REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Kwestionowane kary umowne - jak ujmować w księgach rachunkowych

Izabela Grochola

REKLAMA

Nasza spółka w styczniu bieżącego roku zleciła firmie budowlanej wykonanie podjazdu dla niepełnosprawnych. W związku z przekroczeniem umownego terminu wykonania robót obciążyliśmy wykonawcę karą umowną, dokumentując ją notą księgową. Wykonawca odmówił zapłaty, nie zgadzając się z nałożoną na niego karą. Wystawił fakturę za wykonane prace, którą zapłaciliśmy po uprzednim dokonaniu potrącenia części zobowiązania z należnością wynikającą z wystawionej przez nas noty. Wykonawca robót wytoczył spółce powództwo o zapłatę pozostałej kwoty faktury. Czy z tytułu wystawionej noty powstaje przychód w podatku dochodowym? Jakie będą konsekwencje, gdyby wyrok sądu okazał się dla nas niekorzystny? Czy prawidłowo udokumentowaliśmy powyższą operację notą księgową, zakładając, iż kara umowna nie podlega opodatkowaniu VAT?

rada

W momencie dokonania potrącenia kary umownej w spółce powstaje przychód dla celów podatku dochodowego od osób prawnych. Jeżeli późniejszy wyrok sądu będzie dla spółki niekorzystny, przychód ten, jako nienależny, będzie wymagał korekty. Spółka prawidłowo udokumentowała nałożoną na wykonawcę karę obciążeniową notą księgową, ponieważ jest to czynność niepodlegająca opodatkowaniu VAT. Szczegóły wraz z ewidencją - w uzasadnieniu.

uzasadnienie

Kary umowne stanowią, co do zasady, przychód w momencie faktycznego ich otrzymania. Jednak w omawianym przypadku spółka nie otrzymała zapłaty, lecz dokonała potrącenia przysługującej jej kwoty z tytułu kar umownych z wierzytelnością wykonawcy za wykonane roboty. W ten sposób, zgodnie z treścią art. 498 Kodeksu cywilnego, obie wierzytelności umorzyły się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Powstała więc wątpliwość, czy w takiej sytuacji również należy wykazać przychód, czy też, w związku z wniesieniem przez kontrahenta powództwa, oczekiwać na wyrok sądu w tej sprawie.

Odpowiedź na to pytanie można odnaleźć w postanowieniu z 29 stycznia 2007 r., nr US-III/423--KK-I-OP-2/2007:

(...) Regulacje dotyczące źródeł przychodów z działalności gospodarczej (podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych) zawarte są w art. 12 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn.zm.). Źródła przychodu określone są ogólnie w ust. 1-3 tego artykułu. W ust. 1 ustawodawca przed enumeratywnym wyliczeniem tych źródeł stwierdza: „Przychodami (...) są w szczególności: (...)”. Użyty zwrot „w szczególności” oznacza, że wykaz przychodów zawarty w ustawie jest katalogiem otwartym. Natomiast ust. 4 powołanego artykułu w sposób wyczerpujący określa, co nie jest przychodem w rozumieniu ustawy. Z interpretacji przedmiotowego artykułu 12 wynika więc, iż kary umowne stanowią przychód Spółki podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Trwający w sądzie spór, dotyczący zasadności potrącenia przez Spółkę (w myśl art. 498 Kodeksu cywilnego) przedmiotowych kar umownych, nie ma w chwili obecnej znaczenia dla faktu opodatkowania przychodu z tytułu tych kar. Biorąc powyższe pod uwagę, tutejszy Organ podatkowy podziela stanowisko Spółki dotyczące konieczności opodatkowania potrąconych kar umownych. Ponadto nadmienia się, iż w sytuacji gdy sąd stwierdzi, że kary umowne nie były wymagalne, nie będą one przychodem podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Wystąpi wtedy nadpłata tego podatku. Przychód Spółki powinien wówczas zostać odpowiednio skorygowany za okres, w którym uwzględniono przychody związane z karami umownymi. (...)

