiedzialność przedstawiciela podatkowego za zobowiązanie podatkowe podatnika, którego ten przedstawiciel reprezentuje, ale także zobowiązanie osoby trzeciej (innej niż podatnik) do zapłaty VAT wraz z osobą pierwotnie zobowiązaną do jego zapłaty, którego jednak ten podmiot nie uiścił. Najczęściej chodzi tu o kontrahentów wewnątrzwspólnotowych transakcji.
Ten drugi rodzaj solidarnej odpowiedzialności za VAT nie jest jeszcze wprowadzony do polskich przepisów, choć unijne przepisy o VAT, a dokładnie art. 21 ust. 3 VI dyrektywy VAT, dopuszczają możliwość uznania przez każde państwo członkowskie osoby trzeciej za podmiot solidarnie zobowiązany do zapłaty VAT.
Jednakże, jak należy przypuszczać, po wydaniu przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości wyroku z 11 maja 2006 r. w sprawie C-384/04 Polska z pewnością wprowadzi ten rodzaj solidarnej odpowiedzialności za VAT dotyczący osób trzecich. Warto zatem opisać, na czym on polega.

Solidarna odpowiedzialność kontrahentów wewnątrzwspólnotowych transakcji za VAT

Przepisy zobowiązujące kontrahentów wewnątrzwspólnotowych transakcji do solidarnej odpowiedzialności za zapłatę należnego VAT są przyjmowane w państwach członkowskich w celu zwalczania wewnątrzwspólnotowych oszustw dokonywanych przez podmioty niewywiązujące się z zobowiązania do zapłaty VAT, w tym oszustw typu „karuzeli podatkowej” w VAT.
Obowiązują one już m.in. w Wielkiej Brytanii i dotyczą podmiotów uczestniczących w międzynarodowym łańcuchu dostaw. Jednakże ten rodzaj odpowiedzialności (solidarnej) kontrahentów wewnątrzwspólnotowych dostaw za zapłatę należnego podatku dotyczy nie każdego rodzaju dostarczanych towarów w „łańcuchu dostaw”. Obejmuje on tylko dwa rodzaje towarów, najbardziej narażonych na dokonywanie oszustw przez podmioty niewywiązujące się z zobowiązania do zapłaty VAT, a mianowicie:
1) telefony lub inny urządznia, w tym części i akcesoria, wyprodukowane lub dostosowane w celu ich wykorzystania w dziedzinie telefonii lub telekomunikacji, a także
2) komputery i inne urządzenia, w tym części, akcesoria i oprogramowanie, wyprodukowane lub dostosowane w celu ich wykorzystania powiązanego z komputerami lub systemami informatycznymi.
Solidarna odpowiedzialność kontrahentów wewnątrzwspólnotowych dostaw za niezapłacony, a należny VAT, wraz z osobą pierwotnie zobowiązaną do jego zapłaty, ma zapobiegać „oszukańczemu nabyciu” oraz „karuzeli podatkowej”.

Oszukańcze nabycie

„Oszukańcze nabycie” dotyczy zwykle działalności przedsiębiorstwa zarejestrowanego do celów VAT i polega na przywozie towarów pochodzących od dostawcy działającego na terenie Unii Europejskiej i ich odsprzedaży ogólnie na rynku detalicznym swojego kraju albo bezpośrednio, albo za pośrednictwem hurtownika. Następnie podmiot ten nie płaci do budżetu państwa VAT należnego od kolejnej dostawy. Kategoria ta może także obejmować przypadek podmiotu utrzymującego, iż reprezentuje istniejące przedsiębiorstwo zarejestrowane do celów VAT, przy czym działalność tego podmiotu nie jest jednak w żaden sposób powiązana z takim przedsiębiorstwem. Taki podmiot najczęściej posługuje się przywłaszczonym numerem identyfikacji podatkowej VAT.

Karuzela podatkowa

Drugą kategorię oszustwa, któremu ma zapobiegać solidarna odpowiedzialność za VAT osób trzecich – stanowi „karuzela podatkowa”. Nazwa tej kategorii wywodzi się ze sposobu, w jaki te same towary przemieszczają się na obszarze Unii Europejskiej z jednego do drugiego państwa członkowskiego i z powrotem, nie docierając do odbiorcy końcowego. Do popełnienia tego oszustwa potrzeba trzech podmiotów zarejestrowanych do celów podatku VAT w dwóch różnych państwach członkowskich, mimo że na ogół liczba tych podmiotów wynosi co najmniej sześć lub siedem w dwóch lub więcej państwach członkowskich.
Oszustwo typu „karuzela podatkowa” rozpoczyna się najczęściej jako „oszukańcze nabycie”. Następnie podmiot niewywiązujący się z zapłaty VAT od tego nabycia sprzedaje ze stratą towary przedsiębiorstwu buforowemu, które następnie zwraca się do budżetu o zwrot zapłaconego VAT. Z kolei owe przedsiębiorstwo buforowe odsprzedaje te towary z zyskiem innemu przedsiębiorstwu buforowemu i ostatecznie – możliwie po przeprowadzeniu innych transakcji sprzedaży i zakupu – towary docierają do przedsiębiorstwa, które sprzedaje je podmiotowi zarejestrowanemu do celów VAT w innym państwie członkowskim, przy czym podmiotem tym jest czasami pierwotny dostawca z siedzibą w pierwszym państwie członkowskim. Ta ostatnia transakcja sprzedaży jest zwolniona z opodatkowania i uprawnia do odliczenia naliczonego VAT, którego zwrotu domaga się następnie od budżetu przedsiębiorstwo eksportujące. Szczegółowo na ten temat pisaliśmy w „Prawie Przedsiębiorcy” nr 7/2006.
W związku z powyższej opisanymi dwoma rodzajami wewnątrzwspólnotowych oszustw podatkowych Wielka Brytania, w której oszustwa tego typu pochłaniają rocznie ponad 1,5 mld GBP z dochodów publicznych, zwróciła się do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z wnioskiem o odpowiedź na pytanie: Czy można zobowiązać inną osobą niż podatnik do solidarnej odpowiedzialności za zapłatę podatku wraz z osobą zobowiązaną do jego zapłaty?
Odpowiadając na powyższe pytanie, ETS w wyroku z 11 maja 2006 r., wydanym w sprawie C-384/04, potwierdził wyraźnie, iż każde państwo członkowskie – na podstawie art. 21 ust. 3 VI dyrektywy – może zobowiązać osobę trzecią, czyli inną osobą niż podatnik, do solidarnej odpowiedzialności za zapłatę podatku wraz z osobą zobowiązaną do jego zapłaty.
Dopuszczalność ustanowienia przepisów o solidarnej odpowiedzialności za VAT osób trzecich
Przepisy unijnej VI dyrektywy VAT zezwalają każdemu państwu członkowskiemu Wspólnoty na ustanowienie przepisów, na mocy których osoba może zostać solidarnie zobowiązana do zapłaty kwoty tytułem VAT należnego od innej osoby uznanej za zobowiązaną do jego zapłaty. Przepisy takie zmierzają bowiem do możliwie skutecznej ochrony praw budżetu państwa. Nie powinny one jednak wykraczać poza to, co jest niezbędne dla osiągnięcia tego celu.
W tym względzie przepisy mogą np. przewidywać, tak jak to uczyniła Wielka Brytania, że podatnik niebędący osobą zobowiązaną do zapłaty VAT może być solidarnie zobowiązany do jego zapłaty wraz z osobą pierwotnie zobowiązaną do jego zapłaty, jeżeli w chwili realizowania na jego rzecz dostawy, podatnik ten wiedział lub miał uzasadnione podstawy do tego, aby przypuszczać, że cały VAT – lub jego część – należny z tytułu zrealizowania tej dostawy, czy też jakiejkolwiek wcześniejszej lub późniejszej dostawy omawianych towarów nie został zapłacony.
Domniemywa się wówczas, że osoba taka ma uzasadnione powody do tego, aby przypuszczać, że od danej transakcji należny podatek nie został zapłacony. Sytuacja taka ma miejsce, jeżeli cena, jaką od nabywcy zażądano, była:
1) niższa od najniższej ceny rynkowej, jaką mógł on w sposób uzasadniony spodziewać się zapłacić za te towary, albo
2) niższa od ceny, jaką zażądano za każdą wcześniej zrealizowaną dostawę tych samych towarów.
Oczywiście domniemanie to można obalić, dowodząc, że niska cena, jaka została zapłacona za te towary, może wynikać z okoliczności, które w żaden sposób nie są związane z niezapłaceniem należnego VAT.
Skoro zatem VI dyrektywa zezwala na to, aby państwo członkowskie uznało osobę za solidarnie zobowiązaną do zapłaty VAT, jeżeli w chwili realizowania transakcji na jej korzyść osoba ta wiedziała lub powinna była wiedzieć, że VAT należny z tytułu zrealizowania tej transakcji lub jakiejkolwiek wcześniej lub później zrealizowanej transakcji nie został zapłacony, oraz dopuszcza oparcie się w tym względzie na domniemaniach, to nie ulega wątpliwości, że takie domniemania nie mogą być formułowane w sposób, który praktycznie uniemożliwiałby obalenie ich przez podatnika przeciwdowodem lub powodował, że ich obalenie byłoby nadmiernie utrudnione. Takie domniemania skutkowałyby de facto powstaniem systemu opierającego się na odpowiedzialności na zasadzie ryzyka, który wykraczałby poza to, co jest konieczne dla ochrony praw budżetu państwa.
W rzeczywistości podmioty gospodarcze podejmujące wszelkie możliwe działania, których podjęcia można się od nich w sposób uzasadniony domagać celem zapewnienia, że realizowane przez nie transakcje nie stanowią części łańcucha, obejmującego transakcję dotkniętą oszustwem w VAT, powinny móc powołać się na ich legalność, bez ryzyka poniesienia solidarnej odpowiedzialności z tytułu zapłaty tego podatku, należnego od innego podatnika.