Odnośnie do opodatkowania kwoty odszkodowania podatkiem VAT urzędy skarbowe w swoich postanowieniach zgodnie uznają, iż odszkodowania pozostają poza zakresem działania ustawy. W postanowieniu Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 30 grudnia 2005 r. czytamy np.:

(...) Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535) opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. (...) Z przepisu tego jednoznacznie wynika, iż aby w ogóle mogła być mowa o opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, musi dojść do jakiegoś świadczenia. W przypadku nałożenia kary na kontrahenta trudno mówić o jakimkolwiek świadczeniu na jego rzecz. (...) Naliczanie kary z tytułu nienależytego wywiązania się z umowy jest swego rodzaju odszkodowaniem. Nie jest zatem, w świetle przywołanych przepisów art. 29 ust. 1, kwotą należną z tytułu sprzedaży usług. Zapłata kwot mających charakter rekompensaty - odszkodowania z tytułu niewykonania w terminie umownym usługi projektowej nie podwyższa podstawy opodatkowania, tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Oznacza to, że kara za nieterminowe wykonanie usługi nie może być dokumentowana fakturą VAT, który to dokument właściwy jest dla czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług - zgodnie z art. 106 ustawy o podatku od towarów i usług. (...)

PRZYKŁAD

W styczniu 2007 r. spółka zamówiła wykonanie prac remontowych. Termin zakończenia prac określono na koniec lutego. W związku z niedochowaniem umownego terminu wykonania prac spółka wystawiła w marcu notę księgową, obciążając wykonawcę karą umowną w wysokości 5000 zł. Wykonawca nie zapłacił tej kwoty, wystawiając jednocześnie fakturę za wykonane prace w wysokości 20 000 zł + 22% VAT. Spółka dokonała potrącenia nałożonej kary umownej z należnej wykonawcy kwoty wynagrodzenia. Wykonawca wytoczył spółce powództwo o zapłatę pozostałej kwoty zobowiązania. W zawartej przed sądem ugodzie uzgodniono, że kara umowna wyniesie 3000 zł. Spółka wystawiła notę księgową korygującą i dokonała przelewu wymienionej kwoty na rachunek wykonawcy.

1. Wystawiona nota obciążeniowa:

  Wn konto 240 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: konto imienne kontrahenta) 5 000,00 zł

  Ma konto 760 „Pozostałe przychody operacyjne” 5 000,00 zł

2. Faktura VAT za wykonane prace remontowe:

  Wn konto 402 „Usługi obce” 20 000,00 zł

  Wn konto 223 „VAT naliczony i jego rozliczenie” 4 400,00 zł

  Ma konto 202 „Rozrachunki z dostawcami” (w analityce: konto imienne kontrahenta) 24 400,00 zł

Jeżeli przyjęte przez spółkę zasady rachunkowości tak stanowią, kwotę poniesionych wydatków na remont można rozliczać w czasie poprzez konto 641 „Rozliczenia międzyokresowe kosztów - czynne”.

3. Potrącenie wierzytelności wynikającej z noty obciążeniowej z zobowiązania z tytułu wykonanej usługi:

  Wn konto 202 „Rozrachunki z dostawcami” (w analityce: konto imienne kontrahenta) 5 000,00 zł

  Ma konto 240 „Pozostałe rozrachunki (w analityce: konto imienne kontrahenta) 5 000,00 zł

4. Zapłata pozostałej po dokonaniu kompensaty kwoty zobowiązania:

  Wn konto 202 „Rozrachunki z dostawcami” (w analityce: konto imienne kontrahenta) 19 400,00 zł

  Ma konto 131 „Rachunek bieżący” 19 400,00 zł

5. Zmniejszenie roszczenia z tytułu kary umownej - księgowane pod datą zawarcia ugody:

  Wn konto 240 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: konto imienne kontrahenta) (-) 2 000,00 zł

  Ma konto 760 „Pozostałe przychody operacyjne” (-) 2 000,00 zł

6. Zapłata kwoty wynikającej z zawartej ugody:

  Wn konto 240 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: konto imienne kontrahenta) 2 000,00 zł

  Ma konto 131 „Bieżący rachunek bankowy” 2 000,00 zł

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Podstawa prawna 

l art. 498 ustawy z 26 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. Nr 16, poz. 93; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 164, poz. 1166

l art. 12 ust. 1-3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 251, poz. 1847

l art. 29 ust. 1, art. 106 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. Nr 54, poz. 535; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 143, poz. 1029


Izabela Grochola

główna księgowa w spółce z o.o.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Monitor Księgowego
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek PIT - część 2
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
    30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
    2 maja 2023 r. (wtorek)
    4 maja 2023 r. (czwartek)
    29 kwietnia 2023 r. (sobota)
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    "Trójpak" dotyczący Trybunału Konstytucyjnego - projekty uchwały, ustawy i zmian w Konstytucji na najbliższym posiedzeniu Sejmu [6-8 marca]

    Na najbliższym posiedzeniu Sejmu zostanie zaprezentowany "trójpak" dotyczący Trybunału Konstytucyjnego - projekty uchwały, ustawy i zmian w Konstytucji RP.