Sławomir Małecki
Dowiedz się więcej z naszej publikacji
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Tylko teraz
Źródło: Prawo Przedsiębiorcy
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    18 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Ulga na społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR) od 2022 r.

    Ulga na społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR). W ramach Polskiego Ładu ustawodawca planuje wprowadzenie ulgi dla podatników wspierających działalność sportową, kulturalną oraz szkolnictwo wyższe i naukę. Ulga na CSR ma wejść w życie od 2022 roku.

    Zwalczanie pożyczek lichwiarskich - projekt ustawy

    Zwalczanie pożyczek lichwiarskich. Jest zgoda na prace nad tzw. ustawą antylichwiarską, której projekt uzyskał wpis do planu prac rządu. To daje resortowi "zielone światło" do kolejnych kroków legislacyjnych i działań, aby projekt ten mógł być jak najszybciej przyjęty - powiedział PAP wiceminister sprawiedliwości Michał Woś.

    Czasowa rejestracja samochodu a zwrot akcyzy

    Zwrot akcyzy od samochodu. Fiskus nie może odmówić zwrotu akcyzy przedsiębiorcy tylko dlatego, że ten przed sprzedażą samochodu dokonał jego czasowej rejestracji w Polsce - tak uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.

    Informacje TPR - będą zmiany rozporządzeń

    Informacje TPR. Ministerstwo Finansów informuje, że na stronach Rządowego Centrum Legislacji zostały opublikowane projekty rozporządzeń zmieniających rozporządzenia TPR w zakresie podatku PIT i CIT.

    Wydatki na ubranie, a koszty uzyskania przychodów

    Wydatki na ubranie, a koszty uzyskania przychodu. Istnieje wiele profesji w których wymagane jest korzystanie z określonego rodzaju garderoby. Mogą to być ubrania wskazane jako konieczne dla bezpieczeństwa pracowników – np. specjalny stój na budowie - zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, lub też ze względu na inne regulacje prawne – jak na przykład obowiązkowa toga dla adwokata podczas rozprawy na sali sądowej. Poza ścisłymi regulacjami wynikającymi z przepisów istnieją również reguły wyznaczane przez tradycje czy zwyczaje – chociażby konieczność dostosowania stroju do oficjalnych wystąpień publicznych, czy na wysokiej rangi spotkaniach biznesowych. W wielu sytuacjach zakup stroju staje się więc obowiązkiem pracodawcy lub przedsiębiorcy. Powstaje więc pytanie - jakie wydatki związane z garderobą stanowić mogą koszty uzyskania przychodu? Na jakich zasadach oceniać konieczność, prawidłowość oraz wysokość zakupu?

    Granice opodatkowania budynku w podatku od nieruchomości

    Budynek jako przedmiot opodatkowania podatkiem do nieruchomości to „obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach”.