    Zmiany w podatku Belki - MF ma już projekt ustawy, którym w tym tygodniu zajmie się Rada Ministrów

    Zmiany w podatku Belki coraz bliżej. Ministerstwo Finansów ma już przygotowany projekt ustawy, którym w tym tygodniu zajmie się rząd.

    Rząd szykuje zmiany w składce zdrowotnej. "Niestety, planowane zmiany nie spowodują zmniejszenia wysokości daniny"

    Rząd zmienia zasady rozliczeń składki zdrowotnej i proponuje dwa rozwiązania. Przedsiębiorcy są zdania, że planowane zmiany nie spowodują zmniejszenia wysokości składki zdrowotnej, o co od dawna zabiegają.

    Twój e-PIT - zwrot podatku nawet w ciągu jednego dnia

    Zwroty z większości zeznań PIT-37 złożonych w usłudze Twój e-PIT trafiają na konto znacznie szybciej. Niektórzy dostają zwrot nawet w ciągu jednego dnia - poinformował szef Krajowej Administracji Skarbowej Marcin Łoboda.

    Ulga na jedno dziecko 2024. 112 tys. zł to niestety limit dochodów wspólny dla obojga rodziców lub opiekunów prawnych

    Rodzice odliczający ulgę na dziecko często są zaskoczeni informacją, że możliwość skorzystania z tej ulgi ogranicza limit ich dochodów nie tylko w przypadku, gdy mają jedno dziecko. Także gdy mają np. dwoje dzieci, jedno z ich dzieci jest małoletnie (czyli uprawnia do ulgi) a drugie np. ukończyło 25. rok życia (czyli nie uprawnia do odliczenia ulgi prorodzinnej). Dotyczy to też sytuacji gdy dziecko po ukończeniu 18 roku życia (a przed ukończeniem 25. rok życia) przestało uczyć się lub studiować. Te zasady dotyczą zarówno roku 2024 jak i poprzednich 2023 r. i 2022 r.

    Krajowy Plan Odbudowy w Polsce w 2024 roku. Wyścig z czasem po 60 miliardów euro

    Zeszłotygodniowe informacje dotyczące odblokowania funduszy europejskich są optymistyczne – kierunek działań przyjęty przez polski rząd może liczyć na przychylność UE. Pamiętajmy jednak, że deklaracje te nie oznaczają, że środki na wspieranie reform i inwestycji zostaną nam „automatycznie” udostępnione - pisze Łukasz Kościjańczuk, partner w CRIDO.

    Czy laptop i wynajęte mieszkanie pracownika zagranicznej firmy to już zakład w Polsce?

    Pracownicy wykonujący pracę poza miejscem siedziby pracodawcy (lub innym miejscem określonym w umowie o pracę) mogą generować szereg konsekwencji podatkowych, zarówno dla pracownika, jak i dla pracodawcy, szczególnie gdy w grę wchodzi praca poza Polską, lub w Polsce, ale dla pracodawcy z innego kraju - pisze Dr Adam Barcikowski – Manager w Nexia Advcero.

    Obniżenie VAT w branży "beauty" - skutki dla budżetu państwa, gospodarki i konsumentów

    Jak obniżenie stawki podatku VAT w branży "beauty" od kwietnia 2024 roku wpłynie na dochody budżetu państwa, na zachowania przedsiębiorców i konsumentów?

    Niższy VAT od 1 kwietnia 2024 r. Stawka 8% dla usług kosmetycznych, manicure i pedicure

    Ministerstwo Finansów przygotowało już projekt rozporządzenia, które obniży od 1 kwietnia 2024 r. - z 23% do 8% – stawkę VAT na określone usługi kosmetyczne.

    Czas na reformę Unijnego Kodeksu Celnego

    Reforma (projektu) nowego Unijnego Kodeksu Celnego po konsultacjach społecznych. Od 2027 roku przewidywane jest wejście w życie nowego UKC. Będą to zmiany rewolucyjne w wielu aspektach, dziś obowiązujących przepisów prawa celnego. Wiarygodni przedsiębiorcy mają mieć znaczne uproszczenia oraz mamy przejść na „inteligentne” odprawy celne ze zwiększonym monitoringiem systemów informatycznych.

    REKLAMA