    Zmiany w opodatkowaniu gruntów kolejowych

    Opodatkowanie gruntów kolejowych. Podatkiem od nieruchomości zostaną objęte grunty, na których przedsiębiorstwa kolejowe prowadzą działalność komercyjną inną niż kolejową - tak wynika z projektu nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

    Kantor wymiany walut - wymogi formalne

    Prowadzenie kantoru wymiany walut to jedna z tych form działalności, które w ostatnich latach cieszą się ogromną popularnością. Łatwy dostęp do podróżowania i powszechność emigracji z kraju np. w celach zarobkowych, to główne powody, dla których taki biznes jest szczególnie opłacalny. Kantor to punkt usługowy oferujący sprzedaż i zakup obcej waluty po określonych kursach. Wydawałoby się, że to dość prosta sprawa, jednak samo założenie takiej firmy nie jest łatwe. Jeżeli chcemy prowadzić kantor, musimy uzyskać zezwolenie i spełnić kilka istotnych warunków.

    Wirtualna kasa fiskalna nie będzie musiała drukować paragonów

    Wirtualne kasy fiskalne. Kasa fiskalna w postaci oprogramowania (czyli tzw. wirtualna kasa fiskalna) nie będzie musiała drukować paragonów, jeśli została umieszczona w urządzeniach do automatycznej sprzedaży towarów i usług. Taka zmiana wynika z projektu rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej opublikowanego w czwartek 16 września 2021 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji.

    Kwota wolna od podatku w 2022 roku

    Kwota wolna od podatku. W ramach Polskiego Ładu ustawodawca proponuje podwyższenie do 30 000 zł kwoty wolnej od podatku. Zmiana ma wejść w życie od 2022 roku.

    Składy podatkowe - zmiany w akcyzie

    Składy podatkowe. Jeśli dany podmiot przejmie od innego skład podatkowy, to dotychczasowy posiadacz składu nie będzie musiał zapłacić akcyzy od produktów znajdujących się w nim - przewiduje projekt nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym, który trafi do dalszych prac w sejmowej komisji energii.

    Czy dobrowolne opłaty za toalety podlegają VAT?

    Dobrowolne opłaty za toalety a VAT. Czy otrzymane środki pieniężne (dobrowolne opłaty za skorzystanie z toalety) powinny być uznane za podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT wynagrodzenie z tytułu świadczonych usług?

    TSUE kontra Belgia. Zwolnienia podatkowe niezgodne z prawem UE

    Zwolnienia podatkowe. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że zwolnienia podatkowe przyznawane przez Belgię przedsiębiorstwom międzynarodowym stanowią system pomocy państwowej niezgodnej z prawem Unii. Przyznał tym samym rację Komisji Europejskiej i uchylił wyrok Sądu UE z 2019 roku.

    Jaka stawka ryczałtu od przychodów z działalności produkcyjnej (wytwórczej)

    Stawka ryczałtu dla działalności produkcyjnej. Ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych można opodatkować przychody osiągane przez osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Przychody z działalności produkcyjnej (wytwórczej) mogą być opodatkowane albo stawką 8,5% albo 5,5%. Od czego zależy zastosowanie jednej z tych stawek do działalności produkcyjnej?

    Grzywny za przestępstwa i wykroczenia skarbowe w 2022 roku

    Grzywny za przestępstwa i wykroczenia skarbowe w 2022 roku. W roku 2022 podatnikom grozić będą wyższe niż w 2021 r. kwoty grzywien, jakie można wymierzyć za popełnienie przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego.

    Kiedy e-faktury będą obligatoryjne? Jak się przygotować?

    E-faktury. Z końcem sierpnia br. Rada Ministrów przyjęła projekt zmian do ustawy VAT wdrażającej Krajowy System e-Faktur (KSeF). Choć początkowo z powyższego rozwiązania będzie można korzystać dobrowolnie, już od 2023 roku stanie się ono obligatoryjne. Jakie są korzyści i wyzwania dla przedsiębiorców wynikające z jego wdrożenia?

    Prosta Spółka Akcyjna – jak założyć, jak działa

    Prosta Spółka Akcyjna (PSA) jest szczególnie atrakcyjna dla młodych innowatorów, którzy dysponują unikalnym know-how i chcą otworzyć biznes, ale nie mają na to własnego majątku. Możesz ją szybko zarejestrować, a jej obsługa jest bardzo prosta. O tym, jak krok po kroku założyć PSA i jakie płyną z tego korzyści dla przedsiębiorców, rozmawiali 15 września 2021 r. uczestniczy konferencji online, zorganizowanej przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii we współpracy z Ministerstwem Sprawiedliwości.

    Drugi samochód w jednoosobowej działalności a koszty podatkowe

    Samochód w działalności gospodarczej. W związku z tym, że przepisy nie zabraniają posiadania więcej niż jednego samochodu w ramach prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej, przedsiębiorcy decydują się na zakup kolejnego pojazdu do swojej działalności. Część z nich ma jednak pewne wątpliwości i dostrzega potencjalne ryzyko podatkowe związane z zakupem drugiego auta. Dlatego decyduje się wystąpić o potwierdzenie planowanego zakupu oraz jego skutków podatkowych w ramach interpretacji indywidualnej. Stanowisko fiskusa jest korzystne dla podatników, jednak zawiera pewne warunki.

    Polski Ład. Przedsiębiorcy będą rezygnować z podatku liniowego

    Polski Ład. Około 700 tys. przedsiębiorców rozliczających się podatkiem liniowym zostanie najmocniej dotkniętych planowanymi zmianami w ramach Polskiego Ładu. Zwiększenie im obciążeń, nawet jeśli wyniesie 4,9 proc. zamiast 9 proc., bez możliwości odliczenia kwoty wolnej od podatku, czyli planowanych 30 tys. zł, może spowodować, że część przedsiębiorców zrezygnuje z tej formy opodatkowania. – Tymczasem od 2004 roku, kiedy ją wprowadzono, przyniosła ona wiele korzyści zarówno dla firm, jak i budżetu państwa – mówi Rzecznik MŚP Adam Abramowicz, który zbiera podpisy pod petycją w sprawie zablokowania niekorzystnych zmian. Podpisało ją już ponad 52 tys. osób.

    Polski Ład a „szara strefa” w zatrudnieniu

    Polski Ład a „szara strefa” w zatrudnieniu. Według raportu Głównego Urzędu Statystycznego skala „szarej strefy” w zatrudnieniu w Polsce szacowana jest na 880 tysięcy osób (ok. 5,4% ogólnej liczby pracujących) [1]. Trzeba jednak zaznaczyć, że badania statystyczne nie odkrywają rzeczywistej skali zjawiska. Realnie praca nierejestrowana może obejmować nawet 16% osób w wieku produkcyjnym [2].

    Polski Ład. Kontrola podatkowa na wniosek

    Polski Ład. Podatnik, który dostanie od szefa Krajowej Administracji Skarbowej ostrzeżenie przed podejrzanym kontrahentem, będzie mógł wnioskować o przeprowadzenie kontroli podatkowej w zakresie będącym przedmiotem tego ostrzeżenia.

    Przekształcasz działalność gospodarczą w jednoosobową sp. z o.o.? Sprawdź co zmieni się w Twojej księgowości!

    Zmiana dotychczasowej formy prawnej firmy z jednoosobowej działalności gospodarczej na spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością oznacza rewolucję w obowiązkach księgowych. Jeśli przed przekształceniem prowadziłeś podatkową księgę przychodów i rozchodów, zakładając spółkę z o.o. musi przejść na księgi rachunkowe.

    PIT od działalności gospodarczej w 2022 roku - skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt

    PIT od działalności gospodarczej w 2022 roku. Kluczowym elementem nowego Polskiego Ładu są istotne zmiany w podatkach. Zmiany te obejmą system opodatkowania działalności gospodarczej w Polsce, wsparcie innowacyjnych rozwiązań, pobudzenie inwestycji o nowe rozwiązania dla inwestorów strategicznych.

    Ulga na powrót od 1 stycznia 2022 r.

    Ulga na powrót. Polski Ład przewiduje wprowadzenie ulgi w podatku dochodowym dla podatników osiedlających się w Polsce, tzw. ulga na powrót. Proponuje się, aby ulga na powrót weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Kto będzie miał prawo do nowej ulgi i jaka będzie jej wysokość?

    Tarcza Finansowa PFR dla Dużych Firm - wnioski do 30 września

    Tarcza Finansowa PFR dla Dużych Firm. Polski Fundusz Rozwoju ponownie uruchomił Tarczę Finansową dla Dużych Firm. 14 września 2021 r. PFR poinformował o udostępnieniu możliwości składania wniosków o finansowanie preferencyjne w ramach tej Tarczy. Finansowanie służy pokryciu szkody powstałej na skutek zakłóceń w funkcjonowaniu gospodarki w związku z COVID-19. Program został uruchomiony w związku z przyjęciem przez Radę Ministrów zmian do programu rządowego Tarczy Finansowej Polskiego Funduszu Rozwoju dla Dużych Firm, po uzyskaniu uprzednio decyzji Komisji Europejskiej. Termin na zgłoszenie wniosków upływa 30 września 2021 r